Psalmen 139

לַמְנַצֵּחַ (lamnatseach), ‘voor de koorleider’: onzeker, zie bij Ps. 4:1.

זֵרִיתָ (zeritah), ‘U onderzoekt’: letterlijk ‘U wanneert, U zeeft’: u scheidt het ene van het andere en ziet alles.

הִסְכַּנְתָּה (hiskanta), ‘bent U vertrouwd’: u kent het, u bent er vertrouwd mee.

Het geschreven woord (ketiv) is פלאיה (pil’ayah), de te lezen vorm (qere) is פְּלִיאָה (pelia).

Beide betekenen ‘wonderbaarlijk’.

Wij volgen de qere.

רוּחַ (ruach), ‘geest’: hier ‘Uw Geest’, de Geest van Yahweh die overal is.

Het woord kan ook ‘wind’ of ‘adem’ betekenen.

Wij schrijven ‘Geest’ met hoofdletter, omdat het de Geest van Yahweh zelf is.

שְׁאוֹל (Sjeol): het dodenrijk, de plaats van de gestorvenen.

De dichter noemt de hoogste en de diepste plaats: de hemel en de Sjeol.

אַחֲרִית יָם (acharit yam), ‘het uiterste van de zee’: het verste punt in het westen, waar de Grote Zee (de Middellandse Zee) ophoudt.

Van de dageraad (het oosten) tot het uiterste van de zee (het westen): U bent overal.

שׁוּף (shuf) komt zelden voor.

Elders betekent het ‘vermorzelen’, ‘treffen’ (Gen. 3:15; Job 9:17).

Hier past in de samenhang ‘overvallen’ of ‘bedekken’.

Onzeker.

Het Hebreeuws zegt ‘en ik zeg’ en sluit aan op de verzen 8–10 (‘als ik ... zeg ik’).

כְּלָיוֹת (kelayot), ‘nieren’: in het Hebreeuws de zetel van diepe gevoelens en gedachten (zie ook vers 23 over het hart).

תְּסֻכֵּנִי (tesukkeni), ‘U hebt mij omhuld’: bedekt, afgeschermd; vergelijk Job 10:11.

Het kan ook ‘U hebt mij geweven’ betekenen.

נִפְלֵיתִי (nifleti), ‘ik ben wonderbaarlijk gemaakt’: ook ‘ik ben afgezonderd’ of ‘uitgekozen’.

De dichter noemt zichzelf een wonder van Yahweh.

נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’: de persoon zelf, met zijn leven en bewustzijn.

רֻקַּמְתִּי (ruqqamti), ‘kunstig geweven’: letterlijk geborduurd, met gekleurde draden.

‘De diepten van de aarde’ is een beeld voor de moederschoot; vergelijk Gen. 2:7 (de mens uit de grond).

גָּלְמִי (golmi), ‘mijn ongevormde massa’: het woord komt alleen hier voor.

Het wijst op wat nog geen vorm heeft, het kind in de vroege groei.

Het geschreven woord (ketiv) is וְלֹא (velo), ‘en niet één van hen’; de te lezen vorm (qere) is וְלוֹ (velo), ‘en voor hem’.

De twee klinken gelijk.

Wij volgen de qere: de dagen zijn voor hem bepaald, en één daarvan is voor hem.

Met de ketiv luidt de zin: ‘de dagen die gevormd werden, toen nog niet één van hen bestond’.

רֵעֶיךָ (re’eka), ‘Uw gedachten’: een woord uit het Aramees, ‘gedachten’ of ‘plannen’.

רָאשֵׁיהֶם (rasheihem), ‘hun sommen’: letterlijk ‘hun hoofden’, hun totaal.

אֱלוֹהַּ (Eloah): naam of titel van Elohim, zoals in Job.

Het vers begint met een uitroep: ‘ach, wilde U ...!’

Dit vers is moeilijk en de betekenis is onzeker.

יַמְרוּךָ (yamruka) staat voor ‘zij spreken over U’ (van אמר), of ‘zij verzetten zich tegen U’ (van מרה).

נָשֻׂא (nasu) betekent ‘zij heffen op’; het voorwerp ontbreekt.

Wij vullen ‘Uw naam’ aan naar het gebod in Exod. 20:7 (de naam van Yahweh ijdel gebruiken; in het Hebreeuws staat dezelfde uitdrukking: de naam tot ijdelheid opheffen).

עָרֶיךָ (areka) betekent ‘Uw tegenstanders’; sommige lezers vatten het op als ‘Uw steden’.

אֶתְקוֹטָט (etqotat), ‘ik walg’: een sterk woord voor afkeer, ook ‘ik ben vol afschuw’.

De dichter haat wie Yahweh haat; zijn haat is geen eigen wraak maar trouw aan Yahweh.

Dit is een eed in woorden: de dichter kiest openlijk de kant van Yahweh en laat de vijanden van Yahweh vallen.

Het staat er letterlijk; wij verzachten het niet.

שַׂרְעַפַּי (sarappai), ‘mijn onrustige gedachten’: gedachten die door elkaar woelen, zorgen.

Het woord komt ook voor in Ps. 94:19.

דֶּרֶךְ־עֹצֶב (derech otsev), ‘weg van pijn’: een weg die tot pijn of verdriet leidt, of: een weg van afgoderij (etsev betekent ook ‘afgod’).

Onzeker.

דֶּרֶךְ עוֹלָם (derech olam), ‘eeuwige weg’: ook ‘oude weg’ (vergelijk Jer. 6:16).