Kolossenzen 1

ἀπόστολος (apostolos), ‘apostel’: letterlijk ‘gezondene’.

Timoteüs wordt ‘de broer’ genoemd (ὁ ἀδελφός, ho adelfos).

De brief heeft de vorm van een Griekse brief: afzender, ontvangers en groet; de verzen 1–2 vormen één aanhef.

Zie Kolosse (ligging ongeveer): Kolosse lag in de vallei van de Lycus in het westen van het huidige Turkije, bij het huidige Honaz, niet ver van Laodicea en Hierapolis.

De ligging is bij benadering.

ἅγιοι (hagioi), ‘heiligen’: de toegewijden, mensen die voor Elohim apart gezet zijn. ἀδελφοί (adelfoi), ‘broers’: het Griekse woord omvat in de gemeente ook de zusters.

Kolosse lag in de Lycusvallei in het westen van het huidige Turkije, dicht bij Laodicea en Hierapolis (zie 4:13). χάρις (charis), ‘genade’, en εἰρήνη (eirene), ‘vrede’: de groet van de brieven van Paulus.

Bij de plaatsnaam ‘in Kolosse’ staat in de SBLGNT een variantmarkering: sommige handschriften verschillen.

Wij vertalen de SBLGNT-tekst.

‘Altijd’ (πάντοτε, pantote) kan bij ‘wij danken’ horen of bij ‘bidden’; wij kiezen het laatste, zoals de volgorde van het Grieks, en laten het tweede lezen open.

Geloof, liefde en hoop (verzen 4–5) staan hier bij elkaar, zoals in 1 Tess. 1:3 en 1 Kor. 13:13. πίστις (pistis), ‘geloof’; ἀγάπη (agape), ‘liefde’; ἐλπίς (elpis), ‘hoop’.

‘Alle heiligen’: alle gelovigen.

ἀπόκειμαι (apokeimai), ‘weggelegd zijn’: bewaard voor wie het toekomt. προακούω (proakouo), ‘eerder horen’: het woord komt hier alleen voor.

‘Het woord van de waarheid’: de verkondiging van de goede boodschap.

καρποφορέω (karpoforeo), ‘vrucht dragen’, en αὐξάνω (auxano), ‘groeien’: beelden van een plant. ἐπιγινώσκω (epiginosko), ‘leren kennen’: grondig kennismaken.

De Griekse zin loopt door in vers 7; wij splitsen hem in vers 5–6.

Epafras (Ἐπαφρᾶς) is een andere man dan Epafroditus uit Filip. 2:25. σύνδουλος (syndoulos), ‘medeknecht’; διάκονος (diakonos), ‘dienaar’.

Bij ‘voor ons’ staat in de SBLGNT een variantmarkering.

ἐν πνεύματι (en pneumati), ‘in de Geest’: de liefde die de Geest werkt; het Grieks heeft geen lidwoord en kan ook ‘in geest’ (geestelijk) betekenen.

ἐπίγνωσις (epignosis), ‘volle kennis’: grondige, doorleefde kennis; wij gebruiken deze weergave ook in vers 10. σύνεσις (synesis), ‘inzicht’; πνευματικός (pneumatikos), ‘geestelijk’.

De Griekse zin loopt door tot vers 12; wij splitsen hem bij ‘Wij vragen’.

περιπατέω (peripateo), ‘wandelen’: een manier van leven. ἀρεσκεία (areskeia), ‘behagen’. καρποφορέω (karpoforeo), ‘vrucht dragen’: zie vers 6.

δυναμόω (dynamoo), ‘sterken’: verwant aan δύναμις (dynamis), ‘kracht’. κράτος (kratos), ‘macht’. ὑπομονή (hypomone), ‘volharding’; μακροθυμία (makrothymia), ‘geduld’: letterlijk ‘lange adem’.

ἱκανόω (hikanoo), ‘bekwaam maken’. μερίς (meris), ‘deel’; κλῆρος (kleros), ‘erfdeel’: wat bij loting of erfenis toegewezen wordt.

‘Dankend’ kan op Paulus en Timoteüs slaan (vers 3) of op de lezers (verzen 10–11); het Grieks laat dit open.

ἐξουσία (exousia), ‘gezag’: hetzelfde Griekse woord staat in vers 16 in het meervoud. σκότος (skotos), ‘duisternis’. μεθίστημι (methistemi), ‘overbrengen’: verhuizen naar een andere plaats.

‘De Zoon van Zijn liefde’: de geliefde Zoon.

ἀπολύτρωσις (apolytrosis), ‘loskoping’: bevrijding door een losprijs. ἄφεσις (afesis), ‘vergeving’: letterlijk ‘loslating’.

De verzen 15–20 worden door veel lezers als een lied of hymne gelezen; de tekst zegt dat zelf niet. εἰκών (eikon), ‘beeld’: afbeelding. ἀόρατος (aoratos), ‘onzichtbaar’. πρωτότοκος (prototokos), ‘eerstgeborene’: eerste in rang en tijd; vergelijk Ps. 89:28, waar Yahweh zegt: „Ook zal Ik hem tot eerstgeborene maken, de hoogste bij de koningen van de aarde.” κτίσις (ktisis), ‘schepping’: ook ‘schepsel’.

Het Grieks laat open of ‘eerstgeborene van heel de schepping’ betekent: de eerste in de schepping, of de eerste over de schepping.

