Open in de app Alle boeken Spreuken ← 2 4 → Spreuken 3 Vertrouw op Yahweh; de waarde van de wijsheid
Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
Vertrouw op Yahweh 1 Mijn zoon, vergeet mijn onderwijs niet, en laat je hart mijn geboden bewaren.
תּוֹרָתִ֣י
(torati)
mijn onderwijs
תִּשְׁכָּ֑ח
(tishkach)
vergeet
וּ֝מִצְוֺתַ֗י
(umitsvotay)
en mijn geboden
יִצֹּ֥ר
(yitsor)
laat bewaren
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
תּוֹרָה (torah), ‘onderwijs’: zo vertalen wij het woord waar de vader het geeft.
Waar het om de wet van Elohim gaat, schrijven wij ‘wet’.
2 Want lange dagen, jaren van leven en vrede voegen zij aan je toe.
וּשְׁנ֣וֹת
(ushenot)
en jaren van
וְ֝שָׁל֗וֹם
(veshalom)
en vrede
יוֹסִ֥יפוּ
(yosifu)
zij voegen toe
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
3 Laat trouw en waarheid je niet verlaten. Bind ze om je hals; schrijf ze op de tafel van je hart.
וֶאֱמֶ֗ת
(veemet)
en waarheid
יַעַ֫זְבֻ֥ךָ
(yaazvukha)
laat verlaten je
קָשְׁרֵ֥ם
(qasherem)
bind ze
גַּרְגְּרוֹתֶ֑יךָ
(gargeroteikha)
je hals
כָּ֝תְבֵ֗ם
(katevem)
schrijf ze
ל֥וּחַ
(luach)
de tafel van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
חֶסֶד וֶאֱמֶת (chesed ve’emet), ‘trouw en waarheid’: samen een vast paar in de Bijbel; vergelijk Ps. 25:10.
Wij vertalen chesed steeds met ‘trouw’ en emet met ‘waarheid’.
Het binden om de hals en het schrijven op de ‘tafel van het hart’ staat in beeldspraak: het onderwijs moet aan je vastzitten en in je binnenste staan. Vergelijk Spr. 6:21; 7:3.
4 Zo vind je gunst en goed doorzicht in de ogen van Elohim en van mensen.
וְשֵֽׂכֶל
(vesekhel)
en doorzicht
בְּעֵינֵ֖י
(beeinei)
in de ogen van
וְאָדָֽם
(veadam)
en mensen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
שֵׂכֶל טוֹב (sekhel tov), ‘goed doorzicht’: zie Spr. 1:3.
5 Vertrouw op Yahweh met heel je hart, en steun niet op je inzicht.
בִּֽ֝ינָתְךָ֗
(binatekha)
je inzicht
תִּשָּׁעֵֽן
(tishaen)
steun
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
לֵב (lev), ‘hart’: in de Bijbel de zetel van denken en willen, niet alleen van gevoel.
Wij vertalen steeds ‘hart’.
6 Ken Hem op al je wegen, en Hij zal je paden recht maken.
דְּרָכֶ֥יךָ
(derakheikha)
je wegen
יְיַשֵּׁ֥ר
(yeyasher)
zal recht maken
אֹֽרְחֹתֶֽיךָ
(orechoteikha)
je paden
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
דָּעֵהוּ (da’ehu), ‘ken Hem’: ‘kennen’ is hier erkennen en met Hem rekenen in alles wat je doet.
7 Wees niet wijs in je eigen ogen. Vrees Yahweh en keer je af van het kwaad.
בְּעֵינֶ֑יךָ
(beeineikha)
in je ogen
וְס֣וּר
(vesur)
en keer je af
מֵרָֽע
(mera)
van het kwaad
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
8 Het zal genezing zijn voor je navel en verkwikking voor je beenderen.
לְשָׁרֶּ֑ךָ
(lesharekha)
voor je navel
וְ֝שִׁקּ֗וּי
(veshiquy)
en verkwikking
לְעַצְמוֹתֶֽיךָ
(leatsmoteikha)
voor je beenderen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
שֹׁרֶּךָ (shorrekha), ‘je navel’: dit is de lezing van de tekst; een andere mogelijkheid is ‘je vlees’ of ‘je lichaam’.
Wij houden ‘navel’ aan.
9 Eer Yahweh met je vermogen en met het eerste van al je opbrengst.
מֵהוֹנֶ֑ךָ
(mehonekha)
met je vermogen
וּ֝מֵרֵאשִׁ֗ית
(umereshit)
en met het eerste van
תְּבוּאָתֶֽךָ
(tevuatekha)
je opbrengst
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
רֵאשִׁית (reshit), ‘het eerste’: de eerstelingen van de oogst (vergelijk Exod. 23:19).
