Jesaja 8

גִּלָּיוֹן (gillayon), ‘schrijfplaat’: een groot, glad vlak om op te schrijven.

De betekenis is niet helemaal zeker; het kan ook een rol zijn.

אוּרִיָּה (Uriyah), ‘Uria’: de tekst zegt niet welke priester dit is.

Mogelijk is het de priester die voor Achaz het altaar bouwde (2 Kon. 16:10–16).

Zacharia, de zoon van Jeberechja, is verder onbekend.

וְאָעִידָה (vaaidah), ‘ik riep op’: de vorm kan ook een wens of voornemen zijn: ‘laat Mij getuigen oproepen’.

Dan zijn het woorden van Yahweh.

Wij nemen Jesaja als spreker, zoals in vers 3.

הַנְּבִיאָה (hannevi’ah), ‘de profetes’: de tekst noemt haar naam niet.

Waarschijnlijk is zij de vrouw van Jesaja, maar het Hebreeuws zegt dat niet.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

חֵיל דַּמֶּשֶׂק (chel Dammesek), ‘de rijkdom van Damascus’: ‘rijkdom’ kan ook ‘macht’ of ‘leger’ betekenen.

Zie Siloah (waterleiding van de Gihon): Siloah (Siloam) is de waterleiding die het water van de Gihon naar de zuidkant van de oude stad van Jeruzalem voerde.

De naam ‘water van de Siloah’ wijst op dit zachtjes stromende water.

הַשִּׁלֹחַ (hashShiloach), ‘de Siloah’: een waterleiding bij Jeruzalem die zachtjes stroomt.

Zij staat tegenover de machtige wateren van de Rivier in vers 7.

De tekst is moeilijk.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

Zie Eufraat (de Rivier): ‘De Rivier’ is de Eufraat, de grote rivier in het noordoosten van het land.

De Eufraat ontspringt in het hoogland van Turkije en stroomt door Syrië en Irak naar de Perzische Golf.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

הַנָּהָר (hannahar), ‘de Rivier’: de Eufraat.

Het water is het beeld van het leger van Assyrië.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

‘Tot aan de hals’: het water komt tot vlak onder de mond.

Juda wordt niet weggespoeld, maar het is bijna te laat.

רֹעוּ (ro’u), ‘wees verbrijzeld’: de betekenis is niet zeker.

Het kan ook ‘roep een strijdkreet’ betekenen.

חַתּוּ (chattu), ‘wees ontzet’: ook ‘wees verbijsterd’.

Dit werkwoord staat drie keer.

עֵצָה (etsah), ‘raad’: zo vertalen wij etsah als het om mensen gaat.

Bij Yahweh heet het ‘besluit’, zoals in Jes. 5:19.

כְּחֶזְקַת הַיָּד (kechezqat hayad), ‘terwijl de hand sterk was’: het Hebreeuws zegt alleen ‘de hand’.

Het woord ‘Zijn’ is onze aanvulling: het is de hand van Yahweh.

קֶשֶׁר (qesher), ‘samenzwering’: ook ‘verbond’ of ‘bondgenootschap’.

Het Hebreeuws zegt niet welk plan bedoeld is.

De betekenis is niet zeker.

תַּקְדִּישׁוּ (taqdishu), ‘jullie moeten heilig houden’: letterlijk ‘heilig verklaren’, dat is Hem behandelen als de Heilige.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

מִקְדָּשׁ (miqdash), ‘heiligdom’: een heilige plaats, een toevlucht.

Voor wie Hem heilig houdt, is Hij dat.

Voor wie dat niet doet, is Hij een steen waarover men struikelt.

תּוֹרָה (torah), ‘wet’: letterlijk ‘onderricht’.

Hier is het het onderricht dat Jesaja heeft gegeven.

תְּעוּדָה (te’udah), ‘getuigenis’: wat als getuige dient (zie vers 2 en 20).

Het Hebreeuws zegt niet wie hier spreekt: Yahweh tegen Jesaja, of Jesaja tegen zijn leerlingen.

Wij nemen Jesaja, omdat vers 17 in de eerste persoon verdergaat.

‘Zijn aangezicht verbergen’: Yahweh keert Zich van hen af.

Vergelijk Deut. 31:17–18.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

יְשַׁעְיָהוּ (Yesha’yahu), ‘Jesaja’: ‘Yahweh is redding’.

De namen van zijn zonen zijn tekenen: Sjear-Jasjoev (7:3) en Maher-Sjalal-Chasj-Baz (8:1–3).

Zie ook Hebr. 2:13.

אֹבוֹת (ovot), ‘dodengeesten’, en יִדְּעֹנִים (yidde’onim), ‘waarzeggers’: zoals in Lev. 19:31, Lev. 20:6 en Deut. 18:11.

לְתוֹרָה וְלִתְעוּדָה (letorah velitudah), ‘naar de wet en naar het getuigenis’: een uitroep.

Wie raad zoekt, moet terug naar wat Jesaja heeft laten vastleggen (vers 16).

De zin is moeilijk.

Het woord ‘voor hem’ (lo) is enkelvoud.

Het kan ook betekenen: ‘zij spreken een woord waarin geen licht is’.

Wij vertalen: ‘dan is er voor hem geen dageraad’.

Wie hier rondtrekt, is niet genoemd: het is ieder die door de ramp getroffen wordt.

Hij vervloekt in zijn woede zijn koning en zijn Elohim.

Daarna kijkt hij omhoog en naar de aarde (vers 22), maar hij vindt geen uitweg.

מוּעָף (mu’af), ‘somberheid’, en מְנֻדָּח (menuddach), ‘weggedreven’: zeldzame woorden.

De betekenis is niet zeker.

Zie Zebulon (stamgebied): Zebulon is het stamgebied in Neder-Galilea, ten westen van het meer van Galilea.

Zie Naftali: Naftali is het stamgebied in het noorden van Galilea, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Welke twintig steden Salomo aan Hiram gaf, is niet bekend.

Dit vers is in de Nederlandse telling Jes. 9:1.

Hebr. 8:23 = NL 9:1, en Hebr. 9:1–20 = NL 9:2–21.

Wij volgen de Hebreeuwse telling.

Het Hebreeuws heeft hier de verleden tijd.

Waarschijnlijk is het een profetisch verleden: de profeet spreekt over de toekomst alsof ze al gebeurd is.

Wij laten de verleden tijd staan.

Het eerste woord (כִּי, ki) is hier tegenstellend: ‘maar’.