Psalmen 105

De verzen 1–15 komen ook voor in 1 Kron. 16:8–22.

Daar zegt David deze woorden bij de aankomst van de ark in Jeruzalem.

דָּרַשׁ (darash) en בִּקֵּשׁ (biqqesh) betekenen allebei ‘zoeken’.

Wij vertalen beide met ‘zoek’, zoals in 1 Kron. 16:11.

In 1 Kron. 16:15 staat hier een bevel: ‘Denk voor altijd aan Zijn verbond’.

In de psalm staat een verleden tijd: ‘Hij heeft gedacht’.

Zie ook Gen. 17:7.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

Dit zijn woorden van Yahweh zelf, die de dichter aanhaalt.

Wij zetten ze rood, zoals de woorden van Yahweh in andere psalmen.

Zie Gen. 15:18 en Gen. 28:13.

De Hebreeuwse tekst gebruikt eerst ‘jou’ (enkelvoud) en dan ‘jullie’ (meervoud).

Zie Gen. 12:17 en Gen. 20:3, waar Yahweh de farao en Abimelech straft om Sara.

Ook deze woorden zijn van Yahweh.

De ‘gezalfden’ zijn hier de aartsvaders; ‘profeten’ wordt in Gen. 20:7 van Abraham gezegd.

In 1 Kron. 16:22 staan deze woorden zwart; hier volgen wij de regel dat woorden van Yahweh rood zijn.

Zie Gen. 37:28 en Gen. 45:5.

נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’: hier de persoon zelf.

‘Zijn ziel kwam in het ijzer’ betekent: het ijzer drukte op zijn hals, of: hij zelf kwam in het ijzer.

Het geschreven woord (ketiv) wijkt af van de te lezen vorm (qere): de ketiv is רַגְלָיו, ‘zijn voeten’, de qere is ‘zijn voet’.

Wij volgen de qere.

‘Zijn woord’ kan het woord van Jozef zijn (zijn uitleg van de dromen in Gen. 40–41) of het woord van Yahweh.

Wij vertalen ‘zijn woord’ met kleine letter: het woord van Jozef, dat uitkwam.

Zie ook Gen. 41:25–32.

אָדוֹן (adon), ‘heer’: een mens met gezag, anders dan Adonai (‘mijn Heer’) voor Yahweh.

Zie Gen. 41:40–41.

Cham (chām) is hier een dichterlijke naam voor Egypte; het land van de nakomelingen van Cham, de zoon van Noach (Gen. 10:6).

Zie ook 105:27 en 106:22.

Zie Land van Cham (Egypte): Cham is hier een dichterlijke naam voor Egypte (zie Psalm 105:23): het land van Cham is Egypte, rond de Nijl.

דִּבְרֵי (divre), ‘woorden van’, ook ‘zaken’ of ‘daden van’.

Wij vertalen ‘de daden van Zijn tekenen’: de tekenen en wonderen die Yahweh door Mozes en Aäron liet gebeuren.

Het geschreven woord (ketiv) wijkt af van de te lezen vorm (qere) ‘Zijn woord’.

Wij volgen de qere.

Wie met ‘zij’ bedoeld is, blijft onduidelijk: Mozes en Aäron, of de Egyptenaren.

Wij houden de tekst letterlijk.

Sommige oude vertalingen lijken hier ‘zij waren weerspannig’ te lezen, zonder ‘niet’; wij blijven bij de Masoretische tekst.

Zie ook Exod. 10:21–23.

עָרֹב (arov), ‘zwerm’: zwermen insecten, zoals in Exod. 8:17.

כִּנִּים (kinnim), ‘muggen’: zoals in Exod. 8:12.

אַרְבֶּה (arbeh), ‘sprinkhanen’: zie Exod. 10:4.

יֶלֶק (yeleq), ‘jonge sprinkhanen’: een tweede soort of een ander stadium van de sprinkhaan; de betekenis is onzeker.

Zie Exod. 12:29.

Zie Exod. 12:35–36: de Egyptenaren gaven zilver en goud mee.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Exod. 16:13–15 en Num. 11:31.

Zie Exod. 17:6 en Num. 20:11.

עֲמַל (amal), ‘moeite’: wat een volk met arbeid heeft verworven.

Hier gaat het om de oogst, de steden en de huizen die de volken van Kanaän hadden gebouwd.

Zie ook Deut. 6:10–11.

תּוֹרָה (torah), ‘wet’: letterlijk ‘onderwijs’.

Hier staat het woord in het meervoud.