Lucas 9

οἱ δώδεκα (hoi dodeka), ‘de twaalf’: de kring van de twaalf leerlingen.

Zie ook Matt. 10:1; Mark. 6:7.

πήρα (pera), ‘reistas’: een tas voor proviant. ἀργύριον (argyrion), ‘zilver’: zilvergeld. χιτών (chiton), ‘hemd’: het kledingstuk dat onder de mantel gedragen werd.

Het stof afschudden van de voeten is een teken dat men met een plaats niets meer te maken wil hebben.

Zie ook Matt. 10:14; Mark. 6:11.

τετραάρχης (tetraarches), ‘viervorst’: letterlijk heerser over een vierde deel.

Herodes Antipas bestuurde Galilea en Perea.

Zie ook Matt. 14:1–2; Mark. 6:14–16.

Elia werd volgens Mal. 3:23 (in de Nederlandse telling 4:5) verwacht vóór de komst van de dag van Yahweh.

ἀπεκεφάλισα (apekephalisa), ‘ik liet onthoofden’: letterlijk ‘ik onthoofdde’; Herodes gaf het bevel.

Zie ook Matt. 14:3–12; Mark. 6:17–29.

Zie Betsaïda: Betsaïda lag aan de noordkant van het meer van Galilea, vermoedelijk bij et-Tell, bij de monding van de Jordaan.

Ook el-Araj is voorgesteld.

ἀπόστολοι (apostoloi), ‘apostelen’: ‘gezondenen’, van ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’ (9:2).

Zie ook Matt. 14:13; Mark. 6:30–32; Joh. 6:1.

Sommige handschriften hebben ‘naar een verlaten plaats bij een stad die Betsaïda heet’.

Wij volgen de SBLGNT.

‘Geef jullie hun te eten’: ‘jullie’ is nadrukkelijk (ὑμεῖς, hymeis).

Zie ook Matt. 14:15–21; Mark. 6:35–44; Joh. 6:5–13.

κλισία (klisia), ‘groep’: een groep mensen die samen aanliggen aan tafel.

Ongeveer 5000 mannen: vrouwen en kinderen zijn niet meegeteld (zie Matt. 14:21).

εὐλόγησεν (eulogesen), ‘sprak de zegen uit’: een lofprijzing over het brood. κατέκλασεν (kateklasen), ‘brak’.

κόφινος (kophinos), ‘mand’: een stevige mand.

Ook Joh. 6:13 noemt twaalf manden.

κατὰ μόνας (kata monas), ‘alleen’: letterlijk ‘op eenzame wijze’.

Zie ook Matt. 16:13–20; Mark. 8:27–30.

χριστός (christos), ‘Messias’: zie 2:11.

δεῖ (dei), ‘moest’: ‘het is nodig, het moet’.

‘De Mensenzoon’: zie 5:24.

Het kruis opnemen: de veroordeelde droeg zelf de dwarsbalk naar de plaats van terechtstelling.

Hier is het een beeld voor bereidheid tot lijden.

Zie ook Matt. 16:24–28; Mark. 8:34–9:1.

ψυχή (psyche), ‘leven’: het woord betekent ook ‘ziel, mens zelf’.

Zie ook Matt. 16:27; Mark. 8:38.

οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου (ou me geusontai thanatou), ‘de dood zeker niet proeven’: een uitdrukking voor sterven.

Ongeveer 8 dagen: Matteüs en Markus hebben ‘na 6 dagen’ (Matt. 17:1; Mark. 9:2).

Zie ook Matt. 17:1–8; Mark. 9:2–8.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἔξοδον (exodon), ‘heengaan’: letterlijk ‘uitgang’, hier de dood van Yeshua, die in Jeruzalem volbracht wordt.

Hetzelfde woord kan ook ‘uittocht’ betekenen, zoals de uittocht uit Egypte.

διαγρηγορήσαντες (diagregoresantes), ‘wakker geworden’: het Grieks kan ook ‘wakker gebleven’ betekenen.

