Openbaring 1
Het opschrift, de groet aan de 7 gemeenten en het visioen van Yeshua midden tussen de kandelaars
Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
Het opschrift
ἀποκάλυψις (apokalypsis), ‘onthulling’: letterlijk het wegnemen van een sluier.
In onze taal heet het boek Openbaring.
Het Grieks zegt niet of ‘van Yeshua de Messias’ betekent dat Hij de Onthuller is of dat Hij de inhoud is; beide klinken mee.
ἐσήμανεν (esemanen), ‘heeft bekendgemaakt’, komt van σημαίνω (semaino), ‘door tekens aanduiden’. Het onderwerp is Yeshua of Elohim; het Grieks zegt het niet.
Johannes noemt zich in dit boek alleen met zijn naam (ook 1:4 en 1:9). Het boek zegt niet meer over hem.
‘Die voorleest’ staat in het enkelvoud, ‘zij die horen’ in het meervoud: een voorlezer en meer toehoorders. μακάριος (makarios), ‘gelukkig’, zoals in Matt. 5:3–11. τηρέω (tereo), ‘bewaren’: vasthouden, in acht nemen.
Dit is de eerste van 7 zaligsprekingen in dit boek (zie ook 14:13; 16:15; 19:9; 20:6; 22:7; 22:14).
καιρός (kairos), ‘tijd’: de bestemde, juiste tijd.
Groet aan de 7 gemeenten
Zie Asia (Romeinse provincie; ongeveer): Asia was de Romeinse provincie in het westen van het huidige Turkije, met Efeze als belangrijkste stad.
De grenzen zijn bij benadering.
Asia is hier de Romeinse provincie Asia, in het westen van het huidige Turkije; het is niet het werelddeel.
ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος (ho on kai ho en kai ho erchomenos), ‘Hij die is en die was en die komt’: een naamformule die doet denken aan Exod. 3:14. Na ἀπό (apo), ‘van’, staat in het Grieks de eerste naamval; de formule staat hier als onveranderlijke vorm, mogelijk bewust. Wij vertalen letterlijk.
De ‘7 geesten’ voor Zijn troon: het Grieks zegt niet wie dat zijn. Vergelijk de 7 lampen en de 7 ogen van Yahweh in Zach. 4:2 en 4:10, en de Geest van Yahweh in Jes. 11:2. Zie ook 3:1; 4:5; 5:6.
De SBLGNT markeert bij ἀπὸ (‘van’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
μάρτυς (martys), ‘getuige’. πρωτότοκος (prototokos), ‘eerstgeborene’: vergelijk Ps. 89:28, ‘Ook zal Ik hem tot eerstgeborene maken, de hoogste bij de koningen van de aarde’.
Daar staat ook ‘de getuige in de wolken is betrouwbaar’ (Ps. 89:38).
Zie ook Rom. 8:29; Kol. 1:18.
λύσαντι (lysanti), ‘heeft losgemaakt’: van λύω (lyo), ‘losmaken’; het Grieks heeft ook ‘bevrijden’ in de zin van vrijkopen.
De SBLGNT markeert in dit vers varianten bij λύσαντι (‘heeft losgemaakt’) en ἐκ (‘van’).
Wij volgen de SBLGNT.
βασιλείαν, ἱερεῖς (basileian, hiereis), ‘een koninkrijk, priesters’: vergelijk Exod. 19:6, ‘een koninkrijk van priesters’.
Zie ook 5:10.
τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὐτοῦ (to theo kai patri autou), ‘voor Zijn Elohim en Vader’: Yeshua heeft een Elohim en een Vader. Vergelijk 3:2 en 3:12 (‘Mijn Elohim’) en Joh. 20:17.
εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων (eis tous aionas ton aionon), ‘tot in de eeuwen van de eeuwen’: de vaste uitdrukking voor ‘voor altijd’, zoals in Gal. 1:5.
De SBLGNT markeert bij τῶν αἰώνων (‘van de eeuwen’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
Dit vers verbindt Dan. 7:13 (‘met de wolken van de hemel kwam iemand als een mensenzoon’) met Zach. 12:10 (‘zij zullen opzien naar Mij, naar hem die zij doorstoken hebben … en zij zullen over hem rouwklagen’).
Zie ook Matt. 24:30; Joh. 19:34, 19:37.
