Jeremia 6

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Tekoa: Tekoa (Khirbet Tuqu') lag ongeveer 17 km ten zuiden van Jeruzalem, in het bergland van Juda.

Zie Bet-Hakkerem (Ramat Rachel?; ligging onzeker): Bet-Hakkerem (‘huis van de wijngaard’) lag op een hoogte tussen Jeruzalem en Tekoa, waarschijnlijk bij Ramat Rachel.

Dit is niet zeker.

הָעִזוּ (ha’izu), ‘zoek veiligheid’: een bevel om zich in veiligheid te brengen.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

דָּמִיתִי (dammiti), ‘Ik vernietig’: het Hebreeuws kan van het werkwoord דָּמָה (damah), ‘tot zwijgen brengen, vernietigen’, komen, maar ook van een ander werkwoord met dezelfde letters, ‘vergelijken’.

Dan zou de zin zijn: ‘Ik vergelijk de Dochter Sion met een bekoorlijke en verwende weide.’

De betekenis is niet zeker.

Herders met hun kuddes zijn het beeld van een leger dat zich rondom de stad legert.

Iedere herder laat zijn vee weiden op ‘zijn hand’, dat is zijn eigen deel (אֶת יָדוֹ, et yado).

קַדְּשׁוּ (qaddeshu), ‘heilig’: het werkwoord קָדַשׁ (qadash) betekent hier ‘de oorlog toewijden, voorbereiden’.

Een oorlog begon met een heilige handeling; vergelijk Joël 4:9.

Het is de stem van de vijand.

Het volk in het noorden wil de aanval in de nacht voortzetten omdat de dag voorbij is.

אַרְמְנוֹתֶיהָ (armenoteha), ‘haar paleizen’: versterkte gebouwen binnen de stad.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

יְהוָה צְבָאוֹת (Yahweh Tsevaot): zie Jer. 2:19.

Een put houdt het water ‘vers’ doordat het steeds opwelt.

Zo blijft Jeruzalem steeds nieuw kwaad voortbrengen.

Het geschreven woord (ketiv) is בור (bor), ‘put’; de overlevering (qere) leest בַּיִר (bayir), een zeldzame vorm met dezelfde betekenis.

Wij volgen de lezing.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

הִוָּסְרִי (hivvaseri), ‘laat je terechtwijzen’: het werkwoord יָסַר (yasar) betekent ‘onderwijzen, terechtwijzen, tuchtigen’.

Het volk moet zich laten corrigeren.

עוֹלֵל יְעוֹלְלוּ (olel ye’olelu), ‘grondig zullen nalezen’: het werkwoord עוֹלֵל (olel) betekent ‘nalezen’, de laatste druiven plukken.

De herhaling in het Hebreeuws geeft nadruk: er blijft niets over.

עֲרֵלָה אָזְנָם (arelah oznam), ‘hun oor is onbesneden’: een oor dat niet open is voor het woord, zoals een onbesneden hart (Lev. 26:41, Deut. 10:16) of onbesneden lippen (Exod. 6:12).

חֲמַת יְהוָה (chamat Yahweh), ‘de woede van Yahweh’: de profeet is vol van het gevoel van Yahweh.

Het werkwoord כּוּל (kul) in הָכִיל (hakhil) betekent ‘bevatten, inhouden’.

נְאֻם יְהוָה (ne’um Yahweh), ‘godsspraak van Yahweh’: zie Jer. 1:8.

Jer. 6:13–15 komt bijna woordelijk terug in Jer. 8:10–12.

Waar het Hebreeuws gelijk is, zijn de Nederlandse woorden gelijk;

שֶׁבֶר (shever), ‘breuk’: een gebroken lichaam of land; zie ook Jes. 1:6.

Het woord volgt het beeld van een wond die slechts oppervlakkig wordt verbonden.

הַכְלִים (hakhlim), ‘vernedering’: het werkwoord כָּלַם (kalam) betekent ‘vernederd, beschaamd zijn’.

לִנְתִבוֹת עוֹלָם (netivot olam), ‘de oeroude paden’: paden van oudsher, de weg van de vaders.

Het woord עוֹלָם (olam) betekent ‘lang geleden’, ‘oud’ en, waar het de toekomst betreft, ‘voor eeuwig’.

צֹפִים (tsofim), ‘wachters’: de profeten als wachters op de muur; vergelijk Ezech. 3:17 en 33:2.

עֵדָה (edah), ‘gemeenschap’: het woord betekent hier een vergadering.

De betekenis van de zin is niet zeker.

Sommigen lezen ‘weet, getuigen’ of ‘weet, gemeenschap, wat hen overkomt’.

פְּרִי מַחְשְׁבוֹתָם (peri machshevotam), ‘de vrucht van hun plannen’: het onheil is de uitkomst van wat zij zelf bedacht hebben.

שְׁבָא (Sjeba): een rijk in het zuiden van het Arabisch schiereiland, bekend om zijn wierook; zie 1 Kon. 10:1 en Jes. 60:6.

מִכְשֹׁלִים (mikhshelim), ‘struikelblokken’: dingen waarover men valt.

Yahweh zelf legt ze voor het volk neer.

Het geschreven woord (ketiv) is יאבדו (yovedu), ‘zij zullen omkomen’; de overlevering (qere) leest וְאָבָדוּ (ve’avadu), ‘en zij zullen omkomen’.

Wij volgen de lezing.

צָפוֹן (tsafon), ‘noorden’: de richting vanwaar het onheil komt.

Zie Jer. 1:14–15; ook Jer. 4:6.

Het volk wordt niet bij naam genoemd.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

וְכִידוֹן (kidon), ‘werpspies’: een kort wapen om te werpen.

De betekenis is niet helemaal zeker; sommige vertalingen kiezen ‘lans’ of ‘zwaard’.

Vanaf hier spreekt het volk, of de profeet namens het volk.

Het gaat om de schrik die zich van de hoofdstad meester maakt.

Zie ook Jer. 50:43.

Het bevel staat in het meervoud: de hele bevolking wordt gewaarschuwd.

Het geschreven woord (ketiv) is תצאי (tetsei) en תלכי (telekhi), enkelvoud; de overlevering (qere) leest meervoud: תֵּצְאוּ en תֵּלֵכוּ.

Wij volgen de lezing.

בַּת עַמִּי (bat ammi), ‘Dochter van mijn volk’: het volk wordt aangesproken als een dochter; zoals Jes. 22:4.

Het is de profeet die spreekt.

בָּחוֹן (bachon), ‘toetser’: iemand die metaal toetst om te zien of het zuiver is.

Jeremia moet het volk op dezelfde manier toetsen; de beelden gaan door tot en met vers 30.

סָרֵי סוֹרְרִים (sarei sorerim), ‘weerspannige opstandelingen’: dezelfde stam sur/sarar, ‘afwijken, koppig zijn’.

Het Hebreeuws is hier moeilijk.

Het beeld is een smeltoven: de blaasbalg blaast het vuur aan, maar het lood dat bij het smelten van zilver helpt, wordt verteerd en het zilver wordt niet gezuiverd.

De slechten kunnen niet worden afgescheiden.

Het geschreven woord (ketiv) is מאשתם (me’ashtam), als één woord; de overlevering (qere) leest מֵאֵשׁ תַּם (me’esh tam), in twee woorden.

Wij volgen de lezing.

נִמְאָס (nim’as), ‘verworpen’: het werkwoord מָאַס (ma’as) staat ook in vers 19 voor wat het volk met de wet deed.

Nu verwerpt Yahweh het volk.