Filippenzen 3

τὸ λοιπόν (to loipon), ‘verder’: letterlijk ‘het overige’. χαίρετε (chairete), ‘verheug jullie’: het Griekse woord is ook een gewone groet; wij kiezen ‘verheug jullie’ zoals in 4:4. ὀκνηρός (oknēros), ‘vervelend’: eigenlijk ‘traag, aarzelend’. ἀσφαλής (asfales), ‘zekerheid’: wat vastheid geeft.

De brief zegt niet welke dingen Paulus herhaalt.

κύων (kyon), ‘hond’: in de Bijbel vaak een scheldwoord, zie bijvoorbeeld 1 Sam. 17:43.

De brief noemt niet wie met ‘de honden’ en ‘de slechte werkers’ bedoeld worden. κατατομή (katatome), ‘verminking’: ‘wegsnijding’; het woord klinkt als περιτομή (peritome), ‘besnijdenis’, in het volgende vers.

Vergelijk Gal. 5:12.

περιτομή (peritome), ‘besnijdenis’: de brief noemt hier de gemeente van de Messias ‘de besnijdenis’, wie Elohim in de Geest dient. λατρεύω (latreuo), ‘dienen’: de eredienst verrichten. καυχάομαι (kauchaomai), ‘roemen’. σάρξ (sarx), ‘vlees’: zoals in Galaten ook de zwakke menselijke natuur en wat men uit zichzelf heeft; de verzen 4–6 sommen op wat Paulus daarvan kan noemen. πνεύματι θεοῦ (pneumati theou), ‘door de Geest van Elohim’: ook ‘in de geest van Elohim’.

De opsomming noemt voorrechten: besneden op de achtste dag (zie Lev. 12:3), uit Israël, uit de stam Benjamin, ‘Hebreeër uit Hebreeën’ en Farizeeër.

Het Griekse woord Ἑβραῖος (Hebraios) wijst op Hebreeuwse afkomst en taal; de brief zegt niet meer. νόμος (nomos), ‘wet’: zie Gal. 2:16 voor het Hebreeuwse tora, ‘onderwijs, instructie’.

διώκω (dioko), ‘vervolgen’: hetzelfde Griekse woord staat in 3:12 en 3:14, waar wij ‘jagen’ schrijven; het woord betekent zowel ‘achtervolgen’ als ‘najagen’. ἄμεμπτος (amemptos), ‘onberispelijk’: zonder aanklacht; zoals in 2:15.

In het Grieks staat ‘ijver’ in een vorm die de SBLGNT met een variantmarkering aangeeft.

κέρδος (kerdos), ‘winst’, en ζημία (zemia), ‘verlies’: woorden uit de boekhouding.

Het Grieks heeft ‘winsten’ in het meervoud.

μενοῦνγε (menounge), ‘ja zeker’: het woord zet het voorafgaande kracht bij of verbetert het. ὑπερέχον (hyperechon), ‘uitnemende’: wat uitsteekt boven al het andere. σκύβαλα (skybala), ‘afval’: wat men weggooit; het woord is grof en wordt ook voor mest of etensresten gebruikt.

De Griekse zin loopt door in vers 9: ‘opdat ik de Messias win en in Hem gevonden word’.

πίστις Χριστοῦ (pistis Christou), ‘het geloof in de Messias’: zoals in Galaten kan de Griekse genitief ook ‘het geloof/de trouw van de Messias’ betekenen. δικαιοσύνη (dikaiosyne), ‘gerechtigheid’. ἐκ θεοῦ (ek theou), ‘uit Elohim’: de gerechtigheid die van Elohim komt.

De Griekse zin is lang; wij splitsen hem bij ‘en in Hem gevonden word’.

κοινωνία παθημάτων (koinonia pathematon), ‘gemeenschap van lijden’: deelhebben aan het lijden. συμμορφίζω (symmorfizo), ‘gelijkvormig worden’: verwant aan μορφή (morfe), ‘gestalte’, uit 2:6–7. ἀνάστασις (anastasis), ‘opstanding’.

