Genesis 9

Dezelfde opdracht als aan de mens in 1:28, maar zonder ‘onderwerp haar’ en ‘heers’.

Daarvoor in de plaats komt in vers 2 de vrees van de dieren.

Jasher 6:35 laat Yahweh zelf Noach zegenen; in Genesis staat Elohim.

In 1:29 gaf Elohim alleen planten tot voedsel.

Nu mag de mens ook dieren eten, maar niet met het bloed erin (vers 4).

כְּיֶרֶק עֵשֶׂב (keyereq eseb) staat er letterlijk: ‘als groen gewas’; in de tekst staat ‘ook het groene gewas’.

בְּנַפְשׁוֹ דָמוֹ (benafsho damo), letterlijk ‘in zijn leven, zijn bloed’: het bloed is het leven van het vlees (Lev. 17:11).

נֶפֶשׁ (nefesh) is ‘leven’, ‘adem’, ook ‘ziel’.

אֶדְרֹשׁ (edrosh) is ‘Ik zal eisen’, ‘terugeisen’: Elohim eist genoegdoening en vraagt rekenschap voor vergoten bloed, ook van een dier en van de mens zelf.

מִיַּד אִישׁ אָחִיו (miyad ish achiv): letterlijk ‘uit de hand van een man, zijn broer’.

In de tekst staat ‘medemens’: ieder mens is de broer van de ander, en wie het leven van de ander neemt, treft een broer.

Vergelijk Gen. 4:9–10.

הָאָדָם (ha-adam) staat twee keer in dit vers: ‘de mens’.

Met lidwoord, dus geen eigennaam.

בְּצֶלֶם אֱלֹהִים (betselem Elohim), ‘naar het beeld van Elohim’, zoals in 1:26–27.

Het verbod op moord rust op dat beeld.

Het voorzetsel in בָּאָדָם (ba’adam) kan ‘door de mens’ betekenen of ‘in ruil voor de mens’.

בָּאָדָם (ba’adam) is voorzetsel + lidwoord (‘door de mens’): de mens in het algemeen, niet de persoon Adam.

קַשְׁתִּי (qashti), ‘Mijn boog’, is hetzelfde woord als voor de oorlogsboog.

Het woord ‘regenboog’ staat er niet.

Elohim hangt Zijn boog in de wolk, als teken dat het geweld voorbij is.

Elohim noemt Zichzelf hier bij naam: ‘tussen Elohim en elk levend wezen’.

נָפְצָה (nafetsa), ‘werd verspreid’, heeft een verwante stam als in 11:4 en 11:8, 9 (daar staat פּוּץ, puts), waar de mensen zich over de aarde verspreiden.

אִישׁ הָאֲדָמָה (ish ha’adamah), ‘man van de grond’, doet denken aan 5:29, waar Lemech zegt dat Noach troost zal brengen bij het werk van de grond.

Jubileeën 7:1 zegt dat Noach de wijngaard plantte op de berg Lubar.

Dit is de eerste vermelding van wijn en dronkenschap in de Schrift.

וַיִּתְגַּל (vayitgal) is wederkerend: ‘hij ontblootte zichzelf’.

עֶרְוַת (ervat), ‘naaktheid’.

De tekst zegt alleen dat Cham zag en het buiten vertelde; wat dat ‘zien’ inhield, staat er niet.

In Leviticus 18:7–8 en 20:11 staat ‘de naaktheid van je vader’ voor de vrouw van die man: ‘de naaktheid van je vader, dat is de naaktheid van je moeder’.

Sommige uitleggers lezen Genesis 9:22 daarom als seksuele omgang van Cham met Noachs vrouw (zijn eigen moeder), met Kanaän als kind daarvan; dat zou verklaren waarom de vloek Kanaän treft (vers 25).

Anderen houden het bij het zien van een ontblote vader, een schending van eerbied.

Tegen de eerste lezing pleit dat Sem en Jafeth in vers 23 een kleed over hun vader leggen en dat Noachs vrouw in het verhaal niet genoemd wordt.

הַקָּטָן (haqatan), ‘de kleine’, kan ‘de jongste’ of ‘de geringere’ betekenen.

‘Zoon’ kan ook ‘kleinzoon’ zijn; sommige uitleggers denken daarom aan Kanaän.

מִיֵּינוֹ (miyeno) is letterlijk ‘van zijn wijn’.

De vloek treft Kanaän, niet Cham zelf.

Kanaän is de stamvader van de Kanaänitische volken (10:15–19).

De tekst noemt geen andere volken.

יַפְתְּ (yaft), ‘moge Hij ruimte geven’, speelt met de naam יֶפֶת (Yefet, Jafeth).

Het Hebreeuws laat open wie ‘wonen in de tenten van Sem’: Jafeth of Elohim.

Daarom staat hier ‘hij’ met een kleine letter.

600 jaar bij de vloed (7:6) plus 350 jaar is 950 jaar.