Exodus 15

Het lied van Mozes (verzen 1–18) is een van de oudste dichtstukken in de Bijbel.

Het bestaat uit vier delen: lofprijs (1–3), de nederlaag van Egypte (4–10), de lofprijs van Yahweh’s unieke macht (11–13) en de intocht in het land (14–18).

Het wordt in Openb. 15:3 opnieuw genoemd als ‘het lied van Mozes, de dienaar van Elohim’.

יָהּ (Jah) is een korte vorm van de naam Yahweh; zie ook Ps. 68:5; 118:14; Jes. 12:2.

Vers 2a (‘Mijn kracht en mijn lied is Jah’) komt letterlijk voor in Ps. 118:14 en Jes. 12:2.

‘Yahweh is een krijgsman’ (אִישׁ מִלְחָמָה, ish milchamah): Yahweh strijdt voor Zijn volk (14:14, 25).

Zie Rietzee: De Rietzee (Hebreeuws: Yam Suf) wordt gezocht in het gebied van de Bittermeren en de Golf van Suez.

De precieze plaats van de doortocht is niet zeker.

‘De adem van Uw neus’ is een beeld voor de wind (14:21), de adem van Yahweh.

Wij laten het beeld staan.

בָּאֵלִים (ba’elim), ‘onder de goden’; de Samaritaanse tekst en sommige handschriften lezen ‘onder de sterken’.

De dichter vergelijkt Yahweh met de goden van de volken en noemt Hem ongeëvenaard.

‘De aarde verslond hen’ is een beeld: de zee nam hen op (vers 10).

Een tweede keer zal de aarde Korach verslinden (Num. 16:32).

חֶסֶד (chesed), ‘trouw’, is het woord voor Yahweh’s verbondstrouw.

נְוֵה קָדְשֶׁךָ (neveh qodshekha), ‘de woonplaats van Uw heiligheid’, is Kanaän of de berg Sion; de uitleggers verschillen.

Filistea, Edom, Moab en Kanaän liggen in een boog rond de weg naar het beloofde land.

Zie Seïr: Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

אֲדֹנָי (Adonai), ‘mijn Heer’, is hier de aanspreking van Yahweh.

‘De berg van Uw erfdeel’ kan de berg Sion zijn, het land Kanaän of de berg van het heiligdom.

‘Yahweh zal koning zijn voor eeuwig en altijd’: Yahweh’s koningschap is de slotzin van het lied (vergelijk Num. 23:21; Deut. 33:5; Ps. 93:1; 146:10).

Mirjam wordt hier ‘de profetes’ genoemd, ‘de zuster van Aäron’ (haar broer Mozes wordt niet genoemd).

Zie ook Num. 12:1–2; Micha 6:4.

Jasher 67:3 noemt de geboorte van Mirjam.

De woestijn Sur lag in het noordwesten van het Sinaïschiereiland; Mara wordt vaak gezocht bij Ain Hawarah of Ain Musa, maar dat is onzeker.

Zie Rietzee: De Rietzee (Hebreeuws: Yam Suf) wordt gezocht in het gebied van de Bittermeren en de Golf van Suez.

De precieze plaats van de doortocht is niet zeker.

Zie Mara: Mara (‘bitter’) wordt van oudsher gezocht bij Ain Hawara, aan de oostkust van de Golf van Suez.

Dit is een traditionele identificatie.

Het stuk hout (עֵץ, ets) maakt het water zoet.

Er staat niet wat voor hout het was.

Wij laten dat zo.

נִסָּהוּ (nissahu), ‘Hij stelde hem op de proef’, heeft als onderwerp Yahweh; het is niet duidelijk of ‘hem’ Mozes of het volk is.

Wij nemen het volk, zoals de context (verordening en recht) laat zien.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

רֹפְאֶךָ (rofekha), ‘je heler’: Yahweh stelt Zich voor met een naam die op genezing wijst, in verband met het bittere water.

Elim lag vermoedelijk in het westen van het Sinaïschiereiland, ten zuiden van Mara.

Het wordt vaak gezocht bij Wadi Gharandel.

Zie Num. 33:9.