Jeremia 18

יוֹצֵר (yotser), ‘pottenbakker’: letterlijk ‘vormer’.

Het woord hoort bij het werkwoord יָצַר (yatsar), ‘vormen’, dat ook staat in Gen. 2:7.

Zie ook Jes. 64:7: ‘U bent onze Vormer’.

הָאָבְנָיִם (ha’ovnayim), ‘de twee stenen’: de draaischijf van de pottenbakker bestond uit twee ronde stenen.

Wij zeggen ‘draaischijf’.

נִשְׁחַת (nishchat), ‘werd bedorven’: het vat mislukte.

De klei bleef in zijn hand.

Hij maakte er opnieuw een ander vat van, zoals hij goed vond.

הֲכַיּוֹצֵר הַזֶּה (hakayyotser hazzeh), ‘zoals deze pottenbakker’: Yahweh vraagt of Hij niet met Israël kan doen wat deze pottenbakker met de klei deed.

לִנְתוֹשׁ וְלִנְתוֹץ וּלְהַאֲבִיד (lintosh velintots uleha’avid), ‘uit te rukken, af te breken en te vernietigen’: dezelfde woorden staan in Jer. 1:10.

Vers 7–10 laten zien dat Yahweh’s woord over een volk afhangt van hoe dat volk antwoordt.

וְנִחַמְתִּי (venichamti), ‘dan laat Ik Mij rouwen’: het werkwoord נִחַם (nicham) betekent bij Yahweh ‘Zich laten rouwen’.

Hij laat het aangekondigde onheil achterwege.

Zie ook Jona 3:10 en Joël 2:13.

Ook het goede kan Yahweh intrekken, als een volk Zijn stem niet hoort.

Het ‘goede’ is wat Hij had beloofd.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

יוֹצֵר (yotser), ‘Ik vorm’: dit is hetzelfde woord als ‘pottenbakker’ in vers 2–6, nu als werkwoord.

Yahweh ‘vormt’ onheil zoals de pottenbakker klei vormt.

נוֹאָשׁ (no’ash), ‘het is hopeloos’: het volk wijst de oproep tot terugkeer af.

שְׁרִרוּת (sherirut), ‘hardnekkigheid’: zoals in Jer. 13:10 en 16:12.

בְּתוּלַת יִשְׂרָאֵל (betulat Yisra’el), ‘maagd Israël’: een beeld voor het volk, zoals in Amos 5:2.

Het Hebreeuws van dit vers is moeilijk.

Sommige oude vertalingen lezen anders.

Wij houden het kort.

Het beeld is: de natuur blijft vast, het volk niet.

יְקַטֵּרוּ (yeqatteru), ‘zij laten offerrook opgaan’: offers en wierook voor afgoden.

Dat is ‘voor het niets’.

שְׁרִיקוֹת (shrikot), ‘gesis’: spot door te sissen.

Wie langskomt, schrikt en schudt het hoofd.

רוּחַ קָדִים (ruach qadim), ‘oostenwind’: een hete wind uit de woestijn die alles doet verdorren (Hos. 13:15).

Vanaf hier spreken Jeremia’s tegenstanders.

Zij menen dat het onderwijs, de raad en het woord altijd bij hun eigen leiders blijven.

Daarom kunnen zij Jeremia gerust aanpakken.

Vanaf hier bidt Jeremia tot Yahweh.

De verzen 19–23 staan zwart.

שׁוּחָה (shuchah), