Genesis 49

באחרית הימים (be’acharit hayyamim), ‘in de laatste dagen’: de verre toekomst; zie Num. 24:14; Deut. 4:30; Jes. 2:2.

Jasher 56:7 zegt dat Jakob zijn zonen de volgende dag opnieuw riep en elk van hen zegende; Jubileeën 45:14 zegt dat hij hun alles vertelde wat hun in Egypte en in de laatste dagen zou overkomen.

בכרי אתה (bekhori attah), ‘mijn eerstgeborene ben je’: zie 29:32; 35:22; 1 Kron. 5:1.

יתר שׂאת ויתר עז (yeter se’et veyeter az), ‘uitblinkend in waardigheid en uitblinkend in sterkte’: letterlijk ‘het overschot van verheffing en het overschot van kracht’.

Jasher 36:15 zegt dat van Ruben het eerstgeboorterecht, het koningschap en het priesterschap werden weggenomen en dat het eerstgeboorterecht aan Jozef werd gegeven.

פחז (pachaz), ‘onstuimig’: een zeldzaam woord; de betekenis is niet zeker (‘onstuimig’, ‘overmoedig’).

אז חללת יצועי עלה (az chillalta yetsu’i alah), ‘toen ontheiligde je het: mijn sponde besteeg hij’: de wisseling van ‘je’ naar ‘hij’ is in de tekst zelf.

Zie 35:22.

כלי חמס מכרתיהם (kelei chamas mekheroteihem), ‘werktuigen van geweld zijn hun zwaarden’: mekherot komt alleen hier voor; ‘zwaarden’, ‘wapens’ of ‘plannen’ zijn voorgesteld.

Zie 34:25–29.

וברצנם עקרו שׁור (uvirtsonam ikkeru shor), ‘naar hun welgevallen hebben zij een stier de pezen doorgesneden’: sommige oude vertalingen lezen shur, ‘muur’: ‘zij braken een muur af’.

Zie 34:28.

אחלקם ביעקב ואפיצם בישׂראל (achallekem beYa’aqov va’afitsem beYisra’el), ‘ik zal hen verdelen in Jakob en hen verspreiden in Israël’: Levi kreeg geen eigen land, zie Deut. 18:1; Simeons steden lagen binnen Juda, zie Joz. 19:1.

יהודה אתה יודוך (Yehudah attah yoduka achekha), ‘Juda, jou zullen je broers loven’: een woordspel op de naam, zie 29:35.

Jasher 56:8–9 laat Jakob zeggen dat Juda over zijn broers zal heersen en dat hij zijn zonen de boog en de wapens moet leren.

גור אריה (gur aryeh), ‘een leeuwenwelp’: zie Num. 24:9.

מי יקימנו (mi yeqimennu), ‘wie zal hem doen opstaan?’

Hier is de gelezen vorm gevolgd.

עד כי יבא (ad ki yavo), ‘totdat hij komt’: het onderwerp is שׁילו (Shilo), ‘Sjilo’, waarvan de betekenis onzeker is.

Het wordt gelezen als de plaats Silo, als ‘hij aan wie het toekomt’ (shay lo), als ‘zijn schatting’ of als ‘zijn zoon’.

Hier is het woord onvertaald gelaten.

יקהת עמים (yiqqehat ammim), ‘gehoorzaamheid van volken’: yiqqehah komt ook voor in Spr. 30:17.

Lezing: het geschreven woord is שילה (Shiloh), ‘Sjiloh’; de Masoreten laten het lezen als שׁילו (Shilo).

Hier is de gelezen vorm gevolgd.

Hier is de gelezen vorm gevolgd.

ולשׂרקה (velasoreqah), ‘en aan de edele rank’: sorek is een edele wijnstok, zie Jes. 5:2; Jer. 2:21.

Lezing: het geschreven woord is עירה (irah), ‘zijn jonge ezel’; de Masoreten laten het lezen als עירו (iro).

Lezing: het geschreven woord is סותה (sutah), ‘zijn mantel’; de Masoreten laten het lezen als סותו (suto).

חכלילי (chakhlili), ‘donker’: het woord komt alleen hier en in Spr. 23:29 voor, waar het ‘dofheid’ van ogen betekent.

Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

זבולן לחוף ימים ישׁכן (Zevulun lechof yammim yishkon), ‘Zebulon zal aan de kust van de zeeën wonen’: zie 30:20; Deut. 33:18–19; Joz. 19:10–16.

וירכתו על צידן (veyarkhato al Tsidon), ‘en zijn flank reikt tot Sidon’: zie 10:15, 19.

חמר גרם (chamor garem), ‘een ezel van botten’: sterk en zwaar gebouwd; zie 30:14–18; 1 Kron. 12:32.