10 Dan worden je voorraadschuren gevuld met overvloed, en je perskuipen lopen over van jonge wijn.
וְיִמָּלְא֣וּ
(veyimaleu)
en zullen gevuld worden
אֲסָמֶ֣יךָ
(asameikha)
je voorraadschuren
שָׂבָ֑ע
(sava)
met overvloed
וְ֝תִיר֗וֹשׁ
(vetirosh)
en jonge wijn
יְקָבֶ֥יךָ
(yeqaveikha)
je perskuipen
יִפְרֹֽצוּ
(yifrotsu)
lopen over
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
תִּירוֹשׁ (tirosh), ‘jonge wijn’: de most, de wijn van het laatste seizoen.
De tucht van Yahweh 11 Mijn zoon, verwerp de tucht van Yahweh niet en walg niet van Zijn terechtwijzing.
מוּסַ֣ר
(musar)
de tucht van
בְּתוֹכַחְתּֽוֹ
(betokhachto)
van Zijn terechtwijzing
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
Dit vers en het volgende worden in Hebr. 12:5–6 aangehaald.
מוּסַר יְהוָה (musar Yahweh), ‘de tucht van Yahweh’: ook ‘onderricht’ of ‘vermaning’ van Yahweh; zie Spr. 1:2.
12 Want Yahweh wijst terecht wie Hij liefheeft, zoals een vader de zoon in wie hij behagen heeft.
יֶאֱהַ֣ב
(yeehav)
Hij liefheeft
יוֹכִ֑יחַ
(yokhiach)
wijst terecht
וּ֝כְאָ֗ב
(ukheav)
en zoals een vader
יִרְצֶֽה
(yirtse)
hij behagen heeft in
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
וּכְאָב (uch’av), ‘en zoals een vader’: het Hebreeuws zegt letterlijk ‘en als een vader (wijst Hij terecht) de zoon in wie hij behagen heeft’.
De waarde van de wijsheid 13 Gelukkig de mens die wijsheid vindt, de mens die verstand verkrijgt.
אַשְׁרֵ֣י
(ashrei)
gelukkig
חָכְמָ֑ה
(chakhema)
wijsheid
וְ֝אָדָ֗ם
(veadam)
en de mens
יָפִ֥יק
(yafiq)
die verkrijgt
תְּבוּנָֽה
(tevuna)
verstand
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
אַשְׁרֵי (ashre), ‘gelukkig’: zie Ps. 1:1.
14 Want haar handel is beter dan de handel in zilver, en haar opbrengst beter dan goud.
סַ֭חְרָהּ
(sachrah)
haar handel
מִסְּחַר
(misechar)
dan de handel in
וּ֝מֵחָר֗וּץ
(umecharuts)
en dan goud
תְּבוּאָתָֽהּ
(tevuatah)
haar opbrengst
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
15 Zij is kostbaarder dan parels; al wat je begeert, kan niet met haar wedijveren.
מִפְּנִינִ֑ים
(mipeninim)
dan parels
חֲ֝פָצֶ֗יךָ
(chafatseikha)
wat je begeert
יִֽשְׁווּ
(yishvu)
kan wedijveren
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
פְּנִינִים (peninim), ‘parels’: de betekenis is onzeker; het kan ook gaan om robijnen of koraal.
Zie ook Spr. 8:11; 20:15; 31:10.
Lezing
De ketiv (מפניים ) is anders gespeld en betekent ‘dan het binnenste’; de lezing (qere) is מִפְּנִינִים , ‘dan parels’.
Wij volgen de lezing.
16 Lange dagen zijn in haar rechterhand; in haar linkerhand zijn rijkdom en eer.
בִּֽימִינָ֑הּ
(biminah)
in haar rechterhand
בִּ֝שְׂמֹאולָ֗הּ
(bismovlah)
in haar linkerhand
וְכָבֽוֹד
(vekhavod)
en eer
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
כָּבוֹד (kavod), ‘eer’: bij een mens vertalen wij kavod met ‘eer’ en bij Elohim met ‘heerlijkheid’.
