Klaagliederen 3

Dit hoofdstuk is een drievoudig alfabetgedicht (acrostichon): drie verzen achter elkaar beginnen met dezelfde letter.

Vers 1–3 beginnen met א (alef), 4–6 met ב (bet), 7–9 met ג (gimel), 10–12 met ד (dalet), 13–15 met ה (he), 16–18 met ו (vav), 19–21 met ז (zajin), 22–24 met ח (chet), 25–27 met ט (tet), 28–30 met י (jod), 31–33 met כ (kaf), 34–36 met ל (lamed), 37–39 met מ (mem), 40–42 met נ (noen), 43–45 met ס (samech), 46–48 met פ (pe), 49–51 met ע (ayin), 52–54 met צ (tsade), 55–57 met ק (qof), 58–60 met ר (resj), 61–63 met שׁ (sjin) en 64–66 met ת (tav).

Wij vervormen het Nederlands niet om die opbouw na te bootsen.

רֹאשׁ (rosh), ‘gif’: een giftige, bittere plant of het gif ervan.

Het staat vaak naast לַעֲנָה (la’anah), ‘alsem’, zoals in Deut. 29:17 (NL 29:18) en hier in vers 19.

Vers 6 staat in dezelfde woorden als Ps. 143:3: ‘zoals zij die lang geleden gestorven zijn’ (kemetei olam).

נְחֹשֶׁת (nechoshet), ‘koper’: het kan ook ‘brons’ betekenen.

Het woord נְחֹשְׁתִּי (nechoshti) staat hier voor ‘mijn koperen boeien’, ketens van koper.

שָׂתַם (satam), ‘Hij houdt tegen’: letterlijk ‘Hij stopt dicht’.

Het gebed komt niet door.

Zie ook vers 44.

פִּשְׁחַנִי (pishchani), ‘Hij heeft mij stukgescheurd’: dit werkwoord komt alleen hier voor.

De betekenis is onzeker.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

מַטָּרָא (matara), ‘doelwit’: de schijf waarop men schiet, zoals in Job 16:12.

בְּנֵי אַשְׁפָּתוֹ (benei ashpato), ‘de zonen van Zijn pijlkoker’: de pijlen.

Zij doorboren de ‘nieren’, het binnenste, de plaats van gevoel.

עַמִּי (ammi), ‘mijn volk’: sommige oude vertalingen lezen anders.

Zie ook vers 63, waar de spot van de vijanden in dezelfde woorden terugkomt.

הִכְפִּישַׁנִי (hikpishani), ‘Hij heeft mij gedrukt’: dit werkwoord komt alleen hier voor.

De betekenis is onzeker: ‘Hij heeft mij laten wegzakken’ of ‘Hij heeft mij bedekt’.

Het werkwoord וַתִּזְנַח (vatiznach), ‘en zij is verstoten’, staat in de vrouwelijke vorm: ‘mijn ziel’ is het onderwerp.

Het werkwoord זָנַח (zanach), ‘verstoten’, staat ook in 2:7 en in vers 31.

נִצְחִי (nitsechi), ‘mijn kracht’: het woord is verwant aan נֶצַח (netsach), ‘duur, bestendigheid, roem’.

Het kan ook ‘mijn roem’ of ‘mijn uithoudingsvermogen’ betekenen.

De betekenis is niet helemaal zeker.

מְרוּדִי (merudi), ‘mijn zwerven’: rusteloos rondtrekken.

Zie 1:7.

Wij volgen de voorgelezen tekst (qere) וְתָשׁוֹחַ (vetashoach), ‘en zij is gebogen’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft ותשיח, ‘en zij spreekt’.

Het gaat om dezelfde medeklinkers, in een andere klinkervorm.

Hier begint de wending van het hoofdstuk: de man haalt zich de trouw van Yahweh voor de geest.

Het werkwoord יָחַל (yachal), ‘hopen’, staat ook in vers 24 en 26.

חַסְדֵי יְהוָה (chasdei Yahweh), ‘de trouw van Yahweh’: het woord חֶסֶד (chesed) betekent ‘verbondstrouw, goedertierenheid’.

Het staat hier in het meervoud, dus in vele daden van trouw.

אֱמוּנָה (emunah), ‘betrouwbaarheid’: dat waarop men kan bouwen.

Wij vertalen emunah in dit boek met ‘betrouwbaarheid’; dat is iets anders dan חֶסֶד (chesed), ‘trouw’.

חֶלְקִי יְהוָה (chelqi Yahweh), ‘Yahweh is mijn deel’: het deel dat een Leviet kreeg in plaats van grond (Num. 18:20).

Zie ook Ps. 16:5 en Ps. 73:26.

וְיָחִיל (veyachil), ‘en te hopen’: de vorm is ongewoon en de betekenis niet helemaal zeker.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

עֹל (ol), ‘juk’: het houten juk van een trekdier.

Hier is het beeld: de tucht van Yahweh dragen, vanaf jonge leeftijd.

Vers 28–30 zijn in de grondtekst een toelichting bij ‘het juk’ van vers 27.

De werkwoorden kunnen als aansporing (‘laat hij…’) of als beschrijving worden gelezen.

