Jesaja 44

עַבְדִּי (avdi), ‘Mijn knecht’: hier is het volk bedoeld, Jakob en Israël (zie ook vers 2 en 21).

Wij schrijven ‘knecht’ met een kleine letter.

יְשֻׁרוּן (Yeshurun), ‘Jesurun’: een eervolle naam voor Israël, verwant met יָשָׁר (yashar), ‘recht’.

Zie Deut. 32:15.

רוּחִי (ruchi), ‘Mijn Geest’: de Geest van Yahweh, die op het nageslacht wordt uitgegoten.

Vergelijk Joël 3:1 (Hebr.).

Dit vers is zwart, omdat het over Yahweh in de derde persoon spreekt.

רִאשׁוֹן (rishon), ‘de Eerste’, en אַחֲרוֹן (acharon), ‘de Laatste’: Yahweh is er vóór alles en na alles.

עַם עוֹלָם (am olam), ‘het eeuwige volk’: letterlijk ‘volk van eeuwigheid’.

Het kan ook ‘het volk van oudsher’ betekenen.

De zin is moeilijk; zij kan ook betekenen: ‘sinds Ik de mensen van de oude tijd stelde’.

תִּרְהוּ (tirhu), ‘schrik’: het werkwoord komt zelden voor.

De betekenis volgt uit het verband.

תֹּהוּ (tohu), ‘leegte’: hetzelfde woord als in Gen. 1:2 en Deut. 32:10, daar ‘woeste leegte’.

Hier betekent het: niets, zonder waarde.

חָרָשִׁים (charashim), ‘ambachtslieden’: smeden en houtbewerkers; zie vers 12–13.

מַעֲצָד (ma’atsad), ‘bijl’: het woord is zeldzaam.

Het kan ook een ander werktuig zijn, zoals een beitel.

Het Hebreeuws is hier kort en moeilijk.

De zin is wel duidelijk: de smid werkt hard en raakt uitgeput.

שֶׂרֶד (sered), ‘rood krijt’: het woord is zeldzaam en de betekenis is niet zeker.

תִּרְזָה (tirzah): een boomsoort die wij niet met zekerheid kennen.

Wij laten het woord staan.

Het Hebreeuws heeft twee woorden voor zich buigen: סָגַד (sagad), ‘zich buigen’, en הִשְׁתַּחֲוָה (hishtachavah), ‘zich neerbuigen’.

אוּר (ur), ‘vuur’: de gloed van het vuur.

Het kan ook ‘licht’ betekenen.

Geschreven staat יסגוד (yisgod); voorgelezen wordt יִסְגָּד (yisgad).

Wij volgen de qere.

Beide vormen betekenen ‘hij buigt zich’.

טַח (tach), ‘is dichtgesmeerd’: het werkwoord staat in het enkelvoud en het Hebreeuws noemt niet wie dichtsmeert.

Vergelijk Jes. 6:10.

תִנָּשֵׁנִי (tinasheni), ‘je wordt door Mij vergeten’: een lijdende vorm van נָשָׁה (nashah), ‘vergeten’.

Wij vertalen ‘Ik vergeet je niet’.

עָב (av), ‘dichte wolk’, en עָנָן (anan), ‘wolk’: twee Hebreeuwse woorden voor wolken.

Zoals een wolk verdwijnt, zo verdwijnen de overtredingen.

תַּחְתִּיּוֹת אֶרֶץ (tachtiyyot arets), ‘diepten van de aarde’: letterlijk ‘de onderste delen van de aarde’.

Vanaf dit vers spreekt het Hebreeuws over Yahweh in de derde persoon (‘Zijn knecht’, ‘Zijn boden’), terwijl Hij zelf spreekt.

Wij houden vers 24–28 rood, omdat het één lange zin is die met ‘Ik ben Yahweh’ begint.

De geschreven tekst (ketiv) heeft מי אתי (mi itti), ‘wie was met Mij?’.

De voorgelezen tekst (qere) is מֵאִתִּי (me’itti), ‘door Mijzelf’.

Wij volgen de qere.

בַּדִּים (baddim), ‘leugenpraters’: het woord komt zelden voor en de betekenis is niet zeker.

Het hoort waarschijnlijk bij בַּד (bad), ‘ijdel gepraat’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

מַלְאָכָיו (mal’akhav), ‘Zijn boden’: het woord kan ook ‘Zijn engelen’ betekenen.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

כּוֹרֶשׁ (Koresh), ‘Kores’: de koning van Perzië (vergelijk 2 Kron. 36:22–23).

Yahweh noemt hem ‘Mijn herder’.

Hij zal Zijn wil uitvoeren, ook bij de herbouw van Jeruzalem (zie 45:13).