2 Samuël 23

נְאֻם (ne’um), ‘uitspraak’: het woord voor een gesproken woord met gezag, zoals in Num. 24:3.

David spreekt hier als iemand tot wie Elohim gesproken heeft (vers 2–3).

הֻקַם עָל (hukam al), ‘die hoog is gesteld’: het woord ‘al’ kan ‘omhoog’ betekenen.

Het kan ook een titel van Elohim zijn (‘de Allerhoogste’).

Wij vertalen ‘hoog’.

De Geest van Yahweh spreekt door David, zoals bij een profeet.

Zie 1 Sam. 16:13.

‘De Rots van Israël’ is een naam van Yahweh (Deut. 32:4, 32:15).

Het Hebreeuws is hier moeilijk.

Wij lezen de woorden ‘een heerser over de mensen, een rechtvaardige, een heerser in ontzag voor Elohim’ als wat de Rots van Israël zegt, en zetten ze tussen enkele aanhalingstekens.

Ze lopen door in vers 4.

Wij laten de woorden zwart, omdat David ze citeert.

Dit vers heeft geen werkwoord ‘is’; wij vullen het aan.

Het gaat om de heerser uit vers 3.

בְּרִית עוֹלָם (berit olam), ‘eeuwig verbond’: het verbond met David in 2 Sam. 7:12–16.

Het Hebreeuws is moeilijk.

Wij vertalen het eerste deel als een vraag (‘Staat mijn huis niet zo bij El?’) en het slot ook als een vraag.

בְּלִיַּעַל (Belial): zie 2 Sam. 22:5.

Hier staat het woord voor de mensen die zo heten; wij laten ‘Belial’ staan.

Wie een doornstruik wil aanraken, heeft ijzer en een speerschacht nodig.

Het Hebreeuws zegt ‘wordt gevuld met ijzer’.

Dit is de lijst van de helden van David.

Er is een parallel in 1 Kron. 11:10–47.

Het geschreven woord (ketiv) heeft een andere uitgang bij ‘de Esniet’ (העצנו); wij volgen het qere (העצני).

De naam ‘Josheb-Basjebet’ staat zo in de Masoretische tekst. 1 Kron. 11:11 heeft ‘Jasjobam, de zoon van Chakmoni’.

In dit vers ontbreekt het werkwoord: in 2 Sam. 23:18 staat ‘hij zwaaide zijn speer’.

Wij vullen aan met ‘velde’.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

De Achochiet komt van Achoach, een afstammeling van Benjamin (1 Kron. 8:4).

De parallel van Eleazar staat in 1 Kron. 11:12–14.

Het geschreven woord (ketiv) heeft ‘Dodai’ (דדי) en ‘helden’ zonder lidwoord (גברים).

Wij volgen het qere: ‘Dodo’ en ‘de helden’.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Het Hebreeuws zegt ‘hij’; wij noemen de naam Eleazar, naar vers 9.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

De Harariet komt uit het bergland (har = berg).

לַחַיָּה (lachayyah), ‘tot een schare’: het woord kan ook de plaatsnaam Lechi zijn (Richt. 15:9, 15:14, 15:19). 1 Kron. 11:13 noemt de plaats Pas-Dammim en spreekt over gerst in plaats van linzen.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Het Hebreeuws zegt ‘hij’; wij noemen de naam Samma, naar vers 11.

Adullam ligt in het laagland van Juda, waarschijnlijk bij Tel esh-Sheikh Madhkur (Israël).

Dat is waarschijnlijk.

De grot van Adullam komt voor in 1 Sam. 22:1.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Dal van de Refaïeten: Het dal van de Refaïeten (Emek Refaïm) liep ten zuidwesten van Jeruzalem.

Het Hebreeuws zegt hier ‘naar de oogst’ (אֶל קָצִיר). 1 Kron. 11:15 heeft ‘naar de rots’ (אֶל הַצּוּר).

Wij volgen de Masoretische tekst.

Betlehem ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem (Westelijke Jordaanoever).

Dat is zeker.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

De ‘burcht’ is waarschijnlijk dezelfde plaats als in 2 Sam. 5:17.

Zie Betlehem: Betlehem (Efrata) ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Betlehem: Betlehem (Efrata) ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem.