Het woord komt in het Nieuwe Testament alleen hier voor.

σκηνή (skene), ‘hut’: een tijdelijke verblijfplaats van takken. ἐπιστάτης (epistates), ‘Meester’; zie 8:24.

ὁ ἐκλελεγμένος (ho eklelegmenos), ‘de Uitverkorene’: letterlijk ‘de uitgekozene’; vergelijk Jes. 42:1.

Zie ook Matt. 17:5; Mark. 9:7.

Sommige handschriften hebben ‘de geliefde’ (ἀγαπητός, agapetos), zoals in Matt. 17:5.

Wij volgen de SBLGNT.

Zie ook Matt. 17:14–21; Mark. 9:14–29.

πνεῦμα (pneuma), ‘geest’: hier een boze geest die de jongen in zijn greep heeft.

Vergelijk Deut. 32:5: ‘een verdraaid en kronkelig geslacht’.

παῖς (pais), ‘jongen’: het woord betekent ook ‘kind, knecht’; hier is het de zoon van de man uit 9:38.

μεγαλειότης (megaleiotes), ‘grootheid’: de majesteit van Elohim.

Θέσθε εἰς τὰ ὦτα (thesthe eis ta ota), letterlijk ‘leg in de oren’: wij schrijven ‘laat in jullie oren zinken’, dus goed onthouden. μέλλει (mellei), ‘staat op het punt’.

‘Het was voor hen verborgen’: het Grieks laat open door wie (παρακεκαλυμμένον, parakekalymmenon); het kan op Elohim wijzen.

Zie ook Matt. 18:1–5; Mark. 9:33–37.

Een kind was in die tijd van weinig aanzien; wie zo iemand ontvangt, ontvangt Yeshua zelf.

Zie ook Mark. 9:38–40.

Vergelijk Luc. 11:23, waar Yeshua het omgekeerde zegt: ‘Wie niet met Mij is, is tegen Mij.’

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἀνάλημψις (analempsis), ‘opneming’: Yeshua’s heengaan naar de hemel.

Het woord komt alleen hier voor. τὸ πρόσωπον ἐστήρισεν (to prosopon esterisen), ‘richtte vastberaden Zijn gezicht’: een Hebreeuwse uitdrukking voor een vaste koers (vergelijk Jes. 50:7).

ἀγγέλους (angelous), ‘boden’: hetzelfde woord betekent ook ‘engelen’. Σαμαρίται (Samaritai), ‘Samaritanen’: de bewoners van Samaria, die de Joden niet als broeders zagen en op de berg Gerizim aanbaden (zie Joh. 4:20).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Een pelgrim naar Jeruzalem werd door Samaritanen niet gastvrij ontvangen.

Vergelijk 2 Kon. 1:10–12, waar Elia vuur uit de hemel laat neerkomen.

Sommige handschriften voegen toe: ‘zoals ook Elia deed’.

Wij volgen de SBLGNT.

Sommige handschriften hebben hier verder: ‘en zei: Jullie weten niet van welke geest jullie zijn.

De Mensenzoon is niet gekomen om mensenlevens te verderven, maar te redden’ (aan het eind van 9:55 en in 9:56).

Wij volgen de SBLGNT, die dit niet heeft.

Zie ook Matt. 8:19–22.

Vossen en vogels hebben een vaste plaats; de Mensenzoon niet.

Zie ook Matt. 8:20.

‘Mijn vader begraven’: wellicht dat de vader nog leefde en de man wilde wachten tot hij gestorven was; dat is niet zeker.

‘De doden hun eigen doden’: met de eerste ‘doden’ bedoelt Yeshua waarschijnlijk mensen die Zijn roep niet volgen. διαγγέλλω (diangello), ‘bekendmaken’.

Vergelijk 1 Kon. 19:19–21, waar Elisa afscheid neemt van zijn ouders voordat hij Elia volgt.

Een ploeger die omkijkt, trekt een kromme voor.

Het beeld vraagt om ongedeelde toewijding.