Spreuken 21

פַּלְגֵי (palge mayim), ‘waterlopen’: kanalen die de boer naar believen richt.

Zo richt Yahweh het hart van de koning.

יַטֶּנּוּ (yatennu), ‘Hij buigt het’: Hij laat het neigen.

וְתֹכֵן (vetochen), ‘en weegt’: Yahweh onderzoekt wat er werkelijk in het hart is.

Vergelijk Spr. 16:2.

צְדָקָה (tsedaqah), ‘gerechtigheid’, en וּמִשְׁפָּט (umishpat), ‘recht’.

Vergelijk 1 Sam. 15:22 en Ps. 51:18–19.

נִר (ner), ‘lamp’: dezelfde medeklinkers kunnen ook ‘ploegland’ (nir) lezen.

Wij volgen ‘lamp’.

De lamp van de goddelozen is hun levenswijze; die is zonde.

חָרוּץ (charuts), ‘ijverig’: iemand die vlijtig en scherp van geest is; tegenover אָץ (ats), ‘haastig’.

De spreuk is moeilijk.

הֶבֶל (hevel), ‘damp’: iets dat verdwijnt.

נִדָּף (niddaf), ‘weggedreven’.

Het slot is letterlijk ‘zoekers van de dood’.

Met andere klinkers (moqeshe) kan het ‘valstrikken van de dood’ zijn.

שֹׁד (shod), ‘geweld’: ook ‘verwoesting’.

Zij worden meegesleept door hun eigen geweld.

וָזָר (vazar), ‘en vreemd’: het woord kan ook ‘schuldig’ betekenen.

Wij vertalen ‘vreemd’, zoals elders in dit boek bij de ‘vreemde’.

Dezelfde spreuk als Spr. 25:24.

מִדְיָנִים (midyanim), ‘twisten’, is de gelezen vorm (qere); het geschreven woord (ketiv) is מדונים (midonim).

נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’.

יֻחַן (yuchan), ‘vindt gunst’: letterlijk ‘wordt begunstigd’.

Hij heeft geen medelijden met zijn naaste.

Vergelijk Spr. 19:25.

וּבְהַשְׂכִּיל (uvehaskil), ‘en als men doorzicht geeft’: de wijze neemt kennis aan wanneer men hem iets leert.

מַשְׂכִּיל צַדִּיק (maskil tsaddiq), ‘een rechtvaardige let met doorzicht op’.

Dit kan ook gelezen worden als de Rechtvaardige, dat is Yahweh, die het huis van de goddeloze doorziet en de goddelozen ten val brengt.

מִזַּעֲקַת (mize’aqat), ‘noodkreet’: de schreeuw van wie in nood zit.

Zie ook Exod. 22:21–22.

וְשֹׁחַד (veshochad), ‘en een steekpenning’: zoals in Spr. 17:8 en 17:23.

Het eerste woord, מַתָּן (mattan), is ‘gift’, zoals in 18:16 en 19:6.

בַּחֵק (bachek), ‘in de boezem’: in de plooi van het kleed, waar men het geschenk verbergt.

רְפָאִים (refa’im), ‘schimmen’: de doden in het dodenrijk.

Zie ook Job 26:5 en Ps. 88:11.

Wie van de weg van doorzicht afdwaalt, komt bij de doden terecht.

שִׂמְחָה (simchah), ‘vreugde’: hier het genot van feesten en vermaak.

כֹּפֶר (kofer), ‘losgeld’: de prijs waarmee een leven vrijgekocht wordt.

De goddeloze neemt de plaats in van de rechtvaardige.

Zie ook Spr. 11:8.

Vergelijk Spr. 21:9.

מִדְיָנִים (midyanim), ‘twisten’; het geschreven woord (ketiv) is מדונים (midonim).

צְדָקָה (tsedaqah), ‘gerechtigheid’, en וָחָסֶד (vachesed), ‘en trouw’.

וְכָבוֹד (vechavod), ‘en eer’: de eer van een mens.

גִּבֹּרִים (gibborim), ‘helden’: sterke krijgers.

De wijze wint door verstand wat de krijgers met kracht niet winnen.

Zie ook Spr. 24:5.

זֵד (zed), ‘overmoedige’; יָהִיר (yahir), ‘aanmatigende’; לֵץ (letz), ‘spotter’.

Wie zo leeft, noemt men een spotter.

De spreuk is kort en moeilijk.

הִתְאַוָּה (hit’avvah), ‘hij begeert’, kan ook ‘de gretige’ betekenen.

Wij nemen het zo: de luiaard (vers 25) begeert de hele dag; de rechtvaardige geeft en houdt niet terug.

Vergelijk Spr. 15:8.

בְזִמָּה (bezimmah), ‘met een schandelijk plan’ (zimmah, zie Spr. 10:23): met een slecht plan, bijvoorbeeld om zijn onrecht goed te maken.

De tweede helft is moeilijk.

לָנֶצַח (lanetsach), ‘blijvend’: ook ‘voor altijd’ of ‘met succes’.

Wij nemen het zo: wat een luisteraar zegt, blijft bestaan, tegenover de leugenaar die omkomt.

Zie ook Spr. 19:5 en 19:9.

Het geschreven woord (ketiv) is יָכִין (yachin), ‘hij maakt vast’, en דְּרָכָיו (derakhav), ‘zijn wegen’.

De gelezen vorm (qere) is יָבִין (yavin), ‘hij begrijpt’, en דַּרְכּוֹ (darko), ‘zijn weg’.

Wij volgen het qere.

חָכְמָה (chokhmah), ‘wijsheid’; תְּבוּנָה (tevunah), ‘verstand’; עֵצָה (etsah), ‘raad’.

Tegenover Yahweh houdt geen menselijk plan stand.

הַתְּשׁוּעָה (hateshu’ah), ‘de redding’.

Vergelijk Ps. 33:16–17 en Ps. 20:8.