Genesis 22

נִסָּה (nissah), ‘Hij stelde op de proef’: een beproeving laat zien wat in iemand leeft (zie Heb. 11:17).

הִנֵּנִי (hinneni), ‘hier ben ik’: Abrahams antwoord als hij geroepen wordt, ook in vers 7 en 11 (zie 22:7; 22:11).

Jubileeën 17:15–18 vertelt dat Mastema, de aanklager, bij Elohim voorstelde Abraham te beproeven.

Jasher 23:1–2 zegt dat het woord van Yahweh tot Abraham kwam.

הַמֹּרִיָּה (haMoriyyah), ‘Moria’: de berg Moria wordt in 2 Kron. 3:1 gelijkgesteld met de berg waarop de tempel in Jeruzalem stond.

Jeruzalem ligt ongeveer 70 km ten noordoosten van Beër-Sjeba.

De Samaritanen zoeken de plaats bij de berg Gerizim.

יְחִידְךָ (yechidkha), ‘je enige’: Isaak is de enige zoon van Sarah en de erfgenaam van de belofte (zie 21:12).

Abraham heeft ook Ismaël (zie 16:15).

וְלֶךְ לְךָ (lekh lekha), ‘ga jezelf’: dezelfde woorden als bij Abrahams eerste roeping (zie 12:1).

Jubileeën 18:13 noemt de plaats ‘de berg Sion’.

Jasher 23:3–19 vertelt dat Abraham tegen Sarah zei dat hij Isaak naar Sem en Eber bracht om te leren, en dat zij hen met tranen uitgeleide deed.

נְעָרָיו (ne’arav), ‘zijn jonge bedienden’: zie 18:7.

Jasher 23:21 noemt de twee Ismaël en Eliëzer.

בַּיּוֹם הַשְּׁלִישִׁי (bayom hashelishi), ‘op de derde dag’: de reis van Beër-Sjeba naar de berg duurt drie dagen (zie 22:19).

Jasher 23:41–42 vertelt dat Abraham de plaats van ver zag, met een vuurkolom en een wolk.

וְנִשְׁתַּחֲוֶה וְנָשׁוּבָה (venishtachaveh venashuvah), ‘wij zullen ons neerbuigen en terugkeren’: Abraham spreekt in het meervoud: ook Isaak komt terug.

Heb. 11:19 zegt dat Abraham rekende op Elohim, die zelfs uit de doden kan opwekken.

הַמַּאֲכֶלֶת (hamma’akhelet), ‘het mes’: een slachtmes, ook in vers 10 (zie Richt. 19:29).

אֱלֹהִים יִרְאֶה לּוֹ (Elohim yireh lo), ‘Elohim zal voor Zich zien’: yireh, ‘zal zien’, betekent hier ‘voorzien’, zorgen voor wat nodig is.

Hetzelfde werkwoord staat in vers 14 (zie 22:14).

וַיַּעֲקֹד (vaya’aqod), ‘en hij bond’: een zeldzaam werkwoord.

In de Joodse overlevering heet dit verhaal de Aqedah, ‘de binding’.

Jubileeën 18:8 en Jasher 23:58–65 vertellen dat Abraham het altaar bouwde en Isaak vastbond; volgens Jasher vroeg Isaak zelf om stevig gebonden te worden.

מַלְאַךְ יְהוָה (mal’akh Yahweh), ‘engel van Yahweh’: zie 16:7.

In dit hoofdstuk wisselt de naam van Elohim (vers 1–9) naar Yahweh (vers 11–16).

אַבְרָהָם אַבְרָהָם (Avraham Avraham), de naam tweemaal: ook bij Jakob in 46:2 en bij Mozes in Ex. 3:4.

Jubileeën 18:9–10 zegt dat de engel riep terwijl Mastema beschaamd werd.

יְרֵא אֱלֹהִים (yere Elohim), ‘Elohim vrezend’: ontzag voor Elohim (zie 20:11).

De engel spreekt hier als Elohim zelf: ‘voor Mij’ (mimmeni).

Abrahams gehoorzaamheid maakt zijn vertrouwen zichtbaar (zie Jak. 2:21–22).

אַחַר (acher), ‘achter’: een ram, achter hem.

Lezing: hier gelezen zoals de Hebreeuwse tekst.

Veel handschriften, de Samaritaanse tekst en de oude vertalingen hebben echad, ‘één ram’.

Jubileeën 18:12 en Jasher 23:70–73 vertellen over de ram; volgens Jasher hield Satan hem vast in het struikgewas.

יְהוָה יִרְאֶה (Yahweh yireh), ‘Yahweh zal zien’, hier ‘Yahweh zal erin voorzien’ (zie 22:8).

בְּהַר יְהוָה יֵרָאֶה (behar Yahweh yera’eh), ‘op de berg van Yahweh wordt erin voorzien’: een gezegde dat tot ‘vandaag’ gebruikt werd; zie ‘de berg van Yahweh’ in Ps. 24:3 en Jes. 2:3.

Jubileeën 18:13 noemt het ‘Yahweh heeft gezien’ en zegt dat dit de berg Sion is.

נִשְׁבַּעְתִּי (nishba’ti), ‘ik heb gezworen’: Elohim zweert bij Zichzelf, omdat niemand groter is (zie Heb. 6:13–14).

נְאֻם יְהוָה (ne’um Yahweh), ‘spreking van Yahweh’: een profetische formule.

Jubileeën 18:15 geeft dezelfde belofte.

שַׁעַר אֹיְבָיו (sha’ar oyevav), ‘de poort van zijn vijanden’: de stadspoort staat voor de stad; ‘in bezit nemen’ betekent de steden van de vijanden veroveren (zie 24:60).

De sterren en het zand: zie 15:5.

וְהִתְבָּרֲכוּ (vehitbarakhu), ‘zullen gezegend worden’: de werkwoordsvorm kan ook ‘zich gezegend noemen’ betekenen (zie 12:3; 18:18).

Hand. 3:25 haalt dit vers aan.

Jubileeën 18:16 geeft dezelfde belofte.

Zie Beër-Sjeba: Beër-Sjeba ligt aan de rand van de Negev, ongeveer 75 km ten zuidwesten van Jeruzalem.

Jubileeën 18:17–19 vertelt dat Abraham bij de Put van de Eed woonde en elk jaar zeven dagen feest vierde.

יָלְדָה מִלְכָּה (yaldah Milkah), ‘Milka heeft gebaard’: Milka was Nachors vrouw en de dochter van Haran (zie 11:29).

Dit bericht bereidt de komst van Rebekka voor (zie 24:15).

עוּץ (Uts), ‘Us’: ook een zoon van Aram heet Us (zie 10:23).

בּוּז (Buz), ‘Bus’: later een stam of streek (zie Jer. 25:23).

קְמוּאֵל אֲבִי אֲרָם (Qemu’el avi Aram), ‘Kemuël, de vader van Aram’: een andere Aram dan de zoon van Sem (zie 10:22).

כֶּשֶׂד (Kesed), ‘Kesed’: de naam klinkt als Kasdim, ‘Chaldeeën’ (zie 11:28).

בְּתוּאֵל (Betu’el), ‘Betuël’: vader van Rebekka (vers 23) en Laban (zie 24:29).

רִבְקָה (Rivqah), ‘Rebekka’: zij wordt Isaaks vrouw (zie 24:15).

וּפִילַגְשׁוֹ (pilagsho), ‘zijn bijvrouw’: een pilegesh is een vrouw met een lagere status dan de echtgenote (zie 25:6; 35:22).

Jasher 22:18 heeft als tweede naam Nacham waar Genesis Gacham heeft.