וַיַּסֵּךְ (wayyasek), ‘goot uit als plengoffer’: het werkwoord hoort bij het plengoffer (Num. 28:7).

David wilde het water niet voor zichzelf houden, maar gaf het aan Yahweh.

David noemt het water ‘bloed’, omdat het ten koste van hun leven was gehaald.

Het bloed is het leven (Lev. 17:10–14; Deut. 12:23).

Abisai staat ook in 2 Sam. 21:17.

De ‘Drie’ zijn hier de groep rondom Abisai.

De ‘eerste Drie’ zijn Josheb-Basjebet, Eleazar en Samma (verzen 8–12).

Zie 1 Kron. 11:20–21.

Het geschreven woord (ketiv) heeft ‘de derde’ (השלשי); het qere heeft ‘de Drie’.

Wij volgen het qere.

Kabseël lag in het zuiden van Juda (Joz. 15:21).

De precieze ligging is onzeker.

אֲרִיאֵל (Ariël), ‘leeuw van Elohim’ of ‘haard van Elohim’: de betekenis is onzeker.

Het kan de naam van een man zijn, of een titel voor twee sterke krijgers van Moab. 1 Kron. 11:22 heeft dezelfde uitdrukking.

Het geschreven woord (ketiv) heeft חי (chay), ‘levend’; het qere heeft חיל (chayil), ‘kracht’.

Wij volgen het qere: ‘een man van kracht’, dat wil zeggen een krijger.

Het geschreven woord (ketiv) heeft אשר (asher), ‘die’; het qere heeft איש (ish), ‘man’.

Wij volgen het qere.

מִשְׁמַעַת (mishma’at), ‘lijfwacht’: het woord komt ook voor in 1 Sam. 22:14 en 1 Kron. 11:25.

De betekenis is niet zeker.

Zie Betlehem: Betlehem (Efrata) ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem.

Asaël, de broer van Joab, was al gedood door Abner (2 Sam. 2:18–23).

Hier staat zijn naam als eerste van de dertig.

Zie Tekoa: Tekoa (Khirbet Tuqu') lag ongeveer 17 km ten zuiden van Jeruzalem, in het bergland van Juda.

Zie Anatot: Anatot wordt gezocht bij Ras el-Kharrubeh, ten noordoosten van Jeruzalem.

Het Hebreeuws heeft hier ‘Mebunnai’ (מבני). 2 Sam. 21:18 en 1 Kron. 11:29 noemen een Chusatiet die Sibbechai heet.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Zie Netofa (ligging onzeker): Netofa lag in het bergland bij Betlehem.

Khirbet Bedd Faluh is voorgesteld.

Dit is niet zeker.

Gibea van Benjamin: waarschijnlijk Tell el-Ful, ongeveer 5 km ten noorden van Jeruzalem.

Zie ook 2 Sam. 21:6.

De ligging van Netofa is waarschijnlijk in het bergland bij Betlehem; dat is onzeker.

Piraton lag in het bergland van Efraïm (Richt. 12:13–15).

De berg Gaäs ligt bij Timnat-Serach (Joz. 24:30).

Zie Beekdalen van Gaäs (ligging onzeker): De berg en de beekdalen van Gaäs lagen in het bergland van Efraïm, bij Timnat-Serach.

De precieze plaats is niet zeker.

Het Hebreeuws zegt ‘de zonen van Jasjen, Jonatan’.

Waarschijnlijk is Jonatan een van de zonen van Jasjen.

De betekenis is niet zeker.

Eliam, de zoon van Ahitofel, is mogelijk de vader van Bat-Sjeba (2 Sam. 11:3).

Dat is niet zeker.

Zie Soba (Tsoba, ligging onzeker): Soba (Tsoba) was een Aramees koninkrijk ten noorden van Damascus, in het huidige Syrië en Libanon.

De precieze ligging is niet vast te stellen.

Zie Beërot (ligging onzeker): Beërot wordt gezocht bij el-Bireh, ten noorden van Jeruzalem.

Dit is niet zeker.

Uria de Hethiet was de man van Bat-Sjeba (2 Sam. 11).

Het getal 37 is het totaal van de lijst; het hangt ervan af wie men meetelt (de Drie, Abisai en Benaja).