1 Koningen 11

נָכְרִיּוֹת (nokhriyyot), ‘vreemde (vrouwen)’: vrouwen van buiten Israël, met een andere godsdienst.

Wat Yahweh hierover geboden had, staat in Deut. 7:3–4.

Over de koning en veel vrouwen: Deut. 17:17.

לֹא־תָבֹאוּ בָהֶם (lo tavo’u vahem), ‘jullie mogen niet bij hen binnengaan’: dat gaat over omgang en huwelijk met de volken.

Zie Deut. 7:3–4.

שָׂרוֹת (sarot), ‘vorstinnen’: vrouwen van hoge afkomst.

Een bijvrouw (פִּילֶגֶשׁ, pilegesh) had een lagere rang dan een echtgenote.

שָׁלֵם (shalem), ‘volledig’: een hart dat helemaal bij Yahweh is.

In 9:4 staat een ander woord (‘oprecht’).

Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

עַשְׁתֹּרֶת (Ashtoret), Astarte: het Hebreeuws zegt ‘god (אֱלֹהֵי, elohei) van de Sidoniërs’.

Wij schrijven ‘godin’, omdat Astarte een godin was.

De berg ‘tegenover Jeruzalem’ wordt niet bij naam genoemd.

Vaak denkt men aan de Olijfberg, ten oosten van de stad.

Dat is niet zeker.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Berg tegenover Jeruzalem (Olijfberg?; ligging onzeker): De berg tegenover Jeruzalem wordt niet bij naam genoemd.

Meestal wordt gedacht aan de Olijfberg, ten oosten van de stad.

Dit is niet zeker.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

בָּמָה (bamah), ‘hoogte’: een offerplaats op een heuvel of berg.

Zie ook Deut. 12:2.

פְּעָמַיִם (pe’amayim), ‘twee keer’: Yahweh verscheen aan Salomo in Gibeon (3:5) en daarna opnieuw (9:2).

קָרֹעַ אֶקְרַע (qaro’a eqra), ‘zeker zal Ik scheuren’: het werkwoord staat twee keer, ter nadruk.

Zo zei ook Samuël tegen Saul (1 Sam. 15:28).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Seïr: Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

שָׂטָן (satan), ‘tegenstander’: iemand die zich tegen een ander keert.

Het is hier geen naam, maar een mens die tegen Salomo optreedt.

Zo ook in vers 23 en 25.

Zie Seïr: Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

בִּהְיוֹת דָּוִד אֶת־אֱדוֹם (bihyot David et-Edom), ‘toen David met Edom was’: het gaat om de oorlog van David tegen Edom (2 Sam. 8:13–14).

Zie Seïr: Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

אֲדַד (Adad): hier staat de naam in een kortere spelling dan Hadad.

Het is dezelfde man.

Midian lag ten oosten van de Golf van Akaba, in het noordwesten van het huidige Saoedi-Arabië.

De ligging is niet precies te bepalen.

Paran is de woestijn in het noorden van het Sinaï-schiereiland.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

וְלֶחֶם אָמַר לוֹ (velechem amar lo), letterlijk ‘en brood zei hij tot hem’: Farao wees hem een vaste hoeveelheid brood toe.

Wij vertalen ‘bepaalde brood voor hem’.

גְּבִירָה (gevirah), ‘gebiedster’: een titel van de koningin.

Wat de naam Tachpenes (תַּחְפְּנֵיס) betekent, weten wij niet.

וַתִּגְמְלֵהוּ (vattigmelehu), ‘en zij speende hem’: het kind werd van de borst gehaald en bleef daarna in het huis van Farao.

Hier is de naam Tachpenes korter gespeld (תַּחְפְּנֵס).

Het is dezelfde koningin.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

שָׁכַב עִם־אֲבֹתָיו (shachav im avotav), ‘bij zijn vaderen liggen’: sterven.

Zo ook 2 Sam. 7:12.

Tsoba lag in het noorden, in het gebied van het huidige Syrië en Libanon.

Zie 2 Sam. 8:3.