φυλαί (phylai), ‘stammen’: ook ‘volken’; in het Grieks van dit boek staat het woord voor de stammen van Israël (7:4–8) en voor alle volken (5:9; 7:9).
De spreker is Elohim zelf (‘zegt Yahweh Elohim’); daarom staat het vers rood. Ἄλφα καὶ Ὦ (Alfa kai O), ‘de Alfa en de Omega’: de eerste en de laatste letter van het Griekse alfabet.
Vergelijk ‘de Eerste en de Laatste’ in Jes. 44:6 en 48:12.
Zie ook 21:6; 22:13.
κύριος ὁ θεός (kyrios ho theos), ‘Yahweh Elohim’: wij schrijven de Naam, omdat dit de Hebreeuwse formule יהוה אלהים is. Boekbreed vertalen wij κύριος ὁ θεός met ‘Yahweh Elohim’ en κύριος alleen met ‘Heer’.
παντοκράτωρ (pantokrator), ‘Almachtige’: letterlijk ‘Alles-heerser’ (van πᾶν, ‘alles’, en κράτος, ‘macht’). Het woord kan ook de Hebreeuwse titel ‘Yahweh van de legermachten’ (Jes. 6:3) of ‘Sjaddai’ weergeven.
Johannes op Patmos
Zie Patmos: Patmos is een klein eiland in de Egeïsche Zee, voor de kust van het huidige Turkije, bij de Dodekanesos.
Johannes was daar toen hij de openbaring ontving.
ἀδελφός (adelphos), ‘broer’: het Griekse woord omvat ook zusters in de gemeente.
De drie woorden ‘verdrukking, koninkrijk, volharding’ hangen in het Grieks aan één lidwoord en aan ‘in Yeshua’; het Grieks zegt niet of ‘in Yeshua’ ook bij ‘verdrukking’ en ‘koninkrijk’ hoort.
Patmos is een klein eiland in de Egeïsche Zee, bij de kust van Asia. De tekst zegt niet waarom Johannes er was; ‘vanwege het woord van Elohim’ kan ‘om het woord te verkondigen’ of ‘omdat hij het verkondigd had’ betekenen.
De SBLGNT markeert in dit vers varianten bij συγκοινωνὸς (‘deelgenoot’), ἐν (‘in’), καὶ (‘en’) en Ἰησοῦ (‘van Yeshua’).
Wij volgen de SBLGNT.
ἐγενόμην ἐν πνεύματι (egenomen en pneumati), ‘ik kwam in de Geest’: wij schrijven ‘Geest’ met hoofdletter, de Geest van Elohim; het Grieks kan ook een toestand van de geest bedoelen Zo ook 4:2; 17:3; 21:10.
κυριακῇ ἡμέρᾳ (kyriake hemera), ‘de dag van de Heer’: het bijvoeglijk naamwoord κυριακός (kyriakos) betekent ‘van de Heer’. Het kan de eerste dag van de week zijn of de dag van Yahweh uit de profeten; de tekst zegt het niet.
Vergelijk het hoorngeluid bij de berg Sinaï (Exod. 19:16).
De SBLGNT markeert bij ὀπίσω μου φωνὴν (‘achter mij stem’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
Zie Efeze: Efeze lag aan de westkust van Turkije, bij het huidige Selçuk.
Het was de grootste stad van de Romeinse provincie Asia.
Zie Smyrna (nu Izmir): Smyrna lag aan de westkust van het huidige Turkije, aan de Egeïsche Zee.
De stad heet nu Izmir.
Het was een van de zeven gemeenten in Asia.
Zie Pergamum (nu Bergama): Pergamum lag in het westen van het huidige Turkije, ten noorden van Smyrna.
De stad heet nu Bergama.
Het was een van de zeven gemeenten in Asia.
Zie Thyatira: Thyatira is het huidige Akhisar, in het westen van Turkije.
Lydia kwam er vandaan.
Zie Sardes (ligging ongeveer): Sardes was de oude hoofdstad van Lydië, in het westen van het huidige Turkije, bij het huidige Sart.
Het was een van de zeven gemeenten in Asia.
Zie Filadelfia (nu Alaşehir): Filadelfia lag in het westen van het huidige Turkije, bij het huidige Alaşehir.
Het was een van de zeven gemeenten in Asia.
Het is niet de stad Filadelfia in Amerika, en ook niet Rabba (Filadelfia) in Jordanië.
