Jesaja 3

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

הָאָדוֹן (ha’adon), ‘de Heer’: met lidwoord, een titel voor Yahweh; zie Jes. 1:24.

De verzen 2 en 3 noemen mensen op wie een stad steunt: de held en de krijgsman, de rechter en de profeet, en vele anderen.

Zij worden door Yahweh weggenomen.

נְשׂוּא פָנִים (nesu fanim), ‘man van aanzien’: letterlijk ‘iemand wiens gezicht wordt opgeheven’.

Vanaf dit vers spreekt Yahweh in de eerste persoon (‘Ik zal geven’); Zijn woorden staan rood.

Daarvoor sprak de profeet over Hem in de derde persoon.

יִרְהֲבוּ (yirhavu), ‘zal brutaal zijn’: het werkwoord betekent ‘zich verheffen, vermetel optreden’.

שִׂמְלָה (simlah), ‘mantel’: wie een mantel heeft, heeft nog iets bezit; hij wordt daarom gevraagd leider te zijn.

Het volk is zo arm dat iemand met een mantel al als rijk geldt.

יִשָּׂא (yissa), ‘zal opheffen’: in het Hebreeuws staat hier geen voorwerp.

Bedoeld is: hij zal zijn stem opheffen.

Het woord ‘stem’ staat er niet; wij voegen het toe.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

כְּבוֹדוֹ (khevodo), ‘Zijn heerlijkheid’: Yahweh in Zijn gewicht en luister.

Hun tong en hun daden zijn een uitdaging aan Zijn ogen.

הַכָּרַת פְּנֵיהֶם (hakkarat peneihem), ‘de uitdrukking van hun gezicht’: het woord הַכָּרָה (hakkarah) komt alleen hier voor.

Het kan ‘blik, uitdrukking’ of ‘partijdigheid’ betekenen.

Wij kiezen ‘uitdrukking’.

Dit vers is moeilijk.

Wij lezen: ‘Zeg van de rechtvaardige dat het goed met hem gaat’.

Het Hebreeuws is kort.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

עַמִּי (ammi), ‘Mijn volk’: het is niet duidelijk of hier de profeet of Yahweh spreekt.

Wij laten het zwart, omdat Yahweh in vers 13 in de derde persoon wordt genoemd.

עַמִּים (ammim), ‘volken’: sommige oude vertalingen hebben hier ‘Zijn volk’, zoals in het volgende vers.

Wij volgen de Masoretische tekst.

בְּמִשְׁפָּט (bemishpat), ‘in het gericht’: letterlijk ‘in recht’.

Yahweh gaat in het rechtsgeding met de oudsten en oversten.

מַה לָּכֶם (mah lakhem), ‘wat bedoelen jullie’: letterlijk ‘wat is er met jullie’.

Het is een verwijtende vraag.

In de geschreven tekst staat מלכם (mlkm), als één woord; de overlevering leest dat als twee woorden: מַה לָּכֶם (mah lakhem).

Wij volgen de lezing.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

וַיֹּאמֶר יְהוָה (vayyomer Yahweh), ‘En Yahweh zei’: deze inleiding staat zwart; de woorden die erop volgen staan rood.

Yahweh spreekt hier ook in de derde persoon over Zichzelf (‘de Heer’, ‘Yahweh’), zoals in Hos. 1:7.

In de geschreven tekst staat נטוות (netuvot); de overlevering leest נְטוּיוֹת (netuyot), ‘uitgestrekte’.

Wij volgen de lezing.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

פָּתְהֶן (potehen), ‘hun schaamte’: het woord komt alleen hier voor.

De betekenis is onzeker; men denkt aan ‘schaamdelen’ of ‘voorhoofd’.

De verzen 18–23 sommen sieraden en kleren op.

De betekenis van veel woorden is onzeker.

Wij kiezen de gangbare weergave: עֲכָסִים (akasim), ‘enkelringen’; שְׁבִיסִים (shevisim), ‘hoofdbanden’; שַׂהֲרֹנִים (saharonim), ‘maantjes’; נְטִיפוֹת (netifot), ‘oorhangers’; שֵׁירוֹת (sherot), ‘armbanden’; רְעָלוֹת (re’alot), ‘sluiers’; פְּאֵרִים (pe’erim), ‘hoofdtooien’; צְעָדוֹת (tse’adot), ‘enkelkettinkjes’; קִשֻּׁרִים (qishurim), ‘sjerpen’; בָּתֵּי הַנֶּפֶשׁ (battei hannefesh), ‘reukflesjes’, letterlijk ‘huisjes van de ziel’; לְחָשִׁים (lechashim), ‘amuletten’.

מַחֲלָצוֹת (machalatsot), ‘feestkleren’; מַעֲטָפוֹת (ma’atafot), ‘overkleden’; מִטְפָּחוֹת (mitpachot), ‘mantels’ (zoals in Ruth 3:15); חֲרִיטִים (charitim), ‘beurzen’.

De betekenis van deze woorden is onzeker.

גִּלְיֹנִים (gilyonim), ‘spiegels’: ook ‘doorzichtige kleren’; סְדִינִים (sedinim), ‘fijn linnen’; צְנִיפוֹת (tsenifot), ‘tulbanden’; רְדִידִים (redidim), ‘omslagdoeken’, zoals in Hoogl. 5:7.

בֹּשֶׂם (bosem), ‘balsem’: een geurige hars, tegenover מָק (maq), ‘verrotting’.

וְנִקָּתָה (veniqqatah), ‘leeggeroofd’: het werkwoord נָקָה (naqah) betekent ‘leeg zijn, schoon zijn’.

Jeruzalem zit als een vrouw die alles is kwijtgeraakt op de grond.