Exodus 32

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

אֱלֹהִים (elohim) staat hier in het meervoud met een meervoudig werkwoord (‘die voor ons uit gaan’): het volk vraagt om goden, niet om een afbeelding van Yahweh.

In vers 4 staat ‘Dit zijn jullie goden’ in het meervoud, naar de vorm van de tekst.

Vergelijk 1 Kon. 12:28.

Zie ook Deut. 9:7–21; Neh. 9:18; Ps. 106:19–23; Hand. 7:39–41 en 1 Kor. 10:7.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

חֶרֶט (cheret) is een graveerstift of een zak; de zin is moeilijk.

Wij kiezen ‘graveerstift’, waarmee Aäron het goud in vorm bracht.

Het gouden kalf (עֵגֶל, ‘egel) is een stierbeeld.

In Egypte en Kanaän stond de stier voor kracht en vruchtbaarheid.

Aäron noemt het feest ‘voor Yahweh’: het volk wil Yahweh dienen via het beeld, wat Yahweh verbood (Exod. 20:4–5).

לְצַחֵק (letsacheq), ‘om te spelen’, kan ook ‘uitgelaten feestvieren’ betekenen, soms met een seksuele ondertoon (vergelijk Gen. 26:8; 1 Kor. 10:7).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

‘Halsstarrig’ is letterlijk ‘hard van nek’: een volk dat zijn nek niet buigt.

Zie ook Exod. 33:3, 5; 34:9.

‘Laat Mij begaan’: Yahweh nodigt Mozes uit om te pleiten; Mozes grijpt die kans aan (vers 11–13).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

וַיְחַל (wayechal), ‘hij smeekte’, is letterlijk ‘hij maakte het aangezicht van Yahweh zacht’.

Mozes beroept zich op wat Yahweh Zelf aan de aartsvaders heeft gezworen (Gen. 12:2; 15:5; 22:16–17; 26:4; 35:11).

וַיִּנָּחֶם (wayyinnachem) betekent ‘Hij liet Zich het kwaad rouwen’, een bewogenheid over wat Hij had aangekondigd.

Zie ook Jona 3:10.

De tafelen waren aan beide zijden beschreven (zie Exod. 31:18; Deut. 9:10).

Jozua was bij Mozes op de berg (Exod. 24:13) en hoort hier het lawaai uit het kamp.

De Hebreeuwse zin gebruikt hier de uitdrukking ‘antwoord geven’ (עֲנוֹת, ‘anot) voor zingen of roepen.

De tekst speelt met de klank van het woord.

Mozes breekt de tafelen: het verbond is door het volk verbroken.

Zie Deut. 9:17.

Het volk moet van het water drinken: de afgod wordt letterlijk in hen opgenomen en onschadelijk gemaakt.

Vergelijk Num. 5:11–31.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

פָּרֻעַ (para‘) is ‘ontketend’ of ‘losgeslagen’, letterlijk ‘met ongekamd haar’.

De zin houdt in dat het volk zijn tucht had verloren.

Over de trouw van de Levieten, zie ook Deut. 33:8–11.

De Levieten krijgen hun taak omdat zij als eersten aan de zijde van Yahweh staan.

Het doden gaat om de schuldigen, niet om de familieband.

Het aantal van ongeveer drieduizend gaat over de mensen die op die dag vielen.

De zin breekt in het Hebreeuws af: ‘als U hun zonde vergeeft — ’.

De rest van de zin ontbreekt, en dan volgt ‘en zo niet, wis mij toch uit’.

‘Het boek dat U geschreven hebt’ is het boek van het leven; zie ook Ps. 69:29; Fil. 4:3; Openb. 3:5 en Rom. 9:3.

Yahweh stelt Zijn engel aan voor de reis; in Exod. 33:2–3 zegt Hij dat Hij Zelf niet mee zal gaan.

De plaag onder het volk wordt hier kort genoemd; wat precies gebeurde, wordt niet verteld.