1 Samuël 15

Samuël herinnert Saul eraan dat Yahweh hem heeft gezalfd (1 Sam. 10:1).

Het woord ‘stem’ (קוֹל, qol) is hier het sleutelwoord van het hoofdstuk: luisteren naar de stem van Yahweh (15:1, 19, 20, 22, 24).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

פָּקַדְתִּי (paqadti), ‘Ik reken af’: letterlijk ‘Ik heb mijn aandacht gericht op’.

Het werkwoord פָּקַד (paqad) betekent ‘bezoeken’, ‘nazien’ en ook ‘straffen’.

Hier gaat het om het straffen van wat Amalek deed.

חֵרֶם (cherem), ‘ban’: wat aan Yahweh is gewijd en niet voor eigen gebruik mag dienen.

Het woord הֶחֱרִים (hecherim) betekent ‘met de ban slaan’, zoals in Deut. 20:17.

Telaim of Telem lag in het zuiden van Juda, in de Negev.

De juiste plek is niet bekend.

וַיְשַׁמַּע (wayyeshamma), ‘riep op’: letterlijk ‘liet horen’.

Saul riep het volk bijeen met een oproep.

בַּטְּלָאִים (battela’im): wij lezen dit als de plaatsnaam Telaim, misschien dezelfde als Telem in Joz. 15:24.

Het woord betekent ook ‘lammeren’; dan zou Saul het volk ‘bij de lammeren’ hebben geteld, naar het aantal lammeren.

De betekenis is onzeker.

De stad van Amalek is niet bij naam genoemd.

De Amalekieten leefden in de Negev en op de Sinaï (Num. 13:29).

De juiste plek is onzeker.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

הַקֵּינִי (haqqeni), ‘de Keniet’: de Kenieten waren verwant aan Mozes’ schoonfamilie (Richt. 1:16).

Zij woonden tussen de Amalekieten, in de Negev.

Het Hebreeuws gebruikt het enkelvoud; wij vertalen het als meervoud.

Chavila is onzeker; het lag ergens in het zuiden of oosten van Kanaän.

Sur is een woestijngebied ten oosten van Egypte, aan de weg naar Egypte (Exod. 15:22; Gen. 16:7).

Dezelfde woorden ‘van Chavila tot Sur, tegenover Egypte’ staan in Gen. 25:18.

לְפִי חֶרֶב (lefi cherev), ‘met de scherpte van het zwaard’: letterlijk ‘naar de mond van het zwaard’.

Wij vertalen zoals in Joz. 6:21.

הַמִּשְׁנִים (hammishnim): ‘de tweede’ – waarschijnlijk dieren van de tweede worp of van de tweede klasse.

De betekenis is niet zeker.

הַכָּרִים (hakkarim) zijn rammen of jonge schapen.

Wij vertalen ‘lammeren’.

De woorden van Yahweh in 15:11 staan rood.

In 15:2–3 en 15:18 citeert Samuël Yahweh.

Die woorden staan zwart, tussen enkele aanhalingstekens.

נִחַמְתִּי (nichamti), ‘Het spijt Mij’: het werkwoord נָחַם (nacham) betekent ‘spijt hebben’ of ‘zich bedroeven’.

Het staat ook in 15:29 en 15:35.

Wij houden steeds hetzelfde woord.

In 15:29 staat het in de ontkenning.

Karmel ligt in Juda, bij het huidige Khirbet el-Kermel, ongeveer 12 kilometer ten zuiden van Hebron (Joz. 15:55).

De berg Karmel bij de kust heeft dezelfde naam.

Gilgal ligt in het Jordaandal bij Jericho.

יָד (yad), ‘hand’: een gedenkteken of zuil.

Saul richtte voor zichzelf een gedenkteken op.

בָּרוּךְ (baruch), ‘gezegend’: Saul spreekt een zegen over Samuël uit.

Hij zegt direct dat hij het woord van Yahweh heeft uitgevoerd.

Saul zegt ‘Yahweh, jouw Elohim’ (ook in 15:21 en 15:30).

Hij noemt Yahweh de Elohim van Samuël.

Het Hebreeuws zegt niet ‘mijn Elohim’.

Samuël citeert wat Yahweh Saul liet zeggen.

Dat staat zwart, tussen enkele aanhalingstekens.

Het gaat om dezelfde opdracht als in 15:3.

אֲשֶׁר (asjer): hier met de betekenis ‘toch’ of ‘ja’: Saul bevestigt dat hij luisterde.

Zie Gilgal: Dit Gilgal lag in het Jordaandal, bij Jericho.

De precieze plaats is niet zeker.

שְׁמֹעַ (sjemoa), ‘luisteren’, en לְהַקְשִׁיב (lehaqsjiv), ‘aandachtig horen’: gehoorzaamheid wordt hier gesteld tegenover offeren.

Zie ook Hos. 6:6.

קֶסֶם (qesem), ‘waarzeggerij’: verboden in Deut. 18:10.

אָוֶן (aven), ‘ongerechtigheid’: onrecht of afgoderij.

תְּרָפִים (terafim): huisgoden (Gen. 31:19).

פִּי יְהוָה (pi Yahweh), ‘het bevel van Yahweh’: letterlijk ‘de mond van Yahweh’.

שָׂא (sa), ‘vergeef’: van נָשָׂא (nasa), ‘dragen’.

‘Een zonde dragen’ betekent hier: haar wegnemen, vergeven.

מְעִיל (me’il), ‘mantel’: een lang bovenkleed, ook van Samuël (1 Sam. 2:19).

In het Hebreeuws staat geen naam bij ‘greep’.

Wij lezen Saul als onderwerp en noemen hem erbij.

Dat past bij 15:28: de gescheurde mantel is een teken voor het koningschap van Saul.

Het kan ook zijn dat Samuël zijn eigen mantel greep.

Het Hebreeuws laat dit open.

מַמְלְכוּת (mamlechut), ‘koningschap’: een zeldzame vorm van het woord voor ‘koninkrijk’.

Zie ook 1 Sam. 13:14.

נֵצַח (netsach), ‘de Standvastige’: het woord betekent ‘duur’, ‘blijvend’ en ook ‘overwinning’.

Het is hier een titel van Yahweh.

De betekenis is niet helemaal zeker.

מַעֲדַנֹּת (ma’adannot): een zeldzaam woord.

Het kan ‘onbezorgd’, ‘vrolijk’ of ‘in boeien’ betekenen.

De betekenis is niet zeker.

Wij kiezen ‘onbezorgd’.

Zie Gilgal: Dit Gilgal lag in het Jordaandal, bij Jericho.

De precieze plaats is niet zeker.

שִׁסֵּף (sjissef), ‘in stukken hakken’: een woord dat alleen hier voorkomt.

Het gaat om doden door hakken.

Rama (Ramataim-Zofim, 1 Sam. 1:1) lag in het bergland van Efraïm, ten noorden van Jeruzalem.

De juiste plek is onzeker.

Gibea van Saul is Gibea in Benjamin, waarschijnlijk Tell el-Ful.

רָאָה (ra’a), ‘zien’: het gaat om ontmoeten.

In 1 Sam. 19:22–24 is Saul wel in de buurt van Samuël.

Wij vertalen letterlijk.