Amos 3

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Het woord dat Yahweh spreekt, gaat over ‘heel de familie’ die Hij uit Egypte liet optrekken.

Dat is het hele volk, dus ook Juda.

Het Hebreeuws laat hier Yahweh zelf aan het woord komen (‘die Ik heb laten optrekken’); daarom staan die woorden rood.

יָדַעְתִּי (yadati), ‘heb Ik gekend’: ‘kennen’ is hier uitkiezen en trouw zijn aan.

Juist daarom vraagt Yahweh rekenschap.

Vers 3–6 zijn vragen waarop het antwoord ‘nee’ is.

Elk gevolg heeft een oorzaak.

In vers 6 is Yahweh de oorzaak van het onheil; vers 7–8 zeggen waarom de profeet spreekt.

פַּח (pach), ‘strik’ en מוֹקֵשׁ (moqesh), ‘valstrik’: werktuigen van een vogelvanger.

רָעָה (ra’ah), ‘onheil’: ramp of nood, ook ‘kwaad’.

Hier gaat het om rampen als straf, niet om zonde van Yahweh.

אֲדֹנָי יְהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: zie Amos 1:8.

Zie Asdod: Asdod lag aan de kust van de Middellandse Zee, tussen Askelon en Jafo.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

Asdod (in Filistea) en Egypte worden uitgenodigd om naar Samaria te kijken.

Zelfs zij kunnen zien dat daar onrecht heerst.

נְכֹחָה (nekhochah), ‘wat recht is’: wat eerlijk en rechtdoor is.

חָמָס (chamas), ‘geweld’, en שֹׁד (shod), ‘verwoesting’: onrecht tegenover anderen.

Wie in vers 9 spreekt, staat er niet.

Wij lezen vers 9 als een opdracht van de profeet en vers 10 als woorden van Yahweh, omdat de godsspraakformule erin staat.

Dat is onzeker.

צַר (tsar), ‘vijand’: het woord kan ook ‘nood’ betekenen.

Er staat in het Hebreeuws geen werkwoord; de zin is een uitroep.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

Een herder die een schaap aan een leeuw verloor, moest bewijs brengen (Exod. 22:12).

Hier blijft er van Israël net zoveel over als een stukje van het schaap.

אֱלֹהֵי הַצְּבָאוֹת (Elohe hatsevaot), letterlijk ‘Elohim van de Tsevaot’: wij schrijven overal Elohim van de legermachten (zie ook 4:13; 5:14–16, 27).

צְבָאוֹת betekent ‘legers’ of ‘heerscharen’.

Wij vertalen Tsevaot overal als ‘legermachten’, zoals Yahweh van de legermachten (1 Sam. 1:3).

Zie Betel: Betel ligt bij het huidige Beitin, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem.

Betel (Hebreeuws Bet-El) was een heiligdom van het noordelijke rijk (1 Kon. 12:28–33).

De hoorns van het altaar waren de plaats waar iemand om bescherming kon vragen (1 Kon. 1:50).

Als de hoorns afgehouwen worden, is er geen toevlucht meer.

שֵׁן (shen), ‘ivoor’: letterlijk ‘tand’.

Huizen met ivoor versierd; zie ook 1 Kon. 22:39.

Het winterhuis en het zomerhuis zijn de twee verblijven van de rijken.