1 Koningen 5

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

In de Nederlandse telling zijn de verzen 1–14 van dit hoofdstuk de verzen 4:21–34, en de verzen 15–32 zijn 5:1–18.

Wij volgen de Hebreeuwse telling.

כֹּר (kor), ‘kor’: een inhoudsmaat van 10 efa, dus ongeveer 220 liter. 30 kor meelbloem is ongeveer 6.600 liter.

סֹלֶת (solet) is fijn meel, קֶמַח (qemach) gewoon meel.

אַיָּל (ayyal), ‘hert’; צְבִי (tsevi), ‘gazelle’; יַחְמוּר (yachmur), ‘ree’.

De betekenis van het laatste woord is onzeker.

בַּרְבֻּרִים אֲבוּסִים (barburim avusim), ‘gemeste vogels’: de betekenis van בַּרְבֻּרִים is onzeker.

Het gaat om gevogelte.

Tifsach ligt aan de Eufraat, in het huidige Syrië; de ligging is onzeker.

Gaza ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het zuidwesten van Israël (nu de Gazastrook).

עֵבֶר הַנָּהָר (ever hannahar), ‘de overkant van de Rivier’: gezien vanuit het oosten is dat het gebied ten westen van de Eufraat.

Dan ligt in het uiterste noorden en Beër-Sjeba in het uiterste zuiden van het land.

Dit beeld van veiligheid, ieder onder zijn wijnstok en vijgenboom, komt ook voor in Micha 4:4.

אֻרְוֹת (urvot), ‘stallen’: plaatsen voor paarden.

Het getal 40.000 is hoog.

In 1 Kon. 10:26 staan 1.400 wagens en 12.000 ruiters.

Sommige oude vertalingen hebben hier een ander getal.

Wij volgen de Masoretische tekst letterlijk.

רֶכֶשׁ (rekesh), ‘rijdieren’: snelle dieren, vermoedelijk paarden of muildieren.

רֹחַב לֵב (rochav lev), ‘wijdte van hart’: een hart dat veel kan omvatten.

Het hart is hier de plaats van het verstand.

תְּבוּנָה (tevunah), ‘inzicht’.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

בְּנֵי־קֶדֶם (bene-qedem), ‘zonen van het oosten’: de volken ten oosten van Israël, bekend om hun wijsheid.

Zie Job 1:3.

אֶזְרָחִי (ezrachi), ‘Ezrachiet’.

Psalm 88 en Psalm 89 noemen Heman en Etan met die titel.

In 1 Kron. 2:6 staan Zimri, Etan, Heman, Kalkol en Dara als zonen van Zerach.

Hier staat Darda (דַּרְדַּע) en zijn zij ‘zonen van Machol’.

מָחוֹל (machol) is hier waarschijnlijk een persoonsnaam.

Het woord betekent ook ‘reidans’.

Wij nemen het als naam.

מָשָׁל (mashal), ‘spreuk’: een kort wijs gezegde of vergelijking.

Zie het boek Spreuken.

Zie Libanon: Libanon is het bergland ten noorden van het land van Israël, langs de oostkust van de Middellandse Zee.

אֵזוֹב (ezov), ‘hysop’: een kleine struik, het kleinste gewas dat in een muur groeit.

De hysop staat hier tegenover de ceder.

רֶמֶשׂ (remes), ‘kruipende dieren’, zoals in Gen. 1:24.

מֵאֵת (me’et), ‘namens’: letterlijk ‘van bij’.

De koningen stuurden mensen om naar Salomo te luisteren.

Tyrus (צֹר, Tsor) was een havenstad in Fenicië, aan de kust van de Middellandse Zee (nu Tyrus of Sur, Libanon).

De Nederlandse telling heeft hier 5:1.

Hiram (חִירָם) heet in 1 Kron. 14:1 Churam.

בַּיִת (bayit), ‘huis’: het huis voor de naam van Yahweh is de tempel in Jeruzalem.

Salomo spreekt over David, ‘zijn Elohim’: de Elohim van David.

מְלָחָמָה (milchamah), ‘oorlog’: zie 2 Sam. 7:1 en 1 Kron. 22:8.

De geschreven tekst (ketiv) heeft רַגְלוֹ (raglo), ‘zijn voeten’, de voeten van David.

De voorgelezen tekst (qere) heeft רַגְלָי (ragli), ‘mijn voeten’.

Wij volgen de qere.

De ketiv past beter bij de zin.

שָׂטָן (satan), ‘tegenstander’: iemand die zich tegen een ander verzet.

Het is hier geen eigennaam.

Vergelijk 1 Kron. 21:1.

Salomo citeert de belofte van Yahweh aan David, zie 2 Sam. 7:12–13.

De woorden staan in zwart, met enkele aanhalingstekens, omdat Salomo ze aanhaalt.

De Sidoniërs woonden in Sidon, een havenstad aan de kust van het huidige Libanon.

Zij staan hier bekend als bekwame houtkappers.

De Libanon is het berggebied in het huidige Libanon, waar de ceders groeien.

בָּרוּךְ יְהוָה (baruch Yahweh), ‘gezegend zij Yahweh’: een lofspraak.

Hiram, een koning van Tyrus, spreekt zo over Yahweh.

בְּרוֹשִׁים (berosim), ‘cypressen’: een boom met hard, geurig hout.

De soort is niet met zekerheid vast te stellen.

Zie Libanon: Libanon is het bergland ten noorden van het land van Israël, langs de oostkust van de Middellandse Zee.

דֹּבְרוֹת (dovrot), ‘vlotten’: bijeengebonden stammen die over zee gesleept worden.

De betekenis van het woord is onzeker.

De tekst schrijft de naam van Hiram hier als חִירוֹם (Chirom).

Dat is een andere spelling van dezelfde naam.

Een kor is ongeveer 220 liter (zie vers 2). 20.000 kor tarwe is dus ongeveer 4.400.000 liter.

כָּתִית (katit), ‘gestoten’: olie uit gestampte olijven, zoals in Exod. 27:20.

Yahweh had Salomo wijsheid beloofd.

Zie 1 Kon. 3:12.

וַיַּעַל (vaja’al), ‘en hij liet opkomen’: hij hief of riep op. 1 Kon. 9:22 zegt dat Salomo van de zonen van Israël geen dienaar maakte.

Wij laten beide teksten staan.

Zie Libanon: Libanon is het bergland ten noorden van het land van Israël, langs de oostkust van de Middellandse Zee.

Adoniram is de man over de dwangarbeid, zoals in 4:6.

In 2 Sam. 20:24 heet hij Adoram.

נֹשֵׂא סַבָּל (nose sabbal), ‘draagt last’: dragers van zware lasten.

חֹצֵב (chotsev), ‘houwer’: iemand die steen uit de rots houwt.

Het getal 3.300 staat hier.

In 1 Kon. 9:23 staan 550 oversten over het werk.

Sommige oude vertalingen hebben hier een ander getal.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Wij laten beide getallen staan.

אַבְנֵי גָזִית (avne gazit), ‘gehouwen stenen’: stenen die in de groeve al op maat zijn gehouwen (zie 6:7).

Gebal (Byblos, nu Jbeil) ligt aan de kust van Libanon, ten noorden van Beiroet.

Het Hebreeuws heeft hier בְּנֵי (bene), ‘zonen van’ Salomo en ‘zonen van’ Hiram.

Dat betekent hier de mannen die voor hen werkten.

Wij vertalen ‘de mannen van’.

Het Hebreeuws zegt niet welk materiaal zij hieuwen.

Wij laten dat open.