17 Haar wegen zijn wegen van lieflijkheid, en al haar paden zijn vrede.
דְּרָכֶ֥יהָ
(derakheiha)
haar wegen
דַרְכֵי
(darkhei)
wegen van
נְתִ֖יבוֹתֶ֣יהָ
(netivoteiha)
haar paden
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
18 Zij is een boom van leven voor wie haar vastgrijpen, en wie haar vasthoudt, wordt gelukkig genoemd.
לַמַּחֲזִיקִ֣ים
(lamachaziqim)
voor wie vastgrijpen
וְֽתֹמְכֶ֥יהָ
(vetomekheiha)
en wie haar vasthouden
מְאֻשָּֽׁר
(meushar)
wordt gelukkig genoemd
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
עֵץ חַיִּים (ets chayyim), ‘boom van leven’: vergelijk Gen. 2:9 en Spr. 11:30; 13:12; 15:4.
19 Yahweh legde met wijsheid het fundament van de aarde; Hij zette de hemel vast met verstand.
בְּחָכְמָ֥ה
(bechakhema)
met wijsheid
יָֽסַד
(yasad)
legde het fundament van
כּוֹנֵ֥ן
(konen)
zette vast
שָׁ֝מַ֗יִם
(shamayim)
de hemel
בִּתְבוּנָֽה
(bitvuna)
met verstand
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
Vers 19 en 20 beschrijven hoe Yahweh de wereld met wijsheid maakte.
Zie ook Spr. 8:22–31; Ps. 104:24; Jer. 10:12.
20 Door Zijn kennis braken de oerdiepten open, en de wolken laten dauw druipen.
בְּ֭דַעְתּוֹ
(bedato)
door Zijn kennis
תְּהוֹמ֣וֹת
(tehomot)
oerdiepten
נִבְקָ֑עוּ
(nivqau)
braken open
וּ֝שְׁחָקִ֗ים
(ushechaqim)
en wolken
יִרְעֲפוּ
(yirafu)
laten druipen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
תְּהוֹמוֹת (tehomot), ‘oerdiepten’: de wateren onder de aarde (vergelijk Gen. 7:11 en Spr. 8:24).
שְׁחָקִים (shechakim), ‘wolken’: eigenlijk ‘het fijne stof van de hemel’, de wolken.
Wijsheid in het dagelijks leven 21 Mijn zoon, laat ze niet van je ogen wijken. Bewaar degelijk beleid en doordachtheid.
יָלֻ֣זוּ
(yaluzu)
laat wijken
מֵעֵינֶ֑יךָ
(meeineikha)
van je ogen
תֻּ֝שִׁיָּ֗ה
(tushiya)
degelijk beleid
וּמְזִמָּֽה
(umezima)
en doordachtheid
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
22 Dan zijn zij leven voor je ziel en gunst voor je hals.
וְיִֽהְי֣וּ
(veyihyu)
en zij zijn
לְנַפְשֶׁ֑ךָ
(lenafshekha)
voor je ziel
לְגַרְגְּרֹתֶֽיךָ
(legargeroteikha)
voor je hals
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’: de mens als levend wezen; hier staat ‘ziel’.
23 Dan ga je veilig je weg, en je voet stoot zich niet.
דַּרְכֶּ֑ךָ
(darkekha)
je weg
וְ֝רַגְלְךָ֗
(veraglekha)
en je voet
תִגּֽוֹף
(tigof)
stoot zich
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
24 Als je gaat liggen, ben je niet bang. Je zult liggen, en je slaap is zoet.
תִּשְׁכַּ֥ב
(tishkav)
je gaat liggen
תִפְחָ֑ד
(tifchad)
ben je bang
וְ֝שָׁכַבְתָּ֗
(veshakhavta)
en je ligt
וְֽעָרְבָ֥ה
(veareva)
en zoet is
שְׁנָתֶֽךָ
(shenatekha)
je slaap
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
25 Wees niet bang voor plotselinge schrik, noch voor de verwoesting van goddelozen wanneer die komt.
מִפַּ֣חַד
(mipachad)
voor schrik
פִּתְאֹ֑ם
(pitom)
plotselinge
וּמִשֹּׁאַ֥ת
(umishoat)
en voor de verwoesting van
רְ֝שָׁעִ֗ים
(reshaim)
goddelozen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
26 Want Yahweh zal je vertrouwen zijn, en Hij behoedt je voet ervoor in de val te raken.
בְכִסְלֶ֑ךָ
(bekhislekha)
je vertrouwen
וְשָׁמַ֖ר
(veshamar)
en Hij behoedt
רַגְלְךָ֣
(raglekha)
je voet
מִלָּֽכֶד
(milakhed)
ervoor in de val te raken
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
בְּכִסְלֶךָ (bekhislekha), ‘je vertrouwen’: het woord kan ook ‘je zijde’ of ‘je lendenen’ zijn; wij houden ‘vertrouwen’ aan, zoals in Job 8:14; Ps. 78:7.