ἐξανάστασις (exanastasis), ‘opstanding uit’: een zeldzame vorm die alleen hier staat; hij is gevormd van ἀνάστασις (anastasis), ‘opstanding’. εἴ πως (ei pos), ‘of op enigerlei wijze’: Paulus spreekt voorzichtig.

τελειόω (teleioo), ‘volmaakt maken’: tot het einddoel brengen. καταλαμβάνω (katalambano), ‘grijpen’: Paulus noemt zowel dat hij wil grijpen als dat hij door de Messias gegrepen is.

De brief zegt niet wat hij wil grijpen; vers 14 noemt ‘de prijs’. διώκω (dioko), ‘jagen’: zie 3:6.

ἐπεκτείνομαι (epekteinomai), ‘zich uitstrekken’: het beeld van een hardloper die zich naar de finish strekt. ἐπιλανθάνομαι (epilanthanomai), ‘vergeten’.

βραβεῖον (brabeion), ‘prijs’: de prijs voor de winnaar van een wedstrijd, zoals in 1 Kor. 9:24. ἄνω κλῆσις (ano klesis), ‘roeping omhoog’: ook ‘roeping naar boven’; de tekst laat open of de roeping uit de hemel komt of naar de hemel leidt.

τέλειος (teleios), ‘volmaakt’: ook ‘volwassen, rijp’.

Paulus zegt in 3:12 dat hij zelf nog niet volmaakt is; het woord kan hier ‘rijp’ betekenen. φρονέω (froneo), ‘denken’: zie 2:2. ἀποκαλύπτω (apokalypto), ‘onthullen’.

στοιχέω (stoicheo), ‘in de pas lopen’: op één lijn lopen, zoals soldaten in een rij; wij gebruiken dezelfde weergave als in Gal. 5:25.

De Griekse zin is kort en duister; wij houden hem kort.

συμμιμητής (symmimetes), ‘samen navolger’: een zeldzaam woord dat alleen hier staat; het kan ‘samen met mij navolgers’ of ‘samen navolgers’ betekenen. τύπος (typos), ‘voorbeeld’: afdruk, model. περιπατέω (peripateo), ‘wandelen’: een manier van leven.

‘Ons’ zijn Paulus en zijn medewerkers, zoals Timoteüs in 1:1.

‘Vijanden van het kruis’: de brief noemt niet wie bedoeld worden. κλαίων (klaion), ‘huilend’.

In het Grieks is ‘de vijanden van het kruis van de Messias’ een bijstelling aan het eind van de zin; wij zetten haar vooraan en splitsen de zin.

κοιλία (koilia), ‘buik’: de eetlust of de eigen begeerten; de tekst zegt niet met welke groep dit gezegd wordt.

Het Grieks heeft vier delen met ‘van wie’; wij maken er korte zinnen van. αἰσχύνη (aischyne), ‘schande’. τὰ ἐπίγεια (ta epigeia), ‘het aardse’: wat bij de aarde hoort, tegenover ‘in de hemelen’ in vers 20.

πολίτευμα (politeuma), ‘burgerschap’: het woord betekent ook ‘gemeenschap van burgers, staat’; het hoort bij πολιτεύομαι (politeuomai), ‘leven als burger’, in 1:27.

Filippi was een Romeinse kolonie (Hand. 16:12). ἐν οὐρανοῖς (en ouranois), ‘in de hemelen’. σωτήρ (soter), ‘Redder’. ἀπεκδέχομαι (apekdechomai), ‘verwachten’: vol verlangen wachten.

μετασχηματίζω (metaschematizo), ‘omvormen’: het uiterlijk veranderen, verwant aan σχῆμα (schema), ‘uiterlijk’, in 2:7. σύμμορφος (symmorfos), ‘gelijkvormig’: verwant aan μορφή (morfe), ‘gestalte’. ταπείνωσις (tapeinosis), ‘vernedering’: een toestand van zwakheid. ὑποτάσσω (hypotasso), ‘onderschikken’: zoals in Ef. 1:22 en Kol. 3:18.

De Griekse zin is lang; splitsen zou de redenering breken.