Jesaja 45

מָשִׁיחַ (mashiach), ‘gezalfde’: iemand die Yahweh heeft aangesteld, meestal een koning of priester (vergelijk Ps. 2:2).

Hier is het een koning van buiten Israël.

הֲדוּרִים (hadurim), ‘oneffenheden’: het woord is moeilijk.

Het kan ook ‘bergen’ of ‘hoge plaatsen’ betekenen.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

Geschreven staat אושר (oshar); voorgelezen wordt אֲיַשֵּׁר (ayasher), ‘Ik maak recht’.

Wij volgen de qere.

מַטְמֻנֵי מִסְתָּרִים (matmunei mistarim), ‘verborgen rijkdommen van geheime plaatsen’: schatten die op verborgen plaatsen liggen.

אֲכַנְּךָ (akhanneka), ‘Ik heb je een eernaam gegeven’: hetzelfde werkwoord als in 44:5.

אֲאַזֶּרְךָ (a’azzerkha), ‘Ik omgord je’: Yahweh geeft kracht, zoals een gordel een man klaarmaakt voor de strijd.

אֶפֶס (efes), ‘niets’: hier ‘er is niets buiten Mij’.

שָׁלוֹם (shalom), ‘de vrede’, tegenover רָע (ra), ‘onheil’: het woord ra kan ‘kwaad’ of ‘ramp’ betekenen.

Hier gaat het om rampen die Yahweh brengt (vergelijk Amos 3:6).

Yahweh is zowel bron van licht als van duisternis.

וְיִפְרוּ (veyifru), ‘en laten zij vrucht dragen’: een meervoudsvorm.

Sommige oude vertalingen lezen een enkelvoud: ‘laat zij vrucht dragen’.

חֶרֶשׂ (cheres), ‘potscherf’: een stuk gebakken aarde.

Wie met zijn Vormer twist, is zelf maar een scherf uit de grond.

תְּחִילִין (techilin), ‘baar je’: van חִיל (chil), ‘weeën hebben’ of ‘baren’.

הָאֹתִיּוֹת (ha’otiyyot), ‘wat komt’: zo ook in 44:7.

Het Hebreeuws kan de laatste zin ook als bevel lezen: ‘Geef Mij bevelen’.

Wij lezen een vraag.

אֲנִי יָדַי (ani yadai), ‘Ik, Mijn handen’: een nadruk.

Wij laten het Hebreeuws zo staan.

הַעִירֹתִהוּ (ha’irotihu), ‘Ik heb hem opgewekt’: Yahweh heeft Kores doen opstaan.

Vergelijk 44:28.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Kush: Kush was het gebied ten zuiden van Egypte, Nubië, het huidige Noord-Soedan.

יְגִיעַ (yegia), ‘opbrengst’: letterlijk ‘wat door arbeid verworven is’.

סְחַר (sechar), ‘handelswaar’.

אֵל מִסְתַּתֵּר (El mistatter), ‘een El die Zich verborgen houdt’: Yahweh is niet altijd zichtbaar.

Dit is een woord van de profeet tot Yahweh: daarom ‘U’ en zwart.

Vergelijk Deut. 31:17–18.

צִירִים (tsirim), ‘beelden’: het woord is zeldzaam.

Het kan ook ‘vormen’ betekenen (van het werkwoord ‘vormen’).

Dan zijn het de maakwerken van de beeldenmakers.

תְּשׁוּעַת עוֹלָמִים (teshu’at olamim), ‘een redding voor eeuwig’: letterlijk ‘een redding van eeuwigheden’.

תֹהוּ (tohu), ‘woeste leegte’: hetzelfde woord als in Gen. 1:2 en Deut. 32:10.

Elohim heeft de aarde niet als leegte gemaakt, maar om te bewonen.

תֹּהוּ (tohu), ‘tevergeefs’: hetzelfde woord als in vers 18, ‘leegte’.

Hier betekent het: voor niets, zonder doel.

פְּלִיטֵי הַגּוֹיִם (pelitei hagoyim), ‘wie van de volken ontkomen zijn’: overlevenden na het oordeel over de volken.

אֵל צַדִּיק וּמוֹשִׁיעַ (El tsaddiq umoshia), ‘een rechtvaardige El en Redder’: de woorden ‘rechtvaardig’ en ‘Redder’ horen bij elkaar.

בִּי נִשְׁבַּעְתִּי (bi nishba’ti), ‘bij Mijzelf heb Ik gezworen’: zoals in Gen. 22:16.

Vergelijk Rom. 14:11 en Fil. 2:10–11.

לִי אָמַר (li amar), ‘zei men tegen mij’: letterlijk ‘Hij zei tegen mij’.

Wie spreekt, zegt het Hebreeuws niet.

Het kan ook ‘Over mij is gezegd’ zijn.

Dit vers is zwart, omdat het over Yahweh in de derde persoon spreekt.

יִצְדְּקוּ (yitsdequ), ‘zullen gelijk krijgen’: zie 43:9.