27 Onthoud het goede niet aan wie het toekomt, wanneer je het in je macht hebt het te doen.
מִבְּעָלָ֑יו
(mibealav)
aan wie het toekomt
בִּהְי֨וֹת
(bihyot)
wanneer
לְאֵ֖ל
(leel)
het is in de macht van
לַעֲשֽׂוֹת
(laasot)
om te doen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
מִבְּעָלָיו (mibbe’alav), ‘aan zijn bezitters’: aan wie er recht op heeft.
Lezing
De ketiv heeft ‘je handen’ (meervoud); de lezing (qere) is ‘je hand’.
Wij volgen de lezing.
28 Zeg niet tegen je naaste: „Ga weg en kom terug, morgen zal ik het geven,” terwijl je het bij je hebt.
לְרֵֽעֲךָ֨
(lereakha)
tegen je naaste
וָ֭שׁוּב
(vashuv)
en kom terug
וּמָחָ֥ר
(umachar)
en morgen
אֶתֵּ֗ן
(eten)
zal ik geven
וְיֵ֣שׁ
(veyesh)
terwijl er is
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Lezing
De ketiv (לרעיך ) heeft meervoud, ‘tegen je naasten’; de lezing (qere) is לְרֵעֲךָ , ‘tegen je naaste’.
Wij volgen de lezing.
29 Beraam geen kwaad tegen je naaste, terwijl hij veilig bij je woont.
תַּחֲרֹ֣שׁ
(tacharosh)
beraam
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
30 Twist niet zonder reden met een mens, als hij je geen kwaad heeft aangedaan.
חִנָּ֑ם
(chinam)
zonder reden
גְמָלְךָ֣
(gemalekha)
hij heeft aangedaan
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Lezing
De ketiv is תרוב (tarov); de lezing (qere) is תָּרִיב (tariv), ‘twist’.
Wij volgen de lezing.
31 Wees niet jaloers op een man van geweld, en kies geen van zijn wegen.
תְּ֭קַנֵּא
(teqane)
wees jaloers
בְּאִ֣ישׁ
(beish)
op een man van
דְּרָכָֽיו
(derakhav)
zijn wegen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
32 Want de verdraaide is een gruwel voor Yahweh, maar Zijn vertrouwelijke omgang is met de oprechten.
תוֹעֲבַ֣ת
(toavat)
gruwel van
נָל֑וֹז
(naloz)
de verdraaide
יְשָׁרִ֥ים
(yesharim)
oprechten
סוֹדֽוֹ
(sodo)
Zijn vertrouwelijke omgang
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
סוֹד (sod), ‘vertrouwelijke omgang’: de kring van vertrouwelingen, ook ‘geheime raad’ (vergelijk Job 29:4; Ps. 25:14).
Yahweh schenkt Zijn vertrouwen aan de oprechten.
נָלוֹז (naloz), ‘verdraaide’: wie van de rechte weg afwijkt.
33 De vloek van Yahweh is in het huis van de goddeloze, maar de woning van rechtvaardigen zegent Hij.
מְאֵרַ֣ת
(meerat)
vloek van
בְּבֵ֣ית
(beveit)
in het huis van
רָשָׁ֑ע
(rasha)
de goddeloze
וּנְוֵ֖ה
(uneve)
en de woning van
צַדִּיקִ֣ים
(tsadiqim)
rechtvaardigen
יְבָרֵֽךְ
(yevarekh)
zegent Hij
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
34 Spotters bespot Hij zelf, maar aan de nederigen geeft Hij gunst.
לַלֵּצִ֥ים
(laletsim)
spotters
וְ֝לַעֲנָוִ֗ים
(velaanavim)
en aan de nederigen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
לֵצִים (letsim), ‘spotters’: wie met wijsheid en met Yahweh de spot drijft; het blijft hetzelfde woord in het hele boek.
Lezing
De ketiv leest ‘ellendigen’ (עניים ); de lezing (qere) is עֲנָוִים (anavim), ‘nederigen’.
Wij volgen de lezing.
Dit vers wordt in Jak. 4:6 en 1 Petr. 5:5 aangehaald.
35 Wijzen erven eer, maar dwazen verheffen schande.
חֲכָמִ֣ים
(chakhamim)
wijzen
יִנְחָ֑לוּ
(yinchalu)
erven
וּ֝כְסִילִ֗ים
(ukhesilim)
en dwazen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
מֵרִים (merim), ‘verheffen’: de betekenis is onzeker.
Het woord kan ook betekenen ‘dragen’ of ‘opvoeren’: de dwazen verwerven niets dan schande.
Wij laten het letterlijk.