Vier woorden voor machten: θρόνοι (thronoi), ‘tronen’; κυριότητες (kyriotetes), ‘oppermachten’; ἀρχαί (archai), ‘heerschappijen’; ἐξουσίαι (exousiai), ‘gezagsmachten’.

Wij gebruiken voor elk Grieks woord een eigen Nederlands woord, ook in 2:10, 2:15 en in Efeziërs.

De tekst zegt niet of het om engelen, mensen of ordeningen gaat.

‘In Hem’, ‘door Hem’ en ‘voor Hem’ staan in het Grieks achter elkaar; alles is geschapen in, door en voor de Zoon.

πρὸ πάντων (pro panton), ‘vóór alles’: in tijd of in rang; het Grieks laat beide toe. συνίστημι (synistemi), ‘samenhouden’: ook ‘bestaan’.

κεφαλή (kefale), ‘hoofd’. ἐκκλησία (ekklesia), ‘gemeente’: de Messias is het hoofd van het lichaam, de gemeente. ἀρχή (arche), ‘begin’: hetzelfde Griekse woord als ‘heerschappij’ in vers 16; hier kiezen wij ‘begin’, omdat het naast ‘eerstgeborene’ staat; het kan ook ‘oorsprong’ betekenen. πρωτεύω (proteuo), ‘de eerste zijn’.

εὐδοκέω (eudokeo), ‘goedvinden’: verwant aan εὐδοκία (eudokia), ‘goede wil’.

Het onderwerp is in het Grieks ‘heel de volheid’ (πλήρωμα, pleroma); sommigen vullen ‘Elohim’ als onderwerp in.

Wij volgen de woorden zoals zij er staan. κατοικέω (katoikeo), ‘wonen’: blijvend wonen.

ἀποκαταλλάσσω (apokatallasso), ‘verzoenen’: weer in vrede brengen; zoals in 2 Kor. 5:18–20. εἰρηνοποιέω (eirenopoieo), ‘vrede maken’.

‘Tot Hem’ (εἰς αὐτόν): tot de Zoon of tot Elohim; het Grieks laat dit open.

De woorden [door Hem] staan in de SBLGNT tussen haken.

ἀπαλλοτριόω (apallotrioo), ‘vervreemden’: van iets of iemand losgemaakt zijn. διάνοια (dianoia), ‘denken’: het verstand en de gezindheid.

De zin in vers 21 begint met ‘en ook jullie’ en wordt in vers 22 voortgezet.

σῶμα τῆς σαρκός (soma tes sarkos), ‘het lichaam van Zijn vlees’: het lichamelijke bestaan van de Zoon; hier is ‘vlees’ dus niet de zwakke menselijke natuur van Gal. 3:3. ἄμωμος (amomos), ‘zonder vlek’; ἀνέγκλητος (anenkletos), ‘zonder aanklacht’. παρίστημι (paristemi), ‘voorstellen’.

εἴ γε (ei ge), ‘als tenminste’. τεθεμελιωμένοι (tethemeliomenoi), ‘gefundeerd’: met een fundament gelegd. ἑδραῖος (hedraios), ‘vast’. μετακινέω (metakineo), ‘verschuiven’.

‘In heel de schepping onder de hemel’: Paulus beschrijft hoe wijd de boodschap reikt; vergelijk vers 6. διάκονος (diakonos), ‘dienaar’.

ἀνταναπληρόω (antanaplero), ‘aanvullen’: van zijn kant aanvullen. ὑστέρημα (hysterema), ‘wat ontbreekt’. θλῖψις (thlipsis), ‘verdrukking’.

De zin wordt verschillend verstaan: bijvoorbeeld als de verdrukkingen die de Messias en Zijn gemeente in deze tijd nog moeten lijden, waarvan Paulus een deel draagt.

Wij kiezen geen uitleg en vertalen zo letterlijk als het Nederlands toelaat.

Het lichaam van de Messias is de gemeente (vers 18).

οἰκονομία (oikonomia), ‘beheer’: de huishouding of het beheer van een huis; Paulus ziet zijn taak als beheerder in het huis van Elohim. πληρόω (pleroo), ‘ten volle brengen’: verwant aan πλήρωμα (pleroma), ‘volheid’, in vers 19. εἰς ὑμᾶς (eis humas): ‘met het oog op jullie’ of ‘voor jullie’.

μυστήριον (mysterion), ‘geheimenis’: wat verborgen was en nu bekendgemaakt wordt. φανερόω (fanero-o), ‘openbaar maken’. γενεά (genea), ‘generatie’.

De Griekse zin loopt door in vers 27; wij laten hem daar doorgaan.

ἔθνη (ethne), ‘volken’: de niet-Joden. ἐν ὑμῖν (en humin), ‘in jullie’: ook ‘onder jullie’.

De Messias in jullie is hier de ‘hoop van de heerlijkheid’.

νουθετέω (nouthete-o), ‘vermanen’: terechtwijzen met woorden. καταγγέλλω (katangello), ‘aankondigen’. τέλειος (teleios), ‘volmaakt’: ook ‘volwassen, rijp’, zoals in Filip. 3:15.

κοπιάω (kopiao), ‘arbeiden’: zich moe werken. ἀγωνίζομαι (agonizomai), ‘strijden’: als in een wedstrijd. ἐνέργεια (energeia), ‘werking’; ἐνεργέω (energeo), ‘werken’.

Het is de werking van de Messias in Paulus; zie vers 28.