Ezechiël 20

בַּשָּׁנָה הַשְּׁבִיעִית (bashshanah hashshevi’it), ‘in het zevende jaar’: het Hebreeuws zegt niet vanaf welk moment wordt geteld.

In dit boek worden jaren geteld vanaf de wegvoering van koning Jojachin (Ezech. 1:2).

Het zevende jaar valt dan bijna een jaar na het visioen van Ezech. 8:1.

אֲדֹנָי יְהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: zie de uitleg bij Ezech. 2:4.

הֲתִשְׁפֹּט (hatishpot), ‘wil je oordelen?’: het werkwoord שָׁפַט (shafat) hoort bij een rechtsgeding.

Ezechiël moet Israël aanklagen door de geschiedenis van hun vaders te vertellen.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

בְּיוֹם בָּחֳרִי בְּיִשְׂרָאֵל (beyom bochri beYisra’el), ‘op de dag dat Ik Israël koos’: de uitverkiezing wordt hier in Egypte geplaatst.

Ze hoort bij de uittocht, niet bij Abraham.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

תַּרְתִּי (tarti), ‘Ik had uitgezocht’: het werkwoord תּוּר (tur) betekent ‘verkennen, uitspieden’; het wordt gebruikt voor de verkenners van Num. 13:2.

Yahweh heeft het land vooraf onderzocht en uitgekozen.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

שִׁקּוּצֵי עֵינָיו (shiqqutsei einav), ‘gruwelbeelden van zijn ogen’: de afgodsbeelden waar het oog naar kijkt.

In Egypte voegde Israël zich bij de goden van het land.

Dat staat niet in Exodus, maar vergelijk Joz. 24:14.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

וָאֹמֶר לִשְׁפֹּךְ חֲמָתִי (va’omar lishpokh chamati), ‘en Ik zei dat Ik Mijn woede zou uitgieten’: Yahweh overwoog het oordeel in Egypte te voltrekken.

Er staat geen zin die zegt dat Hij het uitsprak; het is Zijn besluit.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

וָאַעַשׂ לְמַעַן שְׁמִי (va’a’as lema’an shemi), ‘en Ik handelde omwille van Mijn naam’: hier, en in vers 14 en 22, houdt Yahweh Zich in omdat Zijn naam bij de volken niet ontheiligd mag worden.

Hij redt Israël niet om Israëls verdienste.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

חֻקּוֹת (chuqqot), ‘voorschriften’, en מִשְׁפָּטִים (mishpatim), ‘rechtsregels’: zoals in Lev. 18:4.

שַׁבְּתוֹתַי (shabbetotai), ‘Mijn sabbatten’: de sabbat is een teken van het verbond tussen Yahweh en Israël (Exod. 31:13).

Ook in dit hoofdstuk blijft de sabbat steeds genoemd (vers 13, 16, 20, 21, 24).

וַיַּמְרוּ בִי (vayyamru vi), ‘zij waren Mij weerspannig’: het werkwoord מָרָה (marah) betekent ‘opstandig zijn’.

Het woord is verwant met ‘het weerspannige huis’ in Ezech. 2:5.

Dit is de tweede eed in de woestijn: het geslacht dat uit Egypte kwam, zal het land niet binnengaan.

Vergelijk Num. 14:21–23 en Num. 14:30.

וַתָּחָס עֵינִי (vattachas eini), ‘en Mijn oog spaarde’: het werkwoord חוּס (chus) betekent ‘medelijden hebben, sparen’.

Hier is het Yahweh’s oog.

Vanaf dit vers gaat het over het volgende geslacht, de zonen.

Wat Yahweh tot hen zegt, staat binnen een eigen aanhaling.

קַדְּשׁוּ (qaddeshu), ‘heiligt’: houdt de sabbat apart voor Yahweh.

Zie Exod. 20:8.

Het patroon van vers 13 keert terug bij de zonen: opstand, een besluit om te straffen en daarna ingehouden toorn omwille van Yahweh’s naam (vers 22).

לְהָפִיץ (lehafits), ‘te verspreiden’, en לְזָרוֹת (lezarot), ‘te verstrooien’: de dreiging van de ballingschap, zoals in Lev. 26:33.

חֻקִּים לֹא טוֹבִים (chuqqim lo tovim), ‘voorschriften die niet goed waren’: het Hebreeuws zegt dat Yahweh deze gaf.

Wat daarmee bedoeld is, wordt niet uitgelegd.

Vers 26 noemt het gevolg: de offers van eerstgeborenen.

Sommigen verbinden dit met de geboden over de eerstgeborene (Exod. 13:2).

