Lucas 14

φαγεῖν ἄρτον (phagein arton), ‘brood eten’: een maaltijd gebruiken. ἄρχων (archon), ‘leider’. παρατηρέω (paratereo), ‘letten op’: nauwkeurig in de gaten houden, zoals in Luc. 6:7.

ὑδρωπικός (hydropikos), ‘iemand met waterzucht’: een ziekte waarbij het lichaam vocht vasthoudt en opzwelt.

νομικός (nomikos), ‘wetgeleerde’: zie Matt. 22:35. ἔξεστιν (exestin), ‘het is geoorloofd’.

Dezelfde vraag staat in Matt. 12:10.

Het Grieks zegt letterlijk: ‘Van wie van jullie zal een zoon of een os in een put vallen, en zal hij hem niet meteen eruit trekken?’

Wij maken er twee zinsdelen van.

In sommige handschriften staat ‘ezel’ in plaats van ‘zoon’.

De SBLGNT heeft ‘zoon’.

πρωτοκλισία (protoklisia), ‘ereplaats’: zie Matt. 23:6.

κατακλίνομαι (kataklinomai), ‘gaan zitten’: bij een maaltijd lag men aan tafel; zie Matt. 8:11. γάμοι (gamoi), ‘bruiloft’: het woord staat in het meervoud, zoals in Matt. 22:2.

Het Grieks zegt Δὸς τούτῳ τόπον (dos touto topon), ‘geef aan deze plaats’; ‘man’ vult het Nederlands aan.

δόξα (doxa), ‘eer’: hier de eer die mensen elkaar geven. ἐνώπιον (enopion), ‘in het bijzijn van’.

ὑψόω (hypsoo), ‘verhogen’; ταπεινόω (tapeinoo), ‘vernederen’.

Het Grieks heeft hier twee lijdende vormen die bij Elohim als handelende passen.

ἄριστον (ariston), ‘middagmaaltijd’: de maaltijd rond het midden van de dag; in Matt. 22:4 vertalen wij hetzelfde woord met ‘maaltijd’. δεῖπνον (deipnon), ‘avondmaaltijd’: elders in dit hoofdstuk schrijven wij ‘maaltijd’.

δοχή (doche), ‘feestmaal’: een ontvangst met gasten. ἀνάπειρος (anapeiros), ‘verminkt’; in Matt. 15:30–31 staat κυλλός (kyllos), eveneens ‘verminkt’.

In vers 21 staat de opsomming in een andere volgorde: ‘blinden en kreupelen’.

ἀνάστασις τῶν δικαίων (anastasis ton dikaion), ‘opstanding van de rechtvaardigen’: vergelijk Dan. 12:2, ‘velen die slapen in de stofgrond zullen ontwaken’. ἀνταποδίδωμι (antapodidomi), ‘terugbetalen’.

Het eten van brood in het koninkrijk doet denken aan het feestmaal dat Yahweh voor alle volken bereidt: Jes. 25:6.

Zie ook Matt. 8:11.

De gelijkenis lijkt op die van de bruiloft in Matt. 22:1–14, maar verschilt sterk.

ἀπὸ μιᾶς (apo mias), letterlijk ‘vanuit één’: het Grieks vult het woord erbij niet in.

Wij schrijven ‘op dezelfde manier’. παραιτέομαι (paraiteomai), ‘zich verontschuldigen’: zich laten ontslaan van een verplichting.

ζεῦγος (zeugos), ‘span’: een paar ossen onder één juk; 5 span zijn dus 10 ossen. δοκιμάζω (dokimazo), ‘keuren’: beproeven of ze goed zijn.

κύριος (kyrios), ‘heer’: de eigenaar van het huis, niet Yeshua; zie Matt. 25:11. οἰκοδεσπότης (oikodespotes) is ‘heer van het huis’ (Matt. 10:25).

ἀναγκάζω (anankazo), ‘dwingen’: zie Matt. 14:22. φραγμός (phragmos), ‘heg’: een omheining langs een akker of wijngaard.

Het Grieks heeft hier het meervoud ὑμῖν (hymin), ‘jullie’, terwijl de heer in de verzen 21–23 tot één knecht sprak.

Het kunnen dus ook de woorden van Yeshua zijn, gericht tot de genodigden aan tafel.

Wij laten het bij de heer in de gelijkenis.

μισέω (miseo), ‘haten’: wij vertalen letterlijk, zoals in Joh. 12:25.

In het Hebreeuws kan ‘haten’ ook ‘achterstellen’ betekenen: vergelijk Deut. 21:15, ‘de ene bemind en de andere gehaat’, en Gen. 29:30–31 (het Hebreeuws heeft in 29:31 ‘gehaat’; wij schrijven daar ‘niet bemind’).

Matteüs schrijft ‘meer liefhebben dan Mij’.

σταυρός (stauros), ‘kruis’: zie Matt. 10:38.

ψηφίζω (psephizo), ‘berekenen’: rekenen met steentjes. πύργος (pyrgos), ‘toren’.

ἵνα μήποτε (hina mepote), letterlijk ‘opdat niet ooit’: wij schrijven ‘Anders’. ἐμπαίζω (empaizo), ‘bespotten’: zie Matt. 20:19.

Het Grieks zegt ‘met tienduizend’ en ‘met twintigduizend’, zonder het woord ‘man’.

τὰ πρὸς εἰρήνην (ta pros eirenen), letterlijk ‘de dingen tot vrede’: wij schrijven ‘vredesvoorwaarden’. πρεσβεία (presbeia), ‘gezantschap’.

ἀποτάσσομαι (apotassomai), ‘afstand doen van’: letterlijk ‘afscheid nemen van’; zie Mark. 6:46.

μωραίνω (moraino), ‘smaakloos worden’: zie Matt. 5:13. ἀρτύω (artyo), ‘smaak geven’: zie Mark. 9:50.

κοπρία (kopria), ‘mesthoop’.

De slotzin staat ook in Mark. 4:9.