Hebreeën 2

προσέχω (prosecho), ‘letten op’. περισσοτέρως (perissoteros), ‘des te meer, overvloediger’. παραρρέω (pararreo), ‘wegdrijven, wegglijden’: letterlijk ‘langs iets heen stromen’, zoals een schip dat afdrijft.

De SBLGNT markeert bij ‘letten op … wij’ (προσέχειν ἡμᾶς) een variant.

Wij volgen de SBLGNT.

‘Het woord dat door engelen gesproken werd’: het Grieks zegt niet welk woord; vergelijk Hand. 7:53 en Gal. 3:19, waar de wet in verband met engelen wordt genoemd. βέβαιος (bebaios), ‘vast, bindend’. παράβασις (parabasis), ‘overtreding’: het overschrijden van een grens. παρακοή (parakoe), ‘ongehoorzaamheid’: letterlijk ‘niet luisteren’. μισθαποδοσία (misthapodosia), ‘vergelding’: letterlijk ‘loonbetaling’; ἔνδικος (endikos), ‘rechtvaardig’.

De zin loopt door in vers 3.

ἀμελέω (ameleo), ‘verwaarlozen’.

‘De Heer’ (ὁ κύριος) is hier Yeshua: de redding is eerst door Hem gesproken. βεβαιόω (bebaioo), ‘bevestigen’.

‘Hen die het gehoord hebben’ zijn degenen die Hem gehoord hebben; het Grieks noemt hen niet bij naam.

De zin loopt door in vers 4.

συνεπιμαρτυρέω (synepimartyreo), ‘meegetuigen’: Elohim getuigde mee met hen die het gehoord hadden. σημεῖον (semeion), ‘teken’; τέρας (teras), ‘wonder’; δύναμις (dynamis), ‘kracht’: een krachtige daad. μερισμός (merismos), ‘uitdeling’: de Geest verdeelt Zijn gaven. θέλησις (thelesis), ‘wil’: ‘naar Zijn wil’ kan op Elohim slaan.

οἰκουμένη (oikoumene), ‘bewoonde wereld’: zoals in 1:6. μέλλουσα (mellousa), ‘komend, toekomstig’: de wereld waarover de brief spreekt is nog niet gekomen. ὑποτάσσω (hypotasso), ‘onderwerpen’: zo ook in vers 8 en in Rom. 8:20.

Aanhaling van Ps. 8:5–7 (Hebreeuwse telling; in Nederlandse bijbels Ps. 8:4–6).

Hebreeën noemt de schrijver niet: ‘Ergens heeft iemand ernstig getuigd’ (πού τις, pou tis). διαμαρτύρομαι (diamartyromai), ‘ernstig getuigen’: zoals in Hand. 2:40. μιμνῄσκομαι (mimnesko), ‘denken aan’; ἐπισκέπτομαι (episkeptomai), ‘omkijken naar, bezoeken’. υἱὸς ἀνθρώπου (huios anthropou), ‘mensenkind’: zonder lidwoord, de uitdrukking van de psalm; het is niet de titel ‘de Mensenzoon’ uit de evangeliën, al past vers 9 de woorden toe op Yeshua.

Ons Hebreeuws van Ps. 8:6 heeft ‘U hebt hem weinig minder gemaakt dan Elohim’ (אֱלֹהִים, elohim); de Griekse tekst heeft ‘dan engelen’. βραχύ τι (brachy ti), ‘een weinig’: het kan een geringe mate zijn (‘iets minder’) of een korte tijd (‘een korte tijd minder’); zie vers 9. ἐλαττόω (elattoo), ‘minder maken’.

De regel van Ps. 8:7 ‘U laat hem heersen over de werken van Uw handen’ staat niet in de SBLGNT-tekst van dit vers.

De SBLGNT markeert bij ‘hem’ (αὐτόν) aan het eind van het vers een variant.

Wij volgen de SBLGNT.

De aanhaling van Ps. 8 eindigt bij ‘onder zijn voeten’; daarna legt Hebreeën haar uit.

‘Hem’ is in de psalm de mens; in vers 9 past Hebreeën de woorden toe op Yeshua. ὑποτάσσω (hypotasso), ‘onderwerpen’; ἀνυπότακτος (anypotaktos), ‘niet onderworpen’.

‘Nog niet’ (οὔπω, oupo): de onderwerping is nog niet zichtbaar.

De SBLGNT markeert in dit vers varianten bij τῷ γάρ (‘doordat … want’) en bij ‘onderwerpen’ (ὑποτάξαι).

Wij volgen de SBLGNT.

βλέπω (blepo), ‘zien’.

Het Grieks zet ‘vanwege het lijden van de dood’ (διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου) tussen ‘gemaakt’ en ‘gekroond’; het kan bij ‘gekroond’ horen (gekroond vanwege het lijden) of bij ‘minder gemaakt’.

Wij hebben het bij ‘gekroond’ gezet. πάθημα (pathema), ‘lijden’. γεύομαι (geuomai), ‘smaken’: de dood werkelijk ondergaan. παντός (pantos), ‘ieder, alles’: de vorm kan ‘voor ieder mens’ of ‘voor alles’ zijn. χωρὶς θεοῦ (choris theou), ‘zonder Elohim, los van Elohim’: het Grieks laat meer dan één opvatting toe, bijvoorbeeld ‘in verlatenheid van Elohim’ of ‘met uitzondering van Elohim’ (vergelijk 1 Kor. 15:27); wij vertalen letterlijk.

