Genesis 31

הכבד הזה (hakavod hazeh), ‘al deze rijkdom’: kavod betekent letterlijk ‘gewicht’ en ook ‘eer’.

Jasher 31:35 zegt dat de zonen van Laban Jakob zijn eer misgunden.

שׁוב אל ארץ אבותיך (shuv el eretz avotekha), ‘keer terug naar het land van je vaderen’: zie 28:15.

Jasher 31:37 zegt dat Yahweh aan het eind van de zes jaar aan Jakob verscheen.

ואלהי אבי היה עמדי (ve’Elohei avi hayah immadi), ‘de Elohim van mijn vader is met mij geweest’: zie 28:13; 31:42.

עשׂרת מנים (aseret monim), ‘tien keer’: ‘tien’ kan een vol getal zijn voor ‘vaak’.

Jasher 32:3 zegt dat Laban Jakobs loon tien keer veranderde.

ויצל (vayyatsel), ‘hij nam weg’: van natsal, ‘wegnemen, redden’ (zie Ex. 12:36).

וברדים (uvrudim), ‘en bonte’: barud, ‘bont’, hangt samen met barad, ‘hagel’: gevlekt als met hagelkorrels.

Deze droom wordt hier voor het eerst verteld; in hoofdstuk 30 staat hij niet.

מלאך האלהים (mal’akh haElohim), ‘de boodschapper van Elohim’.

הנני (hineni), ‘Hier ben ik’: zie 22:1.

Zie Betel: Betel ligt bij het huidige Beitin, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem.

אנכי האל בית אל (anokhi ha’El Beit El), ‘Ik ben de El van Betel’: zie 28:13–22.

Het zalven van de gedenkzuil staat in 28:18.

חלק ונחלה (cheleq venachalah), ‘een deel en een erfenis’: dochters erfden gewoonlijk niet van hun vader (zie Num. 27:1–8).

מכרנו (mekharanu), ‘hij heeft ons verkocht’: Jakobs dienst gold als bruidsprijs voor Rachel en Lea (zie 29:18, 27), maar Laban hield de opbrengst voor zichzelf.

Jasher 31:38 zegt ook dat Jakob zijn vrouwen en kinderen op kamelen zette.

Zie Mesopotamië: Aram-Naharaim (Mesopotamië, ‘Aram van de twee rivieren’) is het gebied rond de bovenloop van de Eufraat en de Tigris; Paddan-Aram ligt daar, bij Charan.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

בפדן ארם (Paddan Aram), ‘Paddan-Aram’: zie 25:20; 28:2.

התרפים (hatraphim), ‘de terafim’: kleine beelden die als huisgoden dienden; mogelijk gaven ze ook recht op de erfenis van het huis (zie vers 30).

Jasher 31:40–44 zegt dat Rachel ze nam opdat Laban er niet in zou kunnen zien waarheen Jakob was gegaan.

לב לבן (lev Lavan), ‘het hart van Laban’: letterlijk ‘hij stal het hart van Laban’, dus ‘hij misleidde hem’ (zie ook vers 26).

הארמי (haArami), ‘de Arameeër’: Laban komt uit Aram (zie 25:20).

הר הגלעד (har haGil’ad), ‘het gebergte Gilead’: ‘de rivier’ is de Eufraat (zie 15:18).

Gilead ligt ten oosten van de Jordaan, ten zuiden van de Jarmoek, ongeveer 600 km hemelsbreed van Charan.

Jubileeën 29:4–5 zegt dat Jakob zich naar Gilead keerde en dat Laban hem op de berg Gilead inhaalde.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

דרך שׁבעת ימים (derekh shiv’at yamim), ‘zeven dagreizen’: een ver stuk.

Jasher 31:46 zegt dat Laban zijn verwanten en dienaren meenam.

השׁמר לך פן תדבר עם יעקב מטוב עד רע (hishamer lekha pen tedaber im Ya’aqov mitov ad ra), ‘pas op dat je niets zegt tegen Jakob, goed noch slecht’: letterlijk ‘van goed tot kwaad’, een uitdrukking voor ‘wat dan ook’ (zie 24:50).

Jubileeën 29:6 zegt dat Yahweh Laban in een droom verscheen.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

ותגנב את לבבי (vatignov et levavi), ‘je hebt mijn hart gestolen’: zie vers 20.

Jasher 31:47 heeft dezelfde verwijten.

בתף ובכנור (betof uvkhinnor), ‘met tamboerijn en lier’: de muziek bij afscheid en feest.

Jasher 31:48 noemt hetzelfde afscheid.

אלהי (elohai), ‘mijn goden’: Labans eigen goden, de terafim van vers 19.

Jakob wist niet dat Rachel de huisgoden had genomen.

Jasher 31:49 heeft ook Jakobs vloek over wie ze heeft.

ובאהל שׁתי האמהת (uvohel shetei ha’amahot), ‘de tent van de twee dienaressen’: Bilha en Zilpa (zie 29:24, 29).

Jasher 31:50 zegt dat Laban in alle tenten en bij alle spullen zocht.

בכר הגמל (bechar hagamal), ‘in het kameelzadel’: kar is een zadelmand of zadelkorf.

כי דרך נשׁים לי (ki derekh nashim li), ‘want het gaat mij zoals het vrouwen gaat’: een omschrijving van haar maandelijkse onreinheid (zie Lev. 15:19–20).

שׁכלו (shikkelu), ‘hebben hun jongen verloren’: zie Ex. 23:26.

טרפה (terefah), ‘wat verscheurd was’: een door wilde dieren gedood dier.

Volgens Ex. 22:12 hoefde een herder dat niet te vergoeden als hij het als bewijs liet zien; Jakob droeg het verlies toch zelf.

ארבע עשׂרה שׁנה (arba esreh shanah), ‘veertien jaar’: zie 29:20, 27–30.

ופחד יצחק (ufachad Yitschaq), ‘het Ontzag van Isaak’: pachad betekent ‘ontzag, schrik’.

Het is een naam voor de God die Isaak vreesde; Jakob zweert er in vers 53 bij.

לכה נכרתה ברית (lekhah nikhretah verit), ‘laten wij een verbond sluiten’: zie 21:27, 32.

Jasher 31:51 noemt de afspraak dat Jakob Labans dochters niet zou mishandelen.

Jasher 36:7 zegt dat Laban kort daarna stierf, omdat hij het verbond met Jakob had overtreden.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

יגר שׂהדותא (Yegar Sahaduta), ‘Jegar-Sahaduta’: Aramees voor ‘steenhoop van getuigenis’.

גלעד (Gal’ed), ‘Gilead’: Hebreeuws voor hetzelfde: gal, ‘hoop’, en ed, ‘getuige’.

Jasher 31:52 geeft ook de naam Gilead; Jubileeën 29:8 noemt de plaats ‘de hoop van het getuigenis’.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

והמצפה (hamitspah), ‘Mizpa’: ‘de wachttoren’.

ראה אלהים עד (ra’ah Elohim ed), ‘zie, Elohim is getuige’: zie vers 44.

בפחד אביו יצחק (befachad aviv Yitschaq), ‘bij het Ontzag van zijn vader Isaak’: zie vers 42.

De werkwoordsvorm yishpetu is meervoud: Laban noemt de Elohim van Abraham en van Nachor samen.

Jasher 31:53 zegt dat Jakob en Laban offerden, daar aten en de nacht doorbrachten.