Genesis 26

גררה (Gerarah), ‘naar Gerar’: Gerar lag in de Negev, ten zuidoosten van het huidige Gaza (zie 20:1).

רעב (ra’av), ‘hongersnood’: het vers noemt dit uitdrukkelijk een andere hongersnood dan die in Abrahams dagen (zie 12:10).

Abimelech heet hier ‘koning van de Filistijnen’ (zie 21:32); het kan dezelfde koning zijn als in 20:2 of een latere koning met dezelfde titel.

Jubileeën 24:8 en Jasher 28:1–3 vertellen dat Isaak naar Egypte wilde gaan, zoals Abraham deed.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

תרד מצרימה (tered mitsrayemah), ‘ga niet af naar Egypte’: vanuit Kanaän ‘ga je af’ naar Egypte (zie 12:10).

Jubileeën 24:9–11 geeft dezelfde waarschuwing.

Jasher 28:2 zegt dat Yahweh hem in die nacht verscheen.

גור (gur), ‘verblijf als vreemdeling’: zie 12:10; 20:1.

הארצת האל (ha’aratsot ha’el), ‘al deze landen’: een oude vorm van ‘deze’ (el in plaats van elleh); het meervoud ‘landen’ wijst op de streken van het beloofde land (zie 15:18–21).

את השׁבעה (et hashevu’ah), ‘de eed’: zie 22:16–18; 24:7.

ככוכבי השׁמים (keKokhve hashamayim), ‘als de sterren van de hemel’: zie 15:5; 22:17.

והתברכו (vehitbarkhu), ‘ze zullen gezegend worden’: zie 12:3; 22:18.

וישׁמר משׁמרתי מצותי חקותי ותורתי (vayishmor mishmarti mitsvotai chuqotai vetorotai), ‘hij hield Mijn opdracht, Mijn geboden, Mijn voorschriften en Mijn wetten’: woorden die later de Wet beschrijven (zie Deut. 11:1).

Hier staan ze al bij Abraham, lang voor de wet van de Sinaï.

Jubileeën 24:11 geeft dezelfde opsomming.

Zie Gerar: Gerar lag in het zuidwesten van het land, ten westen van Beër-Sjeba, in de buurt van Gaza.

ויאמר אחתי הוא (achoti hi), ‘zij is mijn zus’: Isaak herhaalt wat zijn vader deed (zie 12:13; 20:2).

Anders dan Sarah, die Abrahams halfzus was (zie 20:12), is Rebekka niet Isaaks zus.

Zij is zijn achternicht (zie 24:15).

Jasher 28:4 zegt dat Isaak dit zei uit angst.

מצחק (metsacheq), ‘schertsend’: van tsachaq, ‘lachen, spelen’, dezelfde stam als Isaaks naam (zie 21:9).

Hier wijst het woord op een liefkozing waaraan Abimelech ziet dat zij man en vrouw zijn.

Jasher 28:7 zegt dat Abimelech dit na drie maanden door het raam zag en dat Isaaks huis tegenover dat van de koning stond.

אשׁם (asham), ‘schuld’: een schuld die als straf over het volk kan komen (zie 20:9).

Jasher 28:8 geeft dezelfde verwijten van de koning.

מות יומת (mot yumat), ‘moet gedood worden’: letterlijk ‘sterven, hij zal gedood worden’: een doodstraf (zie 2:17).

Jubileeën 24:13 en Jasher 28:11 vertellen dezelfde bescherming; Jasher 28:11 zegt dat Isaak in koninklijke kleren door de stad reed.

מאה שׁערים (me’ah she’arim), ‘honderd maten’: een honderdvoudige oogst; she’arim kan ‘maten’ of ‘schattingen’ betekenen.

Jubileeën 24:15 zegt alleen dat hij in het land van de Filistijnen zaaide.

Jasher 28:14 noemt ook het honderdvoud.

סתמום (sitamum), ‘dichtgegooid’: putten waren schaarse waterbronnen in het droge land; ze dichtgooien was een daad van vijandschap (zie 2 Kon. 3:25).

Jubileeën 24:16 vertelt dat de Filistijnen ze na Abrahams dood vulden.

Jubileeën 24:17 geeft dezelfde woorden van Abimelech weer.

Jasher 67:34 zegt dat bij Isaaks vertrek uit Gerar alle bronnen van Gerar droog werden en de bomen geen vrucht gaven.

