Jesaja 7

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Achaz regeerde over Juda (2 Kon. 16:1–20; 2 Kron. 28:1–27).

Rezin, de koning van Aram, en Pekach, de koning van Israël, trokken samen tegen Juda op (2 Kon. 15:37; 16:5; 2 Kron. 28:5–8).

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

‘Het huis van David’ is de koning met zijn familie en hof.

Hier zijn dat Achaz en de zijnen.

Ook in 7:13 en 7:17 wordt het huis aangesproken.

Zie Waterleiding van de bovenste vijver (ligging onzeker): De waterleiding van de bovenste vijver lag bij Jeruzalem, buiten de stadsmuur.

De precieze plaats is niet zeker.

Zie Veld van de voller (ligging onzeker): Het veld van de voller lag bij Jeruzalem, aan de weg langs de bovenste vijver.

De precieze plaats is niet zeker.

שְׁאָר יָשׁוּב (Shear Yashuv), ‘Sjear-Jasjoev’: letterlijk ‘een rest keert terug’, of ‘overgeblevenen keren terug’.

Het werkwoord kan ook ‘zich bekeren’ betekenen.

De naam van de zoon is zelf een boodschap.

Zie ook 10:21.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

אוּד (ud), ‘stuk brandhout’: een stuk hout dat uit het vuur is gehaald en nog rookt.

Het is bijna uitgebrand.

Zo ziet Yahweh de twee koningen.

‘Staarten’ (zenavot) zijn de uiteinden van die stukken hout.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

יַעַן כִּי (yaan ki), ‘omdat’: dit geeft de reden voor ‘wees niet bang’ in vers 4.

De zin loopt door tot en met vers 6.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

נְקִיצֶנָּה (neqitsennah), ‘laten wij haar bang maken’: het werkwoord is zeldzaam en de betekenis is niet helemaal zeker.

Het kan ook ‘uiteenscheuren’ betekenen.

אֲדֹנָי יְהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: Adonai betekent ‘mijn Heer’.

Zie Jes. 3:15, waar de uitleg bij deze naam staat.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

‘Het hoofd van Aram is Damascus’: Aram is niet meer dan Damascus, en Damascus niet meer dan Rezin.

Hetzelfde geldt voor Efraïm, Samaria en Pekach (vers 9).

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

אִם לֹא תַאֲמִינוּ כִּי לֹא תֵאָמֵנוּ (im lo taaminu ki lo teamenu), ‘als jullie niet geloven, dan zullen jullie niet standhouden’: een woordspel.

‘Geloven’ en ‘standhouden’ komen van hetzelfde grondwoord אמן (aman), ‘vast staan’.

Dat woordspel is in het Nederlands niet weer te geven.

וַיֹּסֶף יְהוָה דַּבֵּר (vayosef Yahweh dabber), ‘Yahweh sprak opnieuw’: letterlijk ‘Yahweh voegde toe te spreken’.

אוֹת (ot), ‘teken’: een zichtbaar bewijs dat Yahweh Zijn woord houdt.

Het woord staat ook in vers 14.

De medeklinkers van שאלה kunnen ook gelezen worden als שְׁאֹלָה (sheolah), ‘naar Sjeol’.

Dan staat er: ‘Maak het diep, naar Sjeol, of maak het hoog, naar boven.’

Wij volgen de klinkers van de Masoretische tekst.

Achaz noemt Deut. 6:16 niet, maar zijn woorden doen eraan denken: ‘Je mag Yahweh, je Elohim, niet op de proef stellen.’

Hier heeft Yahweh het teken zelf aangeboden.

Het Hebreeuws zegt niet wie spreekt.

Het is Jesaja: hij zegt ‘mijn Elohim’.

Hij spreekt tot het hele huis van David, in het meervoud.

עַלְמָה (almah), ‘jonge vrouw’: een vrouw van huwbare leeftijd.

Het woord voor ‘maagd’ in strikte zin is בְּתוּלָה (betulah), en dat staat hier niet.

Het lidwoord (‘de jonge vrouw’) wijst op een bepaalde vrouw.

De tekst noemt haar naam niet.

וְקָרָאת (vekara’t), ‘en zij zal noemen’: het Hebreeuws heeft hier een vorm die ook anders gelezen kan worden.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

חֶמְאָה (chem’ah), ‘dikke melk’: zoals in Gen. 18:8.

Het woord kan ook ‘room’ of ‘boter’ betekenen.

Dikke melk en honing is het voedsel van wie in een verlaten land overblijft (vers 21–22).

לְדַעְתּוֹ (leda’to), ‘wanneer hij weet’: letterlijk ‘bij zijn weten’.

Het kan ook ‘tot hij weet’ betekenen.

Wij kiezen ‘wanneer’.

הָאֲדָמָה (ha’adamah), ‘de grond’: het land van de twee koningen, Aram en Israël.

Nog voordat het kind kan kiezen tussen goed en kwaad, is de dreiging weg.

Zie 2 Kon. 15:29–30 en 16:9.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

‘Sinds de dag dat Efraïm van Juda wegging’ gaat over de scheuring van het rijk na Salomo (1 Kon. 12:16–20).

De koning van Assyrië komt op de hulp die Achaz zelf had ingeroepen (2 Kon. 16:7–9; 2 Kron. 28:16–21).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

שָׁרַק (sharaq), ‘fluiten’: zoals men bijen roept.

De vlieg komt uit Egypte, de bij uit Assyrië.

נַחֲלֵי הַבַּתּוֹת (nachaley habbatot), ‘steile beekdalen’, הַנַּעֲצוּצִים (hannaatsutsim), ‘doornhagen’, en הַנַּהֲלֹלִים (hannahalolim), ‘drinkplaatsen’: deze woorden komen zelden voor.

De betekenis is onzeker.

Ook ‘steile ravijnen’, ‘struikgewas’ en ‘weiden’ zijn mogelijk.

Zie Eufraat (de Rivier): ‘De Rivier’ is de Eufraat, de grote rivier in het noordoosten van het land.

De Eufraat ontspringt in het hoogland van Turkije en stroomt door Syrië en Irak naar de Perzische Golf.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

‘Het haar van de voeten’ is een omschrijving voor het haar op het onderlichaam.

Hoofd, onderlichaam en baard: Assyrië scheert alles weg.

Het Hebreeuws heeft één zin; wij splitsen hem en zeggen: ‘Hij scheert’.

צֹאן (tson), ‘kleinvee’: schapen en geiten.

Wij vertalen ‘schapen’.

Een man houdt er nog maar twee in leven, en één jonge koe: heel weinig.

Er zijn weinig mensen over, en weinig vee.

Dikke melk en honing zijn dan het voedsel van wie overblijft, zoals in vers 15.

אֶלֶף כֶּסֶף (elef kesef), ‘duizend zilver’: duizend sikkel zilver, gewogen zilver (vergelijk Gen. 23:16).

Het woord ‘stukken’ is onze aanvulling.

Een wijngaard van duizend wijnstokken was veel waard.

מַעְדֵּר (ma’der), ‘hak’: een werktuig om de grond mee los te hakken.

De bergen die vroeger bewerkt werden, zijn nu zo verwilderd dat niemand er nog komt.

Alleen vee loopt er rond.