Richteren 10

Samir ligt in het bergland van Efraïm.

De precieze ligging is onzeker; er is ook een stad Samir in het bergland van Juda (Joz. 15:48).

Zie Bergland van Efraïm: Het bergland van Efraïm is het centrale bergland, tussen Betel en Sichem.

תּוֹלָע (Tola’), ‘Tola’: de naam betekent ‘worm’ of ‘scharlaken’.

Tola was een man uit Issachar, maar hij woonde in het bergland van Efraïm.

שָׁפַט (shafat), ‘rechter zijn’: een rechter in dit boek is een leider die Israël redt en recht spreekt (Richt. 2:16–18).

Wij vertalen steeds ‘rechter zijn over’.

Chavvot-Jaïr (‘tentdorpen van Jaïr’) lag in Gilead, ten oosten van de Jordaan, in het noorden van het huidige Jordanië.

De precieze ligging is onzeker.

Zie Num. 32:41 en Deut. 3:14.

In het Hebreeuws klinken ‘ezelsveulens’ (עֲיָרִים, ayarim) en ‘steden’ (עָרִים, arim) bijna gelijk.

Dat is een woordspeling.

Dertig zonen op dertig ezelsveulens: dat is een teken van aanzien.

Het Hebreeuws heeft ‘zij hadden’ twee keer na elkaar.

Wij lezen één keer.

Kamon ligt in Gilead.

De precieze plek is onzeker.

Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

De Baäls en de Astarten zijn de goden van Kanaän (Richt. 2:13).

Daarna noemt de tekst de goden van zes volken om Israël heen.

Dit zijn alle volken die het in de eerstvolgende verzen bedreigen.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

מָכַר (makar), ‘verkopen’: Yahweh geeft Israël aan een vijand, zoals in Richt. 2:14; 3:8 en 4:2.

‘Aan de overkant van de Jordaan’ is het land ten oosten van de rivier, Gilead (nu Jordanië).

רָעַץ (ra’ats), ‘verbrijzelen’, en רָצַץ (ratsats), ‘verpletteren’: twee werkwoorden met bijna dezelfde klank en betekenis.

Het getal 18 jaar geldt voor de onderdrukking van de stammen aan de oostkant van de Jordaan.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

De zonen van Ammon trekken nu ook naar het westen over de Jordaan.

Zij vallen dus ook Juda, Benjamin en Efraïm aan.

זָעַק (za’aq), ‘om hulp roepen’: een noodkreet (za’aqah).

Dit is het begin van het volgende gesprek met Yahweh.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Vers 11 heeft in het Hebreeuws geen werkwoord: ‘Niet van Egypte en van de Amorieten...?’.

Wij vullen ‘Heb Ik jullie niet gered’ aan uit vers 12 (‘en Ik redde jullie’).

Rood: Yahweh zelf spreekt (vers 11–14).

Zie Maon: Maon wordt gezocht bij Tell Ma'in, ten zuiden van Hebron.

Sidon is hier de naam voor de Feniciërs aan de kust.

Amalek is het volk uit de Negev (Exod. 17:8–16).

Het Hebreeuws zegt hier ‘Maon’.

Maon is een volk of streek in het zuiden, bij Edom (nu Ma’an in Jordanië; onzeker).

De Griekse vertaling heeft ‘Midian’.

Wij volgen de Hebreeuwse tekst.

Yahweh spreekt hier bijna spottend: laat de goden die jullie hebben gekozen, jullie maar redden.

Vergelijk Deut. 32:37–38.

וַתִּקְצַר נַפְשׁוֹ (vatiqtsar nafsho), ‘zijn ziel werd ongeduldig’: letterlijk ‘zijn ziel werd kort’.

Wij vertalen ‘Hij kon het lijden van Israël niet langer verdragen’.

Vergelijk Num. 21:4, waar het over het volk gaat.

Mizpa in Gilead is niet hetzelfde als Mizpa in Benjamin.

De ligging in Gilead is onzeker; mogelijk lag het in het noorden van het huidige Jordanië.

Zie Richt. 11:11 en 11:29.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

וַיִּצָּעֲקוּ (vayyitsa’aqu), ‘werden opgeroepen’: dezelfde stam als ‘om hulp roepen’.

Hier gaat het om een oproep tot de wapens.

Het kan ook ‘riepen’ betekenen.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

רֹאשׁ (rosh), ‘hoofd’: de leider van heel Gilead.

Zie Richt. 11:8–11, waar Jefta inderdaad hoofd wordt.