2 Koningen 14

Joas heet in het Hebreeuws bij de koning van Israël יְהוֹאָשׁ (Yehoash) en bij de koning van Juda יוֹאָשׁ (Yoash).

Het is dezelfde naam.

Wij schrijven beide ‘Joas’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

יְהוֹעַדָּן (Yehoaddan), ‘Joaddan’: de naam van de moeder.

De geschreven tekst (ketiv) heeft יהועדין (Joaddin).

De voorgelezen tekst (qere) heeft ‘Joaddan’.

Wij volgen de qere.

‘Zijn vader David’ is Davids voorvader, zoals in 1 Kon. 15:11.

Joas, de vader van Amazia, is de koning uit 2 Kon. 12.

בָּמוֹת (bamot), ‘hoogten’: offerplaatsen op heuvels.

Zie Deut. 12:2–14 en 1 Kon. 3:2–3.

Dit gaat over de moord op Amazia’s vader Joas (2 Kon. 12:21–22).

De moordenaars waren zijn eigen dienaren.

תּוֹרַת מֹשֶׁה (torat Mosheh), ‘wet van Mozes’: het geschreven boek met de wet.

Het aangehaalde gebod staat in Deut. 24:16.

De geschreven tekst (ketiv) heeft ימות, dat gelezen kan worden als ‘hij zal sterven’.

De voorgelezen tekst (qere) heeft יוּמָת, ‘hij zal gedood worden’.

Wij volgen de qere.

Het Zoutdal (גֵּיא מֶלַח, gei melach) ligt ten zuiden van de Zoutzee, in Jordanië of Israël.

De precieze plek is onzeker.

Sela (de rots) is een plaats in Edom.

De ligging is onzeker; genoemd wordt Umm el-Bayyara bij Petra (Jordanië).

Jokteël is niet terug te vinden.

הַסֶּלַע (hasela), ‘de rots’: dat is de betekenis van het woord ‘sela’.

De stad krijgt een nieuwe naam: יָקְתְאֵל (Yoqte’el), ‘Jokteël’.

Dezelfde naam komt ook voor bij een stad in Juda (Joz. 15:38).

De geschreven tekst (ketiv) heeft המלח, ‘het zout’.

De voorgelezen tekst (qere) heeft מֶלַח, ‘zout’.

Het verschil is klein.

Wij volgen de qere.

נִתְרָאֶה פָנִים (nitra’eh panim), ‘laten wij elkaar in het gezicht zien’: een uitnodiging tot een treffen, hier tot strijd (vers 11).

Zie Libanon: Libanon is het bergland ten noorden van het land van Israël, langs de oostkust van de Middellandse Zee.

חוֹחַ (choach), ‘distel’: een doornig gewas.

Het woord is niet hetzelfde als het woord voor ‘doornstruik’ in Richt. 9:14–15 (אָטָד, atad).

Joas vertelt een gelijkenis, zoals Jotam in Richt. 9:8–15.

De distel is Amazia.

De ceder is Joas.

Joas bedoelt dat Amazia te klein is om zo’n vraag te stellen.

Zie Edom (Seïr): Edom (Seïr) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

הַכְבֵּד (hikkaved), ‘geniet van je eer’: letterlijk ‘wees zwaar’, dat is ‘wees geëerd’.

Wij nemen aan dat het betekent: neem tevreden je roem.

Bet-Semes ligt bij Tel Bet-Semes (Tell er-Rumeile), in de Sefela ten westen van Jeruzalem (Israël).

Dat is zeker.

Er zijn meer plaatsen met die naam; daarom staat er ‘dat van Juda is’.

בֵּית שֶׁמֶשׁ (beit shemesh), ‘Bet-Semes’: ‘huis van de zon’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft ‘naar zijn tent’ (לאהלו).

De voorgelezen tekst (qere) heeft ‘naar zijn tenten’.

Wij volgen de qere.

‘Naar zijn tenten’ betekent: naar huis.

De Efraïmpoort lag in de noordmuur van Jeruzalem.

De Hoekpoort lag in de noordwesthoek.

