Jesaja 9

Dit vers is in de Nederlandse telling Jes. 9:2.

Hebr. 8:23 = NL 9:1, en Hebr. 9:1–20 = NL 9:2–21.

Wij volgen de Hebreeuwse telling.

Zie ook Matt. 4:15–16.

De geschreven tekst (ketiv) heeft לֹא (lo), ‘niet’: ‘U hebt het volk talrijk gemaakt, maar de vreugde niet groot’.

De voorgelezen tekst (qere) heeft לוֹ (lo), ‘voor hem’.

Wij volgen de qere.

עֹל (ol), ‘juk’, מַטֵּה (matteh), ‘staf’, en שֵׁבֶט (shevet), ‘knuppel’: drie beelden van onderdrukking.

נֹגֵשׂ (noges), ‘drijver’: zoals de drijvers in Egypte (Exod. 3:7).

סְאוֹן (se’on), ‘laars’: een zeldzaam woord; de betekenis is niet zeker.

Het gaat om het schoeisel van een soldaat die stampend marcheert.

De hele oorlogsuitrusting gaat in het vuur.

De naam heeft vier delen: פֶּלֶא יוֹעֵץ (Pele Yoetz), ‘Wonderbare Raadsman’, letterlijk ‘wonder, raadsman’; אֵל גִּבּוֹר (El Gibbor), ‘Sterke El’, zoals in Deut. 10:17; אֲבִי עַד (Avi Ad), ‘Vader van de Eeuwigheid’; en שַׂר שָׁלוֹם (Sar Shalom), ‘Overste van de Vrede’.

וַיִּקְרָא (vayyiqra), letterlijk ‘en hij riep’ of ‘men riep’.

Wie noemt, staat er niet.

Wij vertalen: ‘wordt genoemd’.

שַׂר (sar), ‘overste’: zoals in Amos 1:15.

מִשְׁפָּט (mishpat), ‘recht’, en צְדָקָה (tsedaqah), ‘gerechtigheid’, zijn de grondslag van deze heerschappij.

De belofte aan David staat in 2 Sam. 7:13 en 7:16.

In de geschreven tekst (ketiv) staat in het eerste woord, לםרבה, een gesloten mem (ם) midden in het woord.

De voorgelezen tekst (qere) leest לְמַרְבֵּה (lemarbeh), ‘tot de groei van’.

Wij volgen de qere.

‘Jakob’ en ‘Israël’ zijn hier het noordelijke rijk.

In vers 8 heet het ‘Efraïm’ en ‘Samaria’.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

גָּזִית (gazit), ‘gehouwen steen’: duurzame bouwsteen.

שִׁקְמִים (shiqmim), ‘wilde vijgenbomen’: zoals in Amos 7:14.

Cederhout is veel kostbaarder.

Men wil beter herbouwen dan het was; dat is hoogmoed.

סִכְסֵךְ (sikhsekh), ‘opruien’: een zeldzaam werkwoord.

De betekenis is onzeker.

Wie met ‘hem’ en ‘zijn vijanden’ bedoeld is, staat er niet bij.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

מִקֶּדֶם (miqqedem), ‘van voren’: letterlijk ‘van het oosten’.

Wie naar het oosten kijkt, heeft het oosten voor zich en het westen achter zich.

Aram ligt ten noordoosten van Israël, de Filistijnen liggen in het westen.

דָּרַשׁ (darash), ‘zoeken’: zich tot Yahweh wenden en Hem raadplegen.

Zie ook Amos 5:4.

כִּפָּה (kippah), ‘palmtak’, en אַגְמוֹן (agmon), ‘bies’: de bovenkant en onderkant van het riet.

Het is een ander beeld voor ‘hoog en laag’, zoals ‘hoofd en staart’.

נְשׂוּא פָנִים (nesu panim), ‘wie in aanzien staat’: letterlijk ‘opgeheven van gezicht’.

מְאַשְּׁרֵי (me’ashsherey), ‘de leiders’: het werkwoord אָשַׁר (ashar) betekent ‘leiden’ en ook ‘gelukkig prijzen’.

Het woordspel wijst op leiders die het volk gelukkig noemen terwijl zij het op een dwaalspoor brengen.

‘Zijn jongemannen’, ‘zijn wezen’ en ‘zijn weduwen’: ‘zijn’ gaat hier over het volk van vers 15, niet over de Heer.

רִשְׁעָה (rish’ah), ‘goddeloosheid’: ook ‘kwaad’.

Het beeld: het kwaad brandt als een vuur.

Eerst verteert het onkruid (doornstruiken en doornen) en dan het hele woud.

נֶעְתַּם (ne’tam), ‘staat in brand’: dit werkwoord komt alleen hier voor.

De betekenis is onzeker; ook ‘is verduisterd’ of ‘is verschroeid’ is mogelijk.

וַיִּגְזֹר (vayigzor), ‘men snijdt af’: ook ‘men grijpt’ of ‘men hapt’.

Rechts en links betekent: overal.

זְרֹעוֹ (zero’o), ‘zijn arm’.

Met andere klinkers staat er ‘zijn nakomeling’.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

Manasse en Efraïm zijn de twee zonen van Jozef (Gen. 48:5).

Hun stammen vormen samen het hart van het noordelijke rijk.

Nu keren zij zich tegen elkaar.