Spreuken 5

תְּבוּנָה (tevunah), ‘verstand’: het vermogen om zaken uit elkaar te halen en goed te beoordelen.

Het staat hier naast ‘wijsheid’ (chokmah).

מְזִמּוֹת (mezimmot), ‘doordachtheid’: weloverwogen plannen en bedachtzaamheid.

In slechte zin zijn het ‘listige plannen’; hier is het goed bedoeld.

זָרָה (zarah), ‘vreemde vrouw’: een vrouw die niet de eigen vrouw is.

Het woord kan ook ‘buitenlandse vrouw’ betekenen.

Zij wordt ook genoemd in Spr. 2:16, 6:24–35 en 7.

פִּיּוֹת (piyyot), ‘monden’: letterlijk ‘zwaard van monden’.

Het Hebreeuwse woord voor ‘mond’ wordt ook gebruikt voor de snijkant van een zwaard; het gaat om een zwaard met twee scherpe kanten.

שְׁאוֹל (sheol), ‘Sjeol’: het verblijf van de doden.

Wij schrijven steeds ‘Sjeol’.

פַּלֵּס (palles): ‘afwegen, overwegen, effen maken’.

Vergelijk Spr. 4:26 en 5:21.

פֶּן תְּפַלֵּס (pen tefalles): het Hebreeuws is hier moeilijk.

Het woord ‘pen’ betekent ‘opdat niet’.

Het werkwoord is vrouwelijk of tweede persoon: ‘zij overweegt’ of ‘je overweegt’.

Wij volgen ‘zij’, de vreemde vrouw: zij let niet op het pad van het leven, en zij weet niet dat haar sporen afdwalen.

Een andere lezing is: ‘Opdat je het pad van het leven niet overweegt, dwalen haar sporen af, zonder dat je het weet.’

הוֹד (hod), ‘waardigheid’: glans, luister, aanzien.

Het gaat om wat een man waardevol en eervol maakt.

עֲצָבֶיךָ (atsavekha), ‘je zwoegen’: moeizaam werk of wat je er met pijn voor verdiend hebt.

In het Hebreeuws staat hier geen werkwoord.

Wij vullen ‘gaat naar’ aan.

בְּשָׂרְךָ וּשְׁאֵרֶךָ (besarekha ushe’erekha), ‘je lichaam en je vlees’: beide woorden betekenen ‘vlees’.

Samen bedoelen ze heel je lijf.

Vers 12 tot en met 14 zijn de woorden van de man die te laat inziet wat hij gedaan heeft.

De beelden van put, bron en wel (vers 15–18) gaan over de eigen vrouw: zie vers 18, ‘de vrouw van je jeugd’.

Het Hebreeuws heeft hier geen vraagteken.

Wij lezen het als vraag, passend bij vers 17: de bron is alleen voor jou.

Het kan ook een uitspraak of wens zijn: ‘Je wellen zullen buiten overstromen’ of ‘mogen je wellen…’.

מְקוֹרְךָ (meqorkha), ‘je springbron’: het beeld voor de eigen vrouw en voor de gezinsband.

De vrouw van je jeugd is de vrouw met wie je als jonge man trouwde.

אַיֶּלֶת אֲהָבִים (ayyelet ahavim), ‘hinde van liefde’, en יַעֲלַת חֵן (ya’alat chen), ‘steenbokje van gunst’: lieflijke, bevallige dieren, een beeld voor de geliefde vrouw.

נָכְרִיָּה (nokhriyah) en זָרָה (zarah) betekenen beide ‘vreemde’.

Zie Spr. 2:16.

מְפַלֵּס (mefalles), ‘weegt af’: Yahweh weegt elk pad van een man en maakt het vlak.

Het is dezelfde stam als in Spr. 4:26.

עֲוֺנוֹתָיו (avonotav), ‘ongerechtigheden’: het woord kan ook ‘schuld’ betekenen, omdat de straf bij de ongerechtigheid hoort.

אִוֶּלֶת (ivvelet), ‘zotheid’: hoort bij אֱוִיל (evil), ‘zot’.

De zotheid is hier een gebrek aan tucht.

Het werkwoord ‘dwalen’ (shagah) is hetzelfde als in vers 19 en 20.