De precieze plek van beide poorten is onzeker.

Zie Bet-Semes: Bet-Semes (Tel Bet-Semes) lag in de Sefela, ten westen van Jeruzalem.

In Jozua 19:22 en 19:38 gaat het om andere plaatsen in Galilea.

אַמָּה (ammah), ‘el’: ongeveer 45 cm. 400 el is dus ongeveer 180 meter.

De geschreven tekst (ketiv) heeft ‘zij kwamen’ (ויבאו).

De voorgelezen tekst (qere) heeft ‘hij kwam’.

Wij volgen de qere.

Een parallel verhaal staat in 2 Kron. 25:17–24.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

בְּנֵי הַתַּעֲרֻבוֹת (bnei hata’arubot), ‘gijzelaars’: letterlijk ‘zonen van de gijzeling’.

Het woord komt zelden voor.

Wij nemen aan dat het gaat om mensen die als onderpand worden meegenomen.

סֵפֶר דִּבְרֵי הַיָּמִים (sefer divrei hayamim), ‘dagboek’: letterlijk ‘boek van de woorden van de dagen’.

Zie bij 1 Kon. 14:19.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

Deze Jerobeam is Jerobeam II, de zoon van Joas.

Hij is niet de eerste Jerobeam, de zoon van Nebat (1 Kon. 11:26).

Lachis ligt bij Tel Lakisj, ongeveer 40 km ten zuidwesten van Jeruzalem (Israël).

Dat is zeker.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

עֲזַרְיָה (Azaryah), ‘Azaria’: de naam betekent ‘Yahweh heeft geholpen’.

In 2 Kon. 15:13, 15:30, 15:32 en 15:34 heet hij ook Uzzia (עֻזִּיָּה, Uzziyyah).

Dat is de naam in de Kronieken.

Elat ligt aan de Rietzee, bij het huidige Akaba (Jordanië) en Eilat (Israël).

Dat is waarschijnlijk.

Zie ook 1 Kon. 9:26.

Het Hebreeuws zegt alleen ‘hij’.

Wij nemen aan dat dit Azaria is, de nieuwe koning uit vers 21.

Amazia is dan al gestorven.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

Lebo-Chamat (לְבוֹא חֲמָת, lebo Chamat) betekent ‘de ingang van Chamat’.

Dat is de noordgrens van Israël, bij de stad Chamat (Hama, Syrië).

De ‘zee van de Araba’ is de Zoutzee.

Gat-Chefer ligt bij Tel Gat-Hefer, ten noorden van Nazaret (Israël).

Dat is waarschijnlijk.

Zie Joz. 19:13.

Zie Hamat: Hamat (Hama) ligt aan de Orontes, in het huidige Syrië.

יוֹנָה בֶן־אֲמִתַּי (Yonah ben Amittai), ‘Jona, de zoon van Amittai’: een profeet uit het noordelijke rijk.

Jona betekent ‘duif’.

Zie Jona 1:1.

עָצוּר וְעָזוּב (atsur ve’azuv), ‘gebondene en vrijgelatene’: een vaste uitdrukking voor ‘iedereen’, zoals in 1 Kon. 14:10 en 21:21.

Het betekent: niemand in het land kon Israël nog helpen.

לִמְחוֹת (limchot), ‘uitwissen’: zoals in Deut. 9:14 en 25:19.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Zie Hamat: Hamat (Hama) ligt aan de Orontes, in het huidige Syrië.

De woorden ליהודה בישראל (liyhudah beyisra’el) zijn moeilijk.

Wij vertalen letterlijk: ‘voor Juda in Israël’.

Het kan bedoelen dat Damascus en Chamat, die vroeger bij het rijk van David hoorden, weer bij Israël kwamen.

Sommige oude vertalingen lezen de zin anders.

Het Hebreeuws zegt niet meer.

Zacharia (זְכַרְיָה, Zekharyah) is de zoon van Jerobeam II.

Zijn regering staat in 2 Kon. 15:8–12.

De profeten Hosea en Amos treden op in de tijd van Jerobeam (Hos. 1:1; Amos 1:1).