בין המשׁפתים (ben hammishpetayim), ‘tussen de zadeltassen’: ook ‘tussen de schaapskooien’; de betekenis is onzeker.

Zie Richt. 5:16.

למס עבד (lemas oved), ‘een dwangarbeider’: letterlijk ‘tot dwangarbeid’; zie Joz. 17:13.

דן ידין עמו (Dan yadin ammo), ‘Dan zal recht doen over zijn volk’: een woordspel op de naam, zie 30:6.

Zie Richt. 13–16 voor Simson.

שׁפיפן (shefifon), ‘adder’: een zeldzaam woord, vermoedelijk een hoornadder.

לישׁועתך קויתי יהוה (lishu’atkha qivviti Yahweh), ‘op Uw redding hoop ik, Yahweh’: een onverwachte, korte zin tussen de zegen over Dan en die over Gad; zie Jes. 25:9.

גד גדוד יגודנו והוא יגד עקב (Gad gedud yegudennu vehu yagud aqev), ‘Gad, een bende zal hem bestormen, maar hij zal de hiel bestormen’: een klankspel met gad, gedud en gud; zie 30:11; 1 Kron. 5:18–22.

מאשׁר שׁמנה לחמו (me’Asher shemenah lachmo), ‘van Aser is zijn brood vet’: zie 30:13; Deut. 33:24.

נפתלי אילה שׁלחה (Naftali ayyalah shelluchah), ‘Naftali is een losgelaten hinde’: zie 30:8; Richt. 4:6.

Een andere lezing maakt er een terebint van (elah), ‘Naftali is een uitgeschoten terebint die schone takken geeft’.

בן פרת יוסף (ben porat Yosef), ‘een vruchtbare zoon is Jozef’: een woordspel met Efraïm, zie 41:52.

בנות צעדה עלי שׁור (banot tsa’adah alei shur), ‘takken treden over de muur’: letterlijk ‘dochters’.

בעלי חצים (ba’alei chitstsim), ‘boogschutters’: letterlijk ‘meesters van pijlen’.

Zie 37:18–28; 39:19–20.

מידי אביר יעקב (miydei avir Ya’aqov), ‘door de handen van de Machtige van Jakob’: avir is een oude titel van God; zie Ps. 132:2, 5; Jes. 49:26.

רעה אבן ישׂראל (ro’eh even Yisra’el), ‘de Herder, de Steen van Israël’: zie 48:15; Ps. 80:2.

ואת שׁדי (ve’et Shaddai), ‘en door Sjaddai’: zie 17:1; 28:3; 35:11; 43:14.

ברכת שׁדים ורחם (birkhot shadayim varacham), ‘zegeningen van borsten en schoot’: een klankspel met Sjaddai.

תאות גבעת עולם (ta’avat givot olam), ‘de begeerte van de eeuwige heuvels’: zie Deut. 33:15; Hab. 3:6.

ולקדקד נזיר אחיו (uleqodqod nezir echav), ‘en op de schedel van de uitverkorene onder zijn broers’: zie Deut. 33:16.

בנימין זאב יטרף (Binyamin ze’ev yitaraf), ‘Benjamin is een wolf die verscheurt’: zie Richt. 20; 1 Sam. 9:1–2.

שׁבטי ישׂראל שׁנים עשׂר (shivtei Yisra’el shenem asar), ‘de stammen van Israël, twaalf’: zie 35:22–26.

ויצו אותם (vayetsav otam), ‘hij gebood hun’.

נאסף אל עמי (ne’esaf el ammi), ‘ik word verzameld bij mijn volk’: zie 25:8; 35:29.

Jasher 56:10–21 geeft Jakobs lange opdracht aan zijn zonen: wie hem mag dragen, dat Levi en Jozef niet dragen en dat Jozef zijn broers moet vergeven.

Zie Mamre: Mamre en de grot van Machpela liggen bij Hebron, in het bergland van Juda.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

המכפלה (haMakhpelah), ‘de Machpela’: de grot die Abraham kocht, zie 23:17–20.

Jasher 56:3–4 zegt dat Jakob zijn zonen liet zweren hem in Machpela te begraven.

ושׁמה קברתי את לאה (veshammah qavarti et Le’ah), ‘en daar heb ik Lea begraven’: dat Rachel er niet ligt, zie 35:19–20.

Zie ook 25:9–10; 35:29.

ויגוע ויאסף (vayigva vayye’asef), ‘hij blies zijn laatste adem uit en werd verzameld’: zie 25:8, 17; 35:29.

Jasher 56:22 en Jubileeën 45:15 vertellen dat hij stierf.