1 Koningen 12

Sichem lag bij het huidige Tell Balata, bij Nabloes, op de Westelijke Jordaanoever.

Het ligt in het bergland van Efraïm, ongeveer 50 km ten noorden van Jeruzalem.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

וַיֵּשֶׁב (vayyeshev), ‘en hij woonde’.

De medeklinkers (וישב) kunnen ook gelezen worden als ‘en hij keerde terug’ (וַיָּשָׁב, vayyashav).

Wij volgen de klinkers van de Masoretische tekst: Jerobeam woonde nog in Egypte.

Zie ook 1 Kon. 11:26–40.

קְהַל (qehal), ‘vergadering’: de verzamelde mannen van de stammen.

In vers 20 staat een ander woord, עֵדָה (edah), ‘gemeenschap’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft ‘zij kwamen’, meervoud.

De voorgelezen tekst (qere) heeft ‘hij kwam’, namelijk Jerobeam.

Wij volgen de qere.

עֹל (ol), ‘juk’: het houten juk op de nek van een rund.

Hier is het een beeld voor zware dienst en zware belasting.

Het ‘harde’ werk van Salomo is de dwangarbeid van 1 Kon. 5:27–28 en 9:15–22.

הַזְּקֵנִים (hazqenim), ‘de oudsten’: de mannen die onder Salomo adviseur waren.

Het Hebreeuwse woord ‘antwoorden’ (שׁוּב דָּבָר, shuv davar) is letterlijk ‘een woord terugbrengen’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft ‘hij sprak’, enkelvoud.

De voorgelezen tekst (qere) heeft ‘zij spraken’, meervoud: de oudsten.

Wij volgen de qere.

הַיְלָדִים (hayeladim), ‘de jonge mannen’: een ander woord dan נַעַר (na’ar), ‘jongen’.

Het zijn mannen van Rechabeams eigen leeftijd.

Hij was toen 41 jaar (14:21), dus ‘kinderen’ is hier niet bedoeld.

קָטֹנִּי (qotonni), ‘mijn kleinste’: de tekst zegt niet wat het kleinste is.

Vaak wordt gedacht aan de kleine vinger of aan het kleinste deel van het lichaam.

Wij vertalen letterlijk.

מָתְנַיִם (motnayim), ‘heupen’ of ‘lendenen’: de plaats van kracht en vruchtbaarheid.

עַקְרַבִּים (aqrabbim), ‘schorpioenen’: een zweep met scherpe punten, waarmee de slagen veel pijnlijker waren dan met gewone zwepen.

De tekst kan ook zijn bedoeld als beeld voor een nog strengere tucht.

De geschreven tekst (ketiv) heeft de letters ויבו, de voorgelezen tekst (qere) heeft וַיָּבוֹא (vayyavo), ‘en hij kwam’.

De betekenis is gelijk.

Wij volgen de qere.

Silo (שִׁלוֹ) lag bij het huidige Khirbet Seilun, ongeveer 30 km ten noorden van Jeruzalem, op de Westelijke Jordaanoever.

סִבָּה (sibbah), ‘wending’: een gebeurtenis die door Yahweh wordt gestuurd.

Het woord komt alleen hier voor (en in 2 Kron. 10:15).

De kreet ‘Welk deel hebben wij aan David?’ staat ook in 2 Sam. 20:1.

‘Naar je tenten’ is een oude roep om uiteen te gaan: ieder gaat naar huis.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

מַס (mas), ‘dwangarbeid’: verplichte arbeid voor de koning.

Adoram heeft er al onder David en Salomo leiding aan gegeven (2 Sam. 20:24; 1 Kon. 4:6, waar hij Adoniram heet; zie ook 5:28).

עֵדָה (edah), ‘gemeenschap’: het geheel van Israël.

Alleen de stam Juda bleef bij het huis van David.

Benjamin volgde Juda (vers 21).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

De geschreven tekst (ketiv) heeft ‘zij kwamen’, meervoud.

De voorgelezen tekst (qere) heeft ‘hij kwam’, namelijk Rechabeam.

Wij volgen de qere.

Sjemaja wordt ‘man van Elohim’ genoemd, een profeet.

Zie ook 2 Kron. 11:2.

Sjemaja geeft het woord door aan het volk.

Wij zetten het in zwart met enkele aanhalingstekens bij ‘Zo zegt Yahweh’, omdat Sjemaja Yahweh citeert (zoals Natan in 2 Sam. 7:5).

Penuël (פְּנוּאֵל) lag aan de Jabbok, ten oosten van de Jordaan, waarschijnlijk bij Tulul edh-Dhahab in het huidige Jordanië.

Zie ook Gen. 32:31.

Efraïm is het bergland ten noorden van Jeruzalem.

Zie Sichem: Sichem lag bij het huidige Nablus, tussen de bergen Gerizim en Ebal.

Zie Bergland van Efraïm: Het bergland van Efraïm is het centrale bergland, tussen Betel en Sichem.

Zie Peniël: De ligging van Peniël is niet zeker; de plaats lag bij de Jabbok.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

עֶגְלֵי זָהָב (egley zahav), ‘gouden kalveren’: beelden van jonge stieren.

Zie Exod. 32:4 en 32:8, waar Aäron hetzelfde zegt: ‘Dit zijn jullie goden, Israël, die jou uit het land Egypte hebben geleid.’

Het Hebreeuws heeft hier de enkelvoudsvorm ‘je’ (Israël als geheel).

Betel (בֵּית־אֵל, Bet-El) ligt bij Beitin op de Westelijke Jordaanoever, aan de zuidgrens van het noordelijke rijk.

Dan (Tel Dan) ligt in het uiterste noorden, bij de bron van de Jordaan, in het huidige Israël.

Zie ook Gen. 28:19.

Zie Dan: Dan lag in het uiterste noorden van het land, bij een bron van de Jordaan (Tel Dan).

מִקְצוֹת הָעָם (miqtsot ha’am), ‘uit alle delen van het volk’.

Het woord kan ‘uit de uiteinden’ betekenen, dus uit allerlei mensen, ook gewone.

Het punt is dat zij niet van Levi waren.

Zie Num. 3:5–10; Deut. 18:1–5.

Zie Betel: Betel ligt bij het huidige Beitin, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem.

Het feest in Juda is het Loofhuttenfeest (Lev. 23:33–36, 39–43), dat in de zevende maand wordt gehouden.

Jerobeam verschuift het naar de achtste maand.

Ook de vijftiende dag komt overeen met Lev. 23:34.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Sommige oude vertalingen hebben in dit gedeelte een andere volgorde van de verzen.

Zie Betel: Betel ligt bij het huidige Beitin, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem.

De geschreven tekst (ketiv) heeft מִלְּבַד (millevad), ‘afgezien van’.

De voorgelezen tekst (qere) heeft מִלִּבּוֹ (millibbo), ‘uit zijn hart’.

Wij volgen de qere.