Wij vertalen beschrijvend.

Het mond in het stof leggen is een beeld van diepe nederigheid, vergelijk Ps. 72:9 en Micha 7:17.

הוֹגָה (hogah), ‘Hij heeft bedroefd’: zie 1:4, 1:5 en 1:12.

עִנָּה (innah), ‘vernederen’: het werkwoord betekent ook ‘verdrukken, plagen’, zoals in Deut. 8:2 en 8:3.

Vers 34–36 bestaan in het Hebreeuws uit drie werkwoorden in de onbepaalde vorm (‘verbrijzelen, buigen, verdraaien’), gevolgd door de zin ‘de Heer heeft het niet gezien’.

Het onderwerp is niet genoemd: het gaat om onrecht, door wie dan ook gepleegd.

Het Hebreeuws heeft hier geen vraagteken: ‘de Heer heeft het niet gezien’.

Dat kan een stelling zijn (‘de Heer ziet het niet’), een stelling dat Hij het niet goedkeurt, of een retorische vraag.

Wij kiezen de vraag: ‘Heeft de Heer dat niet gezien?’

Dat past bij vers 37–38.

הָרָעוֹת (hara’ot), ‘het onheil’: het woord staat in het meervoud en betekent hier rampen, niet zedelijk kwaad.

Ook hier staat geen vraagteken in het Hebreeuws; wij lezen een retorische vraag.

Vergelijk Jes. 45:7 en Amos 3:6.

De zin kan twee kanten op: ‘Waarom zou een levend mens klagen over zijn straf?’ of ‘Laat ieder klagen over zijn zonden.’

Wij laten de woorden zoals ze staan.

Wij volgen de voorgelezen tekst (qere) חֲטָאָיו (chata’av), ‘zijn zonden’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft het enkelvoud חטאו.

אֵל (El): een naam voor Elohim.

Het opheffen van het hart en de handen is een gebedshouding; zie Ps. 28:2 en Ps. 141:2.

פָּשַׁע (pasha), ‘overtreden’: het hoort bij פֶּשַׁע (pesha), ‘overtreding’; zie 1:5.

מָרָה (marah), ‘weerspannig zijn’: zie 1:18 en 1:20.

סַכֹּתָה (sakkota), ‘U hebt U gehuld’: het werkwoord סָכַךְ (sakhakh) betekent ‘bedekken, afschermen’.

Hetzelfde werkwoord staat in vers 44.

Yahweh hult Zich in een wolk, zodat het gebed niet tot Hem doordringt.

Vergelijk vers 8.

סְחִי (sechi), ‘afval’: het woord komt alleen hier voor en hoort bij het wegvegen van vuil.

פַּחַד וָפַחַת (pachad vafachat), ‘schrik en valkuil’: een woordspel; de twee woorden klinken bijna hetzelfde.

Zie ook Jes. 24:17 en Jer. 48:43.

הֲפֻגוֹת (hafugot), ‘onderbreking’: dit woord komt alleen hier voor.

Het hoort bij het woord פּוּגָה (pugah) in 2:18.

עוֹלְלָה (olelah), ‘doet pijn’: het werkwoord is hetzelfde als in 1:12 en 1:22, ‘aandoen’.

צָמַת (tsamat), ‘tot zwijgen brengen’: het hoort bij het werkwoord ‘vernietigen’.

Het beeld is dat van iemand die levend in een kuil wordt gesmoord, zoals Jeremia in een put werd gezet (Jer. 38:6).

נִגְזַרְתִּי (nigzarti), ‘ik ben afgesneden’: van het volk of van het leven, zoals in Jes. 53:8.

לְרַוְחָתִי (leravchati), ‘voor mijn verlichting’: het woord hoort bij רֶוַח (revach), ‘ruimte, opluchting’.

De betekenis is niet helemaal zeker.

אַל־תִּירָא (al tira), ‘wees niet bang’: een antwoord van Yahweh dat de dichter zich herinnert.

Woorden van Yahweh binnen een gebed van een mens staan zwart; wij zetten ze dus niet in rood.

רִיב (riv), ‘rechtszaak’: Yahweh voert de zaak van de man als zijn advocaat.

גָּאַל (ga’al), ‘verlossen’: zie Jes. 43:1.

עַוָּתָתִי (avvatati), ‘hoe mijn recht is verdraaid’: letterlijk ‘mijn verdraaiing’.

Het hoort bij het werkwoord in vers 36, ‘verdraaien’.

הֶגְיוֹן (hegyon), ‘gemompel’: een zacht, voortdurend praten of overpeinzen.

Een verwant woord, ‘Higgajon’, staat in Ps. 9:17 (NL 9:16).

מְגִנַּת לֵב (meginnat lev), ‘versluiering van het hart’: dit woord komt alleen hier voor.

De betekenis is onzeker; sommige oude vertalingen lezen anders.

Het kan ‘verharding’ of ‘schild’ betekenen.

De bede is dat hun hart niet meer kan inzien.

תַּחַת שְׁמֵי יְהוָה (tachat shemei Yahweh), ‘onder de hemel van Yahweh’: de aarde, voor zover die onder de hemel ligt.