Psalmen 106

הַלְלוּ יָהּ (halelu Jah), ‘Halleluja’: ‘prijst Jah’.

Jah is een korte vorm van Yahweh.

מִשְׁפָּט (mishpat), ‘recht’; צְדָקָה (tsedaqah), ‘gerechtigheid’.

Het werkwoord ‘doet’ staat in het enkelvoud; wij vertalen ‘wie … doet’.

פָּקַד (paqad), ‘bezoeken’: Yahweh komt zorgend bij mensen.

Zie ook Gen. 21:1.

Vanaf hier belijdt de dichter de zonden van het volk, in drie delen: bij de Rietzee (vers 7–12), in de woestijn (vers 13–33) en in het land (vers 34–46).

De Rietzee (yam suf) is de zee waar Israël doorheen trok (Exod. 14).

De ligging is niet zeker: de Golf van Suez of een meer ten noorden daarvan.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Rietzee: De Rietzee (Hebreeuws: Yam Suf) wordt gezocht in het gebied van de Bittermeren en de Golf van Suez.

De precieze plaats van de doortocht is niet zeker.

Zie Exod. 14:21–22 en Exod. 15:4–5.

יְשִׁימוֹן (yeshimon), ‘wildernis’: een kale, lege streek.

Zie Num. 11:4 en Num. 11:34.

רָזוֹן (razon), ‘magerheid’: de betekenis is ‘verval’ of ‘uitputting’.

Zie Num. 11:33.

Zie Num. 16:1–3.

‘De heilige van Yahweh’ is Aäron, die voor de dienst van Yahweh is afgezonderd (Num. 16:7).

Zie Num. 16:31–33.

Korach wordt hier niet genoemd.

Datan en Abiram zijn de mannen die de aarde verslond.

Zie Num. 16:35.

De Horeb is een andere naam voor de Sinaï (Exod. 3:1; Deut. 5:2).

De ligging van de berg is onzeker; traditioneel wordt hij gezocht bij de Gebel Musa in het zuiden van het schiereiland Sinaï (Egypte).

Zie Exod. 32:1–8.

מַסֵּכָה (massekhah), ‘gegoten beeld’.

‘Hun heerlijkheid’ (kevodam) is hier Elohim zelf, de heerlijkheid van Israël.

Vergelijk Jer. 2:11, waar het volk ‘zijn heerlijkheid’ ruilt voor wat niet helpt.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Land van Cham (Egypte): Cham is hier een dichterlijke naam voor Egypte (zie Psalm 105:23): het land van Cham is Egypte, rond de Nijl.

Zie Rietzee: De Rietzee (Hebreeuws: Yam Suf) wordt gezocht in het gebied van de Bittermeren en de Golf van Suez.

De precieze plaats van de doortocht is niet zeker.

Zie Exod. 32:9–14.

‘In de bres staan’ betekent: in de opening van de gebroken muur staan, om de stad te beschermen.

Mozes bidt voor het volk.

Zie Num. 14:1–4.

‘Het begeerlijke land’ is Kanaän.

Zie Num. 14:2 en Deut. 1:27.

‘Zijn hand opheffen’ is een eed zweren.

Zie Num. 14:28–35.

Hij zwoer dat die generatie in de woestijn zou sterven.

Het Hebreeuws heeft hier ‘laten vallen’, zoals in vers 26.

Ezech. 20:23 heeft een vergelijkbare uitspraak met ‘verspreiden’.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Zie ook Lev. 26:33 en Deut. 28:64.

Baäl-Peor ligt in Moab, ten oosten van de Jordaan (Jordanië).

De ligging is onzeker; zie Num. 25:1–3.

זִבְחֵי מֵתִים (zivche metim), ‘slachtoffers van de doden’: offers aan de afgoden, die ‘dood’ zijn, of offers aan de doden.

וַיְפַלֵּל (wayefallel), ‘hij greep in’: de betekenis is onzeker.

Het kan ook ‘hij trad op als rechter’ of ‘hij bad’ betekenen.

Zie Num. 25:7–8.

Vergelijk Gen. 15:6, waar hetzelfde werkwoord en dezelfde woorden staan voor Abraham.

Zie ook Num. 25:10–13.

Meriba (‘ruzie’): het water bij Kades.

De ligging is onzeker; zie Num. 20:1–13.

‘Zijn geest’ kan de geest van Mozes zijn (zij maakten hem verbitterd) of de Geest van Yahweh.

Wij vertalen ‘zijn geest’ met kleine letter, omdat het tweede deel van het vers over Mozes gaat (Num. 20:10).

Zie Deut. 7:2 en Deut. 20:16–18.

עֲצַבִּים (atsabbim), ‘afgodsbeelden’: door mensen gemaakte beelden.

Zie ook Richt. 2:12–13.

שֵׁדִים (shedim), ‘demonen’: geesten achter de afgoden.

Het woord komt ook voor in Deut. 32:17.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

Zie Num. 35:33–34: bloed bezoedelt het land.

מָכַךְ (makak), ‘wegzinken’: het werkwoord betekent ‘laag worden, bezwijken’.

נָחַם (nacham), ‘berouw krijgen’: Yahweh laat Zich door Zijn trouw bewegen om het aangekondigde kwaad niet te doen.

Zie ook Exod. 32:14.

Het geschreven woord (ketiv) is חסדו, ‘Zijn trouw’ (enkelvoud).

De te lezen vorm (qere) is חסדיו, ‘Zijn trouwbewijzen’ (meervoud).

Wij volgen de qere en vertalen ‘Zijn trouw’.

Zie 1 Kon. 8:50.

Dit gebed vraagt om terugkeer uit de ballingschap.

Het staat ook in 1 Kron. 16:35, daar met ‘Elohim van onze redding’.

Dit vers is de lofprijzing waarmee het vierde deel van de Psalmen sluit.

Vergelijk 1 Kron. 16:36, waar ‘Heel het volk zei: Amen’ staat.