Jesaja 63

Zie Edom (Seïr): Edom (Seïr) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

Zie Bozra: Bozra (Buseirah) lag in het zuiden van het huidige Jordanië, in het gebied van Edom.

אֱדוֹם (Edom) en בָּצְרָה (Botsrah), ‘Bozra’: Edom ligt ten zuidoosten van de Dode Zee en Bozra was een belangrijke stad van Edom (zie Jes. 34:6).

De figuur komt dus uit het land van het oordeel (vergelijk Jes. 34:5–6).

גַּת (gat), ‘perskuip’: de kuip waarin men druiven met de voeten treedt.

Het sap spat dan op de kleren; zie vers 3.

פּוּרָה (purah), ‘wijnpers’: de trog waarin druiven worden getreden.

Het is een ander woord dan גַּת (gat) in vers 2.

יוֹם נָקָם (yom naqam), ‘dag van wraak’: zie Jes. 34:8 en 61:2.

Vergelijk Jes. 59:16, waar hetzelfde beeld voorkomt: Yahweh ziet dat er niemand is.

וָאָבוּס (va’avus), ‘Ik vertrapte’: hetzelfde werkwoord als in vers 18, waar de tegenstanders het heiligdom ‘vertrapten’.

Hier begint het gebed van de profeet.

Het loopt door tot en met Jes. 64:11 en staat zwart; alleen de woorden van Yahweh in vers 8 zijn rood.

Yahweh wordt hier geciteerd binnen het gebed.

Zijn woorden staan rood.

מַלְאַךְ פָּנָיו (malakh panav), ‘de engel van Zijn aangezicht’: de engel die uit Zijn tegenwoordigheid komt en Zijn aanwezigheid draagt.

Vergelijk Exod. 23:20 en 33:14.

Het geschreven woord (ketiv) is לֹא (lo), ‘niet’; het gelezen woord (qere) is לוֹ (lo), ‘voor Hem’.

Beide klinken gelijk.

Wij volgen het gelezen woord: ‘voor Hem was het benauwd’.

רוּחַ קָדְשׁוֹ (ruach qodsho), ‘Zijn heilige Geest’: de uitdrukking komt in het Oude Testament slechts op twee plaatsen voor, hier (en in vers 11) en in Ps. 51:13.

Het onderwerp van ‘dacht terug’ (וַיִּזְכֹּר, vayizkor) is onduidelijk: het kan Yahweh zijn, het volk, of onbepaald ‘men’.

De vragen die volgen (‘Waar is Hij …’) klinken als woorden van het volk.

Daarom vertalen wij ‘men’.

זְרוֹעַ תִּפְאַרְתּוֹ (zero’a tif’arto), ‘Zijn luisterrijke arm’: letterlijk ‘de arm van Zijn luister’.

Vergelijk Exod. 15:6 en 15:16.

תְּהֹמוֹת (tehomot), ‘diepten’: hetzelfde woord als in Exod. 15:5 en 15:8.

בִּקְעָה (biq’ah), ‘dal’: een laagte of vlakte.

Het beeld is vee dat afdaalt naar een dal om te rusten en te grazen.

הֲמוֹן מֵעֶיךָ (hamon me’ekha), ‘de beroering van Uw binnenste’: letterlijk ‘het gedruis van Uw ingewanden’, een beeld voor diepe bewogenheid.

אָבִינוּ (avinu), ‘onze Vader’: Yahweh als Vader van Zijn volk; vergelijk Deut. 32:6.

תַּתְעֵנוּ (tat’enu), ‘laat U ons dwalen’: het werkwoord betekent ‘doen dwalen’.

לַמִּצְעָר (lammits’ar), ‘maar kort’: een moeilijk Hebreeuws woord.

De betekenis is onzeker: ‘voor een korte tijd’ of ‘voor een klein deel’.

Ook het onderwerp en het voorwerp van ‘bezat’ zijn niet genoemd.

Wij lezen: Uw heilige volk bezat het land maar kort.

In de Nederlandse telling begint Jes. 64 met de woorden ‘O, dat U de hemel scheurde’.

In het Hebreeuws behoren die woorden nog tot Jes. 63:19.

Daarom is Hebr. 63:19 (tweede helft) = NL 64:1, en Hebr. 64:1–11 = NL 64:2–12.