Zie Gerar: Gerar lag in het zuidwesten van het land, ten westen van Beër-Sjeba, in de buurt van Gaza.

בנחל גרר (benachal Gerar), ‘in het beekdal van Gerar’: een nachal is een wadi, een beekbedding die alleen na regen water voert.

Het beekdal van Gerar loopt vanuit de Negev naar de kust bij Gaza.

Isaak herstelt wat zijn vader deed: de putten krijgen weer de namen die Abraham ze gaf.

Jubileeën 24:18 vertelt ook dat zij de putten opnieuw groeven.

באר מים חיים (be’er mayim chayyim), ‘een put met levend water’: levend water is stromend, vers water uit een bron, niet opgevangen regenwater.

Zie Gerar: Gerar lag in het zuidwesten van het land, ten westen van Beër-Sjeba, in de buurt van Gaza.

עשׂק (Esek), ‘Esek’: ‘Twist’, van het werkwoord hit’assequ, ‘ze twistten’.

Jubileeën 24:19–20 noemt de tweede put ‘Smal’ en de derde ‘Wijd’; Isaak zegt: ‘Nu heeft Yahweh ons ruimte gegeven’.

שׂטנה (Sitnah), ‘Sitna’: ‘Vijandschap’ of ‘beschuldiging’, van dezelfde stam als satan, ‘tegenstander’ (zie Job 1:6).

רחבות (Rechovot), ‘Rechobot’: ‘ruimten’, van rachav, ‘wijd zijn’.

ופרינו (ufarinu), ‘we zullen vruchtbaar zijn’: zie 1:28; 17:6.

באר שׁבע (be’er sheva), ‘Beër-Sjeba’: ‘put van zeven’ en ‘put van de eed’ (zie 21:31).

Beër-Sjeba ligt in het noorden van de Negev, ongeveer 25 km ten oosten van Gerar.

Jubileeën 24:21 zegt dat Isaak naar de Put van de Eed optrok.

אנכי אלהי אברהם אביך (anokhi Elohei Avraham avikha), ‘Ik ben de Elohim van je vader Abraham’: zie 17:1; 28:13.

Jubileeën 24:22 zegt dat Yahweh hem die nacht verscheen, bij nieuwe maan van de eerste maand.

מזבח (mizbe’ach), ‘altaar’: Isaak bouwt een altaar, zoals Abraham deed (zie 12:7; 13:18; 21:33).

Jubileeën 24:23 zegt dat het altaar was dat Abraham daar eerder had gebouwd.

Zie Gerar: Gerar lag in het zuidwesten van het land, ten westen van Beër-Sjeba, in de buurt van Gaza.

ואחזת מרעהו (va’achuzat merei’ehu), ‘Achuzat, zijn vriend’: een raadsman of vertrouweling van de koning.

Pichol heeft dezelfde titel als in 21:22.

Jubileeën 24:26 noemt dezelfde drie mannen.

אלה (alah), ‘eed’: een eed met een vloek erbij bij schending (zie 24:41).

ברוך יהוה (atah berukh YHWH), ‘nu ben jij de gezegende van Yahweh’: de Filistijnen erkennen Yahwehs zegen op Isaak (zie vers 28; 24:31).

Zie Beër-Sjeba: Beër-Sjeba ligt aan de rand van de Negev, ongeveer 75 km ten zuidwesten van Jeruzalem.

שׁבעה (Shiv’ah), ‘Sjiba’: ‘zeven’ of ‘eed’, en klinkt als Sjeba.

Dezelfde plaats kreeg haar naam al bij Abraham (zie 21:31).

Jubileeën 24:26 noemt de plaats ‘Put van de Eed’.

יהודית (Yehudit), ‘Jehudit’: Ezau's vrouwen heten in 36:2–3 anders; zie daar.

Jasher 28:22–23 noemt Jehudit, de dochter van Beëri, en zegt dat Ezau veertig was toen hij haar nam.

Jasher 29:12 zegt dat Ezau aan zijn vrouw Basmat de naam Ada gaf.

מרת רוח (morat ruach), ‘een bittere zorg’: letterlijk ‘bitterheid van geest’: de Hetitische vrouwen maken het leven zwaar voor Isaak en Rebekka (zie 27:46).