Zie Laodicea (ligging ongeveer): Laodicea lag in de vallei van de Lycus in het westen van het huidige Turkije, bij het huidige Denizli.
Het was een rijke handelsstad.
De ligging is bij benadering.
De stem is de stem van Yeshua (1:12–18 toont de spreker); daarom staat dit vers rood. βιβλίον (biblion), ‘boekrol’: een rol van papyrus, zoals in 5:1.
De 7 gemeenten liggen in Asia (1:4).
Het visioen van de 7 kandelaars
λυχνία (lychnia), ‘kandelaar’: een standaard voor een lamp, ook in de tabernakel (Exod. 25:31–40); zie ook Zach. 4:2.
De SBLGNT markeert bij Καὶ (‘en’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
ὅμοιον υἱὸν ἀνθρώπου (homoion huion anthropou), ‘iemand als een mensenzoon’: het Grieks heeft geen lidwoord, net als in Dan. 7:13 (‘iemand als een mensenzoon’, Aramees bar enash).
Wij schrijven ‘mensenzoon’ zonder hoofdletter.
Het Grieks heeft hier een naamval die grammaticaal niet aansluit (ὅμοιον staat in de vierde naamval); wij vertalen wat er staat.
Zie ook 14:14.
ποδήρης (poderes), ‘gewaad tot aan de voeten’: een lang kleed.
De SBLGNT markeert in dit vers varianten bij τῶν (‘van de’) en υἱὸν (‘een zoon’).
Wij volgen de SBLGNT.
χαλκολιβάνῳ (chalkolibano) is een zeldzaam woord; de betekenis is onzeker.
Het gaat om een glanzend metaal, verwant aan brons.
Wij vertalen ‘glanzend brons’.
Het Grieks heeft ‘gloeiend gemaakt’ in een naamval en geslacht die niet aansluiten (vrouwelijk, tweede naamval); wij vertalen wat er staat.
Vergelijk Ez. 1:24 en 43:2 (‘Zijn stem was als het geluid van vele wateren’) en Dan. 10:6.
De SBLGNT markeert bij πεπυρωμένης (‘gloeiend gemaakt’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
ῥομφαία (rhomphaia), ‘zwaard’. δίστομος (distomos), ‘tweesnijdend’: letterlijk ‘met twee monden’.
Zie ook 2:12, 2:16; 19:15.
ἀστέρας ἑπτά (asteras hepta), ‘7 sterren’: zie 1:20. Het getal 7 schrijven wij in dit boek met een cijfer, omdat het een vast symbool is.
De SBLGNT markeert bij χειρὶ αὐτοῦ (‘hand Zijn’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
Yeshua spreekt
De spreker is Yeshua (vers 18: ‘Ik ben dood geworden’); het vers staat daarom rood.
Zie ook 2:8; 22:13 en Jes. 44:6; 48:12 (‘de Eerste en de Laatste’).
De toespraak loopt door in vers 18–20. Het rood is per vers; het slotteken ” staat in vers 20.
ἐγενόμην νεκρός (egenomen nekros), ‘ik ben dood geworden’: letterlijk ‘ik werd een dode’. ᾅδης (hades), ‘dodenrijk’: het Hebreeuwse Sjeol, zoals in Matt. 16:18.
‘De sleutels’ van de dood en van het dodenrijk: gezag erover.
De SBLGNT markeert bij αἰώνων (‘eeuwen’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
μετὰ ταῦτα (meta tauta), ‘hierna’: letterlijk ‘na deze dingen’.
Het vers noemt drie dingen: wat Johannes zag, wat er is, en wat hierna zal gebeuren.
Hoe het boek daarop is verdeeld, zegt de tekst niet.
De SBLGNT markeert bij γίνεσθαι (‘gebeuren’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.
μυστήριον (mysterion), ‘geheim’: iets verborgens dat nu bekend wordt gemaakt. ἄγγελοι (angeloi), ‘engelen’: het Grieks woord betekent ook ‘boodschappers’.
De tekst zegt niet of het hemelse engelen zijn, leiders of gezanten van de gemeenten; wij vertalen ‘engel van de gemeente’ in 2:1–3:22 en laten het open.
Bij ‘het geheim’ staat een naamval die grammaticaal niet aansluit; wij vertalen wat er staat.
De SBLGNT markeert bij οὓς (‘die’) een variant.
Wij volgen de SBLGNT.