Deuteronomium 25

הִצְדִּיק (hitsdiq), ‘vrijspreken’: iemand rechtvaardig verklaren.

הִרְשִׁיעַ (hirshia), ‘schuldig verklaren’: iemand goddeloos verklaren.

Het zijn twee woorden van dezelfde familie als ‘rechtvaardige’ (צַדִּיק, tsaddiq) en ‘goddeloze’ (רָשָׁע, rasha).

הִפִּיל (hippil), letterlijk ‘laten vallen’: de veroordeelde wordt op de grond gelegd om de slagen te ontvangen.

Veertig is het hoogste aantal slagen.

De straf mag niet zo ver gaan dat de mens als een dier wordt behandeld: hij blijft ‘je broer’.

Een stier die graan dorst, mag tijdens het werk van het graan eten.

Paulus past deze wet toe op het loon van wie werkt: 1 Kor. 9:9 en 1 Tim. 5:18.

יָבָם (yavam), ‘zwager’: de broer van de gestorven man.

יִבֵּם (yibbem), ‘de plicht van een zwager vervullen’: het woord komt alleen in deze wet voor.

Het gaat om het zwagerhuwelijk, ook in Gen. 38:8 en Ruth 4:5–10.

יָקוּם עַל שֵׁם (yaqum al shem), letterlijk ‘zal opstaan op de naam’: hij komt in de plaats van de gestorven broer en zet diens naam voort.

Wij vertalen ‘de naam dragen’.

שַׁעַר (sha’ar), ‘poort’: bij de stadspoort zaten de oudsten en spraken recht.

Zie ook Deut. 21:19 en Ruth 4:1–2.

Het uittrekken van de sandaal en het spugen zijn tekens van schande.

Het uittrekken van de sandaal was ook een teken bij de overdracht van recht (Ruth 4:7–8).

חֲלוּץ הַנָּעַל (chalutz hanna’al), letterlijk ‘de uitgetrokkene van de sandaal’: het huis van de man van wie de sandaal is uitgetrokken.

Het is een naam van schande.

מְבוּשִׁים (mevushim), ‘schaamdelen’: letterlijk ‘wat schaamte oproept’.

קָצַץ (qatsats), ‘afhakken’.

Het is een van de weinige wetten waar een lichaamsdeel wordt afgenomen.

Het Hebreeuws zegt ‘je oog mag geen medelijden hebben’; wij houden dat beeld.

אֵיפָה (efa), ‘ongeveer 22 liter’: de maat voor droge waren zoals graan.

In vers 13 staat ‘steen’ (אֶבֶן, even): een gewicht in de vorm van een steen, dat op een weegschaal werd gebruikt.

Zie ook Lev. 19:35–36.

שְׁלֵמָה (shelemah), ‘vol’: volledig, zonder iets weg te laten.

צֶדֶק (tsedeq), ‘rechtvaardig’: eerlijk.

‘Zodat je dagen lang worden’ staat ook in Exod. 20:12 en Deut. 5:16.

Refidim lag op de weg van Egypte naar de Sinaï; de ligging is niet zeker.

עֲמָלֵק (Amalek) is het volk dat Israël aanviel bij Refidim: Exod. 17:8–16.

Daar zei Yahweh dat Hij de herinnering aan Amalek zou uitwissen (Exod. 17:14).

Zie ook 1 Sam. 15:2–3.

זָנַב (zanav), ‘aanvallen’: letterlijk ‘de staart afsnijden’; hier worden de achterblijvers aan het eind van de stoet aangevallen.

נֶחֱשָׁלִים (nechshalim), ‘zwakken’: zij die zwak zijn en achterblijven.

נַחֲלָה (nachalah), ‘erfdeel’.

תִּמְחֶה (timcheh), ‘uitwissen’: hetzelfde werkwoord als in Exod. 17:14.

‘Vergeet het niet’ sluit aan op ‘gedenk’ in vers 17: Israël moet onthouden wat Amalek deed.