Psalmen 89

In de Hebreeuwse telling is het opschrift vers 1; Nederlandse bijbels beginnen te tellen na het opschrift.

חֶסֶד (chesed), ‘trouw’: verbondstrouw, goedertierenheid.

אֱמוּנָה (emunah), ‘betrouwbaarheid’: dat Yahweh Zijn woord houdt.

Beide woorden komen in deze psalm steeds terug.

De dichter citeert zijn eigen gedachte: de trouw van Yahweh staat zo vast als de hemel.

Vanaf hier tot en met vers 5 haalt de dichter de belofte van Yahweh aan David aan.

Wij zetten die woorden rood, omdat Yahweh zelf in de eerste persoon spreekt.

Zie 2 Sam. 7:8–16 en Ps. 132:11–12.

בִּבְנֵי אֵלִים (bivnei elim), ‘onder de zonen van de goden’: אֵלִים (elim) is het meervoud van אֵל (El).

Het zijn hemelse wezens in de raad van Yahweh.

Zie ook vers 8 en Ps. 82:1.

סוֹד (sod), ‘raad’: een kring van vertrouwelijke gesprekspartners.

יְהוָה אֱלֹהֵי צְבָאוֹת (Yahweh Elohei Tsevaot), ‘Yahweh, Elohim van de legermachten’.

צְבָאוֹת (tsevaot) betekent ‘legers’ of ‘machten’.

גֵּאוּת (ge’ut), ‘opzwelling’: het stijgen van de zee, ook ‘hoogmoed’.

Vergelijk Job 38:11.

רַהַב (Rahav), ‘Rahab’: een zeemonster dat staat voor de krachten van chaos.

Zie ook Job 26:12.

De naam wordt ook voor Egypte gebruikt (Ps. 87:4).

Wij beschouwen de naam niet als plaatsnaam.

De Tabor (Har Tavor) is een afgeronde berg van ongeveer 588 meter in Neder-Galilea, ten oosten van Nazaret, in het huidige Israël.

De Hermon (Jebel esh-Sheikh) is een berg van ongeveer 2.814 meter in het noorden, op de grens van Syrië en Libanon.

צָפוֹן וְיָמִין (tsafon veyamin), ‘het noorden en het zuiden’.

יָמִין (yamin) betekent ‘rechterhand’ en vanuit het oosten gezien ook ‘het zuiden’.

צֶדֶק (tsedeq), ‘gerechtigheid’, en מִשְׁפָּט (mishpat), ‘recht’: de grondslag van de troon.

חֶסֶד וֶאֱמֶת (chesed ve’emet), ‘trouw en waarheid’.

Zie ook Exod. 34:6, waar dit paar met ‘trouw en betrouwbaarheid’ is weergegeven.

תְּרוּעָה (teru’ah), ‘jubelroep’: de kreet van vreugde bij de ark en bij de feesten, maar ook de ramshoornstoot bij de strijd.

Zie ook Num. 23:21.

קֶרֶן (qeren), ‘hoorn’: beeld van kracht en overwinning, zoals bij een stier.

Het geschreven woord (ketiv) is תָּרִים (tarim), ‘U verheft onze hoorn’.

Het gelezen woord (qere) is תָּרוּם (tarum), ‘onze hoorn wordt verheven’.

Wij volgen de qere.

Met ‘visioen’ (חָזוֹן, chazon) wordt de profetie van Natan bedoeld (2 Sam. 7:17).

De woorden van Yahweh in dit visioen staan rood tot en met vers 38.

De dichter citeert hier Yahweh zelf in de eerste persoon.

David wordt gezalfd: 1 Sam. 16:13.

De hand op ‘de zee’ en ‘de rivieren’ geeft het gebied van het rijk aan, van de Middellandse Zee tot de Eufraat.

Zie ook Exod. 23:31 en Ps. 72:8.

De koning noemt Yahweh ‘mijn vader’.

Zie ook 2 Sam. 7:14.

בְּכוֹר (bechor), ‘eerstgeborene’: de koning krijgt de plaats van de eerstgeborene.

Zie ook Exod. 4:22.

Het geschreven woord (ketiv) is אֶשְׁמוֹר (eshmor), het gelezen woord (qere) is אֶשְׁמָר (eshmar).

Beide betekenen ‘Ik bewaar’.

Wij volgen de qere.

תּוֹרָה (torah), ‘wet’: onderwijs en richtlijn.

מִשְׁפָּטִים (mishpatim), ‘bepalingen’; חֻקּוֹת (chuqqot), ‘verordeningen’; מִצְוֹת (mitsvot), ‘geboden’ (vers 32).

De zonen van David zullen bij ontrouw worden gestraft.

Zie ook 2 Sam. 7:14.

De belofte van Yahweh houdt echter Zijn trouw in stand (vers 34).

אִם־לְדָוִד אֲכַזֵּב (im ledavid achazzev), letterlijk ‘als Ik David bedrieg’.

Dit is een eedformule: ‘nooit zal Ik David bedriegen’.

עֵד (ed), ‘getuige’: de maan, of de regenboog, of de hemel zelf als getuige.

De dichter noemt niet wie bedoeld wordt.

Wij vertalen het woord letterlijk.

מְשִׁיחַ (masjiach), ‘gezalfde’: de koning uit het huis van David.

Het woord komt ook voor in vers 52.

נֵאַרְתָּה (ne’artah), ‘afgewezen’: het woord komt alleen hier voor; de betekenis volgt uit de samenhang.

צוּר (tsur) kan ‘rots’, ‘vuursteen’ of ‘snede’ betekenen.

Wij nemen ‘de snede van zijn zwaard’; de betekenis is onzeker.

מִטֶּהֳרוֹ (mittehoro), ‘van zijn glans’: dit woord komt alleen hier voor en de betekenis is onzeker.

Mogelijk gaat het om zijn glans of zijn reinheid.

עַד־מָה (ad mah), ‘hoe lang nog’: de klacht van de psalmist.

Zie ook Ps. 13:2 en Ps. 79:5.

זְכָר־אֲנִי מֶה־חָלֶד (zechor ani meh-chaled): de tekst is moeilijk.

Wij lezen: ‘Gedenk hoe kort mijn tijd is.’

Het woord חֶלֶד (cheled) betekent ‘levensduur’ of ‘wereld’.

De betekenis blijft onzeker; wij laten de dichter zelf spreken.

שְׁאוֹל (She’ol), ‘Sjeol’: het dodenrijk.

Zie ook Ps. 6:6.

אֲדֹנָי (Adonai), ‘mijn Heer’: de aanspreking van Yahweh, in dit slot ook in vers 51.

De spreker draagt de smaad van de volken ‘in zijn boezem’: hij voelt die als eigen pijn.

Er staat ‘alle grote volken’ (rabbim ammim), letterlijk ‘vele volken’.

Deze lofprijs sluit het derde boek van de Psalmen af (Ps. 73–89).

Elk van de vijf boeken van de Psalmen sluit af met zo’n lofprijs: Ps. 41:14, 72:18–19, 89:53, 106:48 en Ps. 150.