Zie Soba (Tsoba, ligging onzeker): Soba (Tsoba) was een Aramees koninkrijk ten noorden van Damascus, in het huidige Syrië en Libanon.

De precieze ligging is niet vast te stellen.

In vers 14 laat Yahweh de tegenstander opstaan, hier Elohim.

Het Hebreeuws gebruikt beide namen voor dezelfde Elohim.

Damascus is de hoofdstad van Aram, het huidige Damascus in Syrië.

De tekst zegt niet wie ‘hen’ zijn.

Het gaat waarschijnlijk om mannen van Hadadezer die David versloeg (2 Sam. 8:3–5).

וַיִּמְלְכוּ (vayimlekhu), ‘en zij regeerden’: het werkwoord staat in het meervoud.

Mogelijk bedoelt de tekst ‘zij maakten hem koning’.

Wij houden het meervoud.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

וְאֵת הָרָעָה אֲשֶׁר הֲדָד (ve’et hara’ah asher Hadad), letterlijk ‘en het kwaad dat Hadad’: er staat geen werkwoord.

Wij vullen ‘deed’ aan.

Het Hebreeuws is hier kort en niet helemaal duidelijk.

‘Hij’ in de rest van het vers is Rezon.

Tsereda (צְרֵדָה) lag waarschijnlijk in het bergland van Efraïm.

De precieze ligging is onzeker.

אֶפְרָתִי (Efratiet): iemand uit Efraïm (zie 1 Sam. 1:1).

Zie Millo (Jeruzalem): De Millo was een terras of opvulling bij de burcht van Sion, in Jeruzalem.

De precieze plaats is niet vast te stellen.

הַמִּלּוֹא (hammillo), ‘de Millo’: zie 2 Sam. 5:9 en bij 9:15.

עֹשֶׂה מְלָאכָה (oseh melakha), letterlijk ‘werk doend’: bedoeld is dat hij zijn werk goed en krachtig deed.

Silo (שִׁלֹה) lag in het bergland van Efraïm, bij het huidige Khirbet Seilun, Westelijke Jordaanoever.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Achia scheurt de mantel in twaalf stukken.

Dit is een profetisch teken: Jerobeam ziet in zijn handen wat Yahweh gaat doen (vers 31).

Achia citeert hier Yahweh, in vers 31–39.

Wat hij zelf als profeet zegt, houden wij zwart.

De woorden van Yahweh die hij aanhaalt, staan tussen enkele aanhalingstekens.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Kemosj (כְּמוֹשׁ) was de god van Moab, Milkom de god van de Ammonieten (zie bij vers 5).

עֲזָבוּנִי (azavuni), ‘zij hebben Mij verlaten’: het werkwoord staat in het meervoud.

Sommige oude vertalingen hebben het enkelvoud (‘hij heeft Mij verlaten’).

Wij volgen de Masoretische tekst.

Het meervoud kan wijzen op Salomo en zijn vrouwen, of op het volk.

נָשִׂיא (nasi), ‘vorst, leider’: een leider van het volk, minder dan een koning.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

נִיר (nir), ‘lamp’: een lamp die blijft branden, een beeld van een nageslacht dat voortleeft.

De betekenis van het woord is niet helemaal zeker.

De ‘lamp van Israël’ in 2 Sam. 21:17 is David zelf.

בַּיִת נֶאֱמָן (bayit ne’eman), ‘betrouwbaar huis’: een geslacht dat blijft bestaan.

Zie 1 Sam. 2:35 en 1 Sam. 25:28.

וְאַעַנֶּה (va’anneh), ‘Ik zal vernederen’: het nageslacht van David wordt klein gemaakt, maar niet voor altijd.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

סֵפֶר דִּבְרֵי שְׁלֹמֹה (sefer divrei Shelomoh), ‘het boek van de verhalen van Salomo’: een geschrift dat wij niet kennen.

Het wordt hier genoemd als bron.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

שָׁכַב עִם־אֲבֹתָיו: zie bij vers 21.