Genesis 1

אֱלֹהִים (Elohim) heeft een meervoudsvorm (de uitgang -im), maar het werkwoord בָּרָא (bara), ‘schiep’, staat in het enkelvoud.

Eén God, met een meervoudsvorm.

Veel christenen zien hierin een aanwijzing voor de drie-eenheid: Elohim als de ene God in drie personen, die in dit hoofdstuk samen optreden: Elohim (vers 1), de Geest van Elohim (vers 2) en het Woord waarmee Hij spreekt (vers 3; zie Joh. 1:1–3).

Dat sluit aan bij ‘Laten Wij’ in vers 26, een meervoud dat wordt verklaard als de drie-eenheid of als overleg van Elohim met de hemelse raad.

רוּחַ אֱלֹהִים (ruach Elohim): ‘Geest van Elohim’.

מְרַחֶפֶת (merachefet) is een deelwoord: ‘zwevend, broedend, zich bewegend’.

תְהוֹם (tehom) is de grote watermassa waarmee de aarde bedekt was; het woord komt ook voor in Genesis 7:11 en 8:2.

‘Watermassa’ is gekozen omdat ‘diepte’ in het Nederlands een maat aanduidt en niet een plaats vol water.

Vers 2 beschrijft de aarde als woest, leeg, donker en vol water.

De tekst vermeldt niet hoelang de hier beschreven toestand duurde.

De bron van dit licht is nog niet de zon, de maan of de sterren: die worden pas in vers 16 geplaatst.

Later zegt de Schrift dat Yahweh zelf het eeuwige licht is, in plaats van zon en maan (Jes. 60:19; vgl.

Openb. 21:23 en 22:5).

Hij is hier mogelijk de bron van het licht.

עֶרֶב (erev), ‘avond’, en בֹּקֶר (boqer), ‘morgen’, staan samen voor één volledige dag.

יוֹם אֶחָד (yom echad) is letterlijk ‘dag één’: hier staat het hoofdtelwoord ‘één’, bij de volgende dagen een rangtelwoord (‘de tweede dag’, ‘de derde dag’…).

Elohim bepaalt hier het ritme van dag en nacht, nog vóór de zon en de maan (vers 16) worden gemaakt.

De formule ‘het werd avond en het werd morgen’ sluit elke scheppingsdag af.

Leviticus 23:32 noemt elders een periode ‘van avond tot avond’.

רָקִיעַ (raqia) komt van רָקַע (raqa), ‘uitkloppen, uitspreiden’, en is dus ‘iets dat is uitgespreid’.

Het Hebreeuws noemt geen vorm.

De Bijbel gebruikt voor de hemel verschillende beelden: een uitgespannen tentdoek (Jes. 40:22; Ps. 104:2), een uitgeklopte metalen plaat (Ex. 39:3, met dezelfde wortel), een gegoten spiegel (Job 37:18) en een boekrol die wordt opgerold (Jes. 34:4).

‘Uitspansel’ is het traditionele Nederlandse woord en noemt geen vorm.

Overal in dit hoofdstuk vertaald als ‘uitspansel’.

De Septuaginta heeft hier een extra zin: ‘en het water onder de hemel kwam samen in zijn verzamelplaatsen en het droge werd zichtbaar’.

Zon en maan worden hier niet bij naam genoemd: het Hebreeuws zegt מָאוֹר (ma’or), ‘lichtgever’: ‘het grote licht’ en ‘het kleine licht’.

De woorden voor zon, שֶׁמֶשׁ (shemesh), en maan, יָרֵחַ (yareach), komen in dit hoofdstuk niet voor.

הַתַּנִּינִם (hatanninim), ‘de grote zeedieren’.

In andere teksten is de tannin een slang of zeemonster, een symbool van chaos (Ps. 74:13; Jes. 27:1).

Hier zijn het gewoon grote schepselen die Elohim zelf maakt.

Daarom staat er ‘zeedieren’ en niet ‘zeemonsters’.

לְמִינָהּ (leminah), ‘naar haar soort’, staat in enkelvoud, omdat נֶפֶשׁ חַיָּה (nefesh chayah), ‘levend wezen’, een verzameling is.

‘Ieder naar zijn soort’ geeft dat enkelvoud weer: elke diersoort brengt zijn eigen soort voort.

אָדָם (adam) staat hier zonder lidwoord.

Dat wijst elders op de eigennaam Adam (zie 2:20; 3:17; 4:25), maar hier niet: het meervoud ‘Zij moeten heersen’ laat zien dat de mensheid als geheel bedoeld is.

Daarom staat er ‘mensen’.

In vers 27 staat het met lidwoord (הָאָדָם, ha’adam), daar vertaald als ‘de mens’.

נַעֲשֶׂה (na’aseh), ‘laten Wij maken’, is een meervoud, net als in 3:22 en 11:7.

בְּצַלְמֵנוּ כִּדְמוּתֵנוּ (betsalmenu kidmutenu), ‘naar Ons beeld, naar Onze gelijkenis’, heeft hetzelfde meervoud; in vers 27 staat het enkelvoud: בְּצַלְמוֹ (betsalmo), ‘naar Zijn beeld’.

Hier is niet de persoon Adam bedoeld.

Wij schrijven de eigennaam Adam vanaf Gen. 2:16: daar heeft de Septuaginta Ἀδάμ (Adam), waar de Masoretische tekst הָאָדָם (ha-adam), ‘de mens’, heeft (zie de voetnoot daar).

Het meervoud ‘Laten Wij’ wordt verklaard als de drie-eenheid (zie de voetnoot bij vers 1) of als overleg van Elohim met de hemelse raad.

הָאָדָם (ha’adam) is ‘de mens’ als soort.

In dit vers wisselen ‘hem’ en ‘hen’.

הָרֹמֶשֶׂת (haromeset), ‘wat zich voortbeweegt’, is het werkwoord רמשׂ (ramas), ‘zich voortbewegen’.

Het zelfstandig naamwoord רֶמֶשׂ (remes), ‘kruipend dier’, in 1:24–25 en 6:20 wijst op een eigen groep naast het vee en de wilde dieren.

Het slaat op alle levende wezens op aarde, niet alleen op dieren die kruipen.

Dit werkwoord komt ook voor in 1:26 en 1:30, 7:8, 7:14, 7:21, 8:17, 8:19 en 9:2.