Jesaja 48

מִמֵּי יְהוּדָה (mimmei Yehudah), ‘uit de wateren van Juda’: ‘wateren’ is hier een beeld voor de bron waaruit het volk voortkomt, zijn afstamming.

עִיר הַקֹּדֶשׁ (ir haqodesh), ‘de heilige stad’: Jeruzalem.

Zo ook Jes. 52:1 en Neh. 11:1.

הָרִאשֹׁנוֹת (harishonot), ‘de vroegere dingen’: wat Yahweh al eerder aankondigde en liet gebeuren.

Hier begint Yahweh Zelf te spreken (‘Ik’).

Het rood loopt door tot vers 16.

גִּיד בַּרְזֶל (gid barzel), ‘een ijzeren pees’: een stijve nek, het beeld van koppigheid.

Vergelijk Exod. 32:9.

עֶצֶב (etsev), ‘afgodsbeeld’: hetzelfde woord als in 46:1.

פֶּסֶל (pesel), ‘gesneden beeld’.

נֶסֶךְ (nesekh), ‘gegoten beeld’: het woord betekent ook ‘plengoffer’ (Gen. 35:14).

Hier staat het naast twee beelden en betekent het een gegoten beeld.

נְצֻרוֹת (netsurot), ‘verborgen dingen’: letterlijk ‘bewaarde dingen’, dingen die tot nu toe voor je bewaard bleven.

נִבְרְאוּ (nivre’u), ‘zijn geschapen’: het werkwoord בָּרָא (bara) staat ook in Gen. 1:1.

Nieuwe dingen worden nu pas gemaakt; zij zijn niet al lang geleden aangekondigd.

בָּגוֹד תִּבְגּוֹד (bagod tivgod), ‘je zult zeker trouweloos handelen’: letterlijk ‘trouweloos handelend zul je trouweloos handelen’.

Het herhaalde werkwoord maakt de zin sterk.

אַאֲרִיךְ אַפִּי (a’arikh appi), ‘Ik stel Mijn toorn uit’: letterlijk ‘Ik maak Mijn neus lang’.

Het is dezelfde uitdrukking als ‘langzaam tot toorn’ in Exod. 34:6.

בְּחַרְתִּיךָ (bechartikha), ‘Ik heb je uitgekozen’: van het werkwoord בָּחַר (bachar).

Het werkwoord kan in dit verband ook ‘beproeven’ betekenen.

Wij kiezen ‘uitgekozen’.

In het Hebreeuws ontbreekt het onderwerp van ‘ontheiligd worden’ (yechal).

Wij vullen ‘Mijn naam’ aan, op grond van vers 9.

אֲנִי הוּא (ani hu), ‘Ik ben Hij’: zie 46:4 en Deut. 32:39.

טִפְּחָה (tippechah), ‘heeft uitgespannen’: het werkwoord hangt samen met het woord voor ‘handbreedte’.

Het beeld is dat Yahweh de hemel met Zijn hand heeft uitgespreid.

De betekenis is onzeker.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

‘Hen’ zijn de afgodsbeelden of de volken met hun goden.

‘Hem’ is de man die Yahweh heeft liefgekregen; wij lezen hier Kores, zie Jes. 44:28 en 45:1.

Het Hebreeuws noemt zijn naam hier niet.

וְהִצְלִיחַ דַּרְכּוֹ (vehitslichach darko), ‘en zijn weg zal slagen’: het werkwoord kan ook betekenen: ‘en Hij laat zijn weg slagen’.

אֲדֹנָי יְהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: zie Jes. 3:15.

וְרוּחוֹ (veruacho), ‘en Zijn Geest’: de Geest kan een tweede persoon zijn die gezonden wordt (‘Heer Yahweh heeft mij gezonden, en ook Zijn Geest’) of het middel waarmee Hij zendt (‘Heer Yahweh heeft mij gezonden met Zijn Geest’).

Wij blijven dicht bij het Hebreeuws: ‘en Zijn Geest’.

גֹּאַלְךָ (go’alkha), ‘je Verlosser’: de go’el, de ‘losser’; zie Lev. 25:25.

קְדוֹשׁ יִשְׂרָאֵל (qedosh Yisra’el), ‘de Heilige van Israël’: een vaste titel van Yahweh in dit boek.

לוּא (lu), ‘had maar’: een wens die niet is uitgekomen.

Het Hebreeuws zegt: ‘Dat je maar had geluisterd’.

Daarom staat het vervolg in de voorwaardelijke wijs: ‘zou zijn geweest’.

כִּמְעֹתָיו (kim’otav), ‘als de korrels ervan’: letterlijk ‘als zijn …’.

Het woord komt alleen hier voor.

De betekenis is onzeker.

Het lijkt op het woord voor ‘ingewanden’ (מֵעֶיךָ, me’ekha, ‘je binnenste’, eerder in dit vers).

Wij kiezen ‘korrels’ op grond van het beeld van het zand.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

גָּאַל (ga’al), ‘verlossen’: het werkwoord bij ‘de Verlosser’ (go’el) van vers 17.

Yahweh heeft Zijn volk al verlost, daarom kan het volk uit Babel wegtrekken.

Vergelijk Jer. 50:8 en 51:6 en Openb. 18:4.

Dit vers herinnert aan de tocht door de woestijn: zie Exod. 17:6, Num. 20:11 en Ps. 78:15–16.

De werkwoorden staan in de verleden tijd; wij volgen het Hebreeuws.

Zie Jes. 57:21, waar vrijwel dezelfde zin staat (daar: ‘zegt mijn Elohim’).