De SBLGNT markeert bij ‘zonder’ (χωρίς) een variant.

Wij volgen de SBLGNT.

‘Hem’ is Elohim: ‘om wie alles is en door wie alles is’. ἀρχηγός (archegos), ‘Leidsman’: wie voorop gaat en anderen meeneemt, zoals in Hand. 3:15; het kan ook ‘Aanvoerder’ of ‘Oorsprong’ zijn. τελειόω (teleioo), ‘volmaken’: tot het doel brengen, zijn bestemming laten bereiken; zo ook in 5:9, 7:28 en 11:40. ἀγαγόντα (agagonta), ‘gebracht hebbend’: de vorm kan bij ‘Hem’ (Elohim) horen of bij ‘de Leidsman’; wij kiezen het eerste en vertalen ‘terwijl Hij … bracht’. πάθημα (pathema), ‘lijden’; ‘hun redding’ is de redding van de ‘veel zonen’.

ἁγιάζω (hagiazo), ‘heiligen’: apart zetten voor Elohim.

‘Hij die heiligt’ is Yeshua; ‘zij die geheiligd worden’ zijn de gelovigen. ἐξ ἑνός (ex henos), ‘uit één’: het Grieks zegt niet uit wie of wat; het kan ‘uit één Vader’ of ‘uit één oorsprong’ zijn. ἐπαισχύνομαι (epaischynomai), ‘zich schamen’. ἀδελφοί (adelfoi), ‘broers’: het Griekse woord omvat in de gemeente ook de zusters.

Wij gebruiken ‘broers’ in de hele brief.

Aanhaling van Ps. 22:23 (Hebreeuwse telling; in Nederlandse bijbels Ps. 22:22).

Ons Hebreeuws heeft: ‘Ik zal Uw naam vertellen aan mijn broeders.

Te midden van de vergadering zal ik U prijzen.’

Het Hebreeuwse woord voor ‘vergadering’ is קָהָל (qahal); Hebreeën heeft ἐκκλησία (ekklesia), ‘gemeente’.

Hebreeën legt deze woorden in de mond van Yeshua; daarom staan ze rood. ἀπαγγέλλω (apangello), ‘verkondigen’; ὑμνέω (hymneo), ‘lofzingen’.

Twee aanhalingen, elk met ‘En weer’.

De tweede is Jes. 8:18: ‘Zie, ik en de kinderen die Yahweh mij heeft gegeven’; Hebreeën heeft ‘Elohim’ in plaats van ‘Yahweh’.

De eerste (‘Ik zal op Hem vertrouwen’) lijkt in ons Hebreeuws op Jes. 8:17, ‘Ik zal op Hem hopen’, en op Ps. 18:3, ‘bij Hem schuil ik’ (Hebreeuwse telling).

Hebreeën legt deze woorden in de mond van Yeshua; daarom staan ze rood. παιδία (paidia), ‘kinderen’.

Het Grieks heeft in de verzen 14–15 één zin met ‘opdat’ (ἵνα, hina); wij splitsen haar en beginnen een nieuwe zin met ‘Zo’. κοινωνέω (koinoneo), ‘deel hebben aan’; μετέχω (metecho), ‘deelnemen aan’.

‘Bloed en vlees’ is het gewone Griekse (en Hebreeuwse) woordenpaar voor de menselijke natuur. καταργέω (katargeo), ‘buiten werking stellen’: zoals in Gal. 3:17. κράτος (kratos), ‘macht’. διάβολος (diabolos), ‘duivel’, letterlijk ‘lasteraar, aanklager’.

De Griekse zin loopt door in vers 15.

De SBLGNT markeert bij ‘bloed en vlees’ (αἵματος καὶ σαρκός) een variant.

Wij volgen de SBLGNT.

ἀπαλλάσσω (apallasso), ‘bevrijden, losmaken’. ἔνοχος (enochos), ‘onderworpen aan, vastgehouden door’. δουλεία (douleia), ‘slavernij’: zoals in Rom. 8:15, waar ook ‘angst’ en ‘slavernij’ bij elkaar staan.

ἐπιλαμβάνομαι (epilambanomai), ‘vastgrijpen, zich aannemen van’: het woord beschrijft de hand die uitgestoken wordt om iemand te redden, zoals in Matt. 14:31. σπέρμα (sperma), ‘zaad’: de nakomelingen van Abraham; zie Gal. 3:29.

Wij houden het ‘zaad’, zoals in Galaten.

Ook hier splitsen wij de Griekse zin met ‘opdat’ (ἵνα) en beginnen wij de tweede zin met ‘Zo’. ὁμοιόω (homoioo), ‘gelijk maken’. ἐλεήμων (eleemon), ‘barmhartig’; πιστός (pistos), ‘trouw, betrouwbaar’. ἀρχιερεύς (archiereus), ‘hogepriester’: de priester die op de Verzoendag het heiligdom inging (Lev. 16). ἱλάσκομαι (hilaskomai), ‘verzoening doen’: het Hebreeuwse werkwoord כִּפֶּר (kipper), ‘verzoening doen’, staat in Lev. 16:16. τὰ πρὸς τὸν θεόν (ta pros ton theon), ‘wat Elohim betreft’: de zaken die tussen mensen en Elohim staan.

πειράζω (peirazo), ‘op de proef stellen’: het Griekse woord betekent zowel ‘beproeven’ als ‘verzoeken’. βοηθέω (boetheo), ‘te hulp komen’.

Dit thema keert terug in 4:15.