De tekst laat het zonder verdere uitleg staan.

פֶּטֶר רֶחֶם (peter rechem), ‘wat de moederschoot opent’: de eerstgeborene, zoals in Exod. 13:2.

De uitdrukking ‘lieten overgaan’ wijst op het kind door het vuur laten gaan (vers 31).

גִּדְּפוּ (giddefu), ‘zij lasterden’: het werkwoord גָּדַף (gadaf) betekent ‘smaden, lasteren’.

גִּבְעָה רָמָה (givah ramah), ‘hoge heuvel’, en עֵץ עָבֹת (ets avot), ‘bladerrijke boom’: de plaatsen van de afgodsdienst; zie 2 Kon. 17:10.

בָּמָה (bamah), ‘hoogte’: in het Hebreeuws klinkt de vraag ‘wat’ (מָה, mah) en ‘gaan’ (בָּאִים, ba’im) samen met de naam bamah.

Ezechiël speelt zo met de naam.

Het is een woordspeling.

זֹנִים (zonim), ‘hoererend’: het werkwoord זָנָה (zanah) wordt in de profeten voor afgoderij gebruikt, zoals in Hos. 4:12.

Wij laten de letterlijke vertaling staan.

בְּהַעֲבִיר בְּנֵיכֶם בָּאֵשׁ (beha’avir beneikhem ba’esh), ‘door jullie zonen door het vuur te laten gaan’: kinderoffers voor een andere god; zie 2 Kon. 17:17 en 2 Kon. 23:10.

הָעֹלָה עַל־רוּחֲכֶם (ha’olah al ruchakhem), ‘wat in jullie geest opkomt’: het plan dat de ballingen koesteren.

Zij willen zo worden als de volken om hen heen.

Yahweh zegt dat dit niet zal gebeuren.

בְּיָד חֲזָקָה וּבִזְרוֹעַ נְטוּיָה (beyad chazaqah uvizro’a netuyah), ‘met sterke hand en uitgestrekte arm’: de woorden van de eerste uittocht (Deut. 26:8).

Hier worden ze gebruikt voor de tweede.

מִדְבַּר הָעַמִּים (midbar ha’ammim), ‘de woestijn van de volken’: een beeld, geen bestaande plaats.

De ballingen worden opnieuw door een woestijn geleid, zoals Hos. 2:16.

Daar wordt gericht gehouden.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

תַּחַת הַשָּׁבֶט (tachat hashshavet), ‘onder de staf’: de herder telt zijn schapen als ze onder zijn staf doorgaan (Lev. 27:32).

Zo telt Yahweh wie bij Hem hoort.

Sommige oude vertalingen lezen dit anders.

Wij volgen de Masoretische tekst.

בָּרוֹתִי (barothi), ‘Ik zal zuiveren’: het werkwoord בָּרַר (barar) betekent ‘uitzoeken, zuiveren’, een scheiding tussen wie trouw is en wie niet.

De opstandigen komen niet in het land (vergelijk Num. 14:29–30).

Het Hebreeuws van dit vers is moeilijk.

Letterlijk staat er: ‘Jullie, huis van Israël, zo zegt Heer Yahweh: ieder gaat zijn mestgoden dienen, en daarna, als jullie niet naar Mij luisteren, en Mijn heilige naam ontheiligen jullie niet meer.’

Het kan een bittere uitnodiging zijn (‘ga maar’) of een woord dat voortzet met de belofte van vers 40.

Wij houden de zinsbouw zoals ze staat.

Sommige oude vertalingen lezen dit vers anders.

Wij volgen de Masoretische tekst.

הַר מְרוֹם יִשְׂרָאֵל (har merom Yisra’el), ‘de hoge berg van Israël’: zoals in Ezech. 17:23.

Het is Sion.

בְּרֵיחַ נִיחֹחַ (bereach nichoach), ‘als een aangename geur’: het beeld van een geslaagd offer; vergelijk vers 28.

Nu is Israël zelf de aangename geur.

וּנְקֹטֹתֶם בִּפְנֵיכֶם (unqotottem bifneikhem), ‘jullie zullen walgen van jezelf’: letterlijk ‘jullie zullen jezelf in jullie gezichten verafschuwen’.

Zie ook Ezech. 36:31.

לְמַעַן שְׁמִי (lema’an shemi), ‘omwille van Mijn naam’: de redenering van vers 9, 14 en 22 komt nu bij het slot.

Het nieuwe begin is niet een verdienste van Israël, maar Yahweh’s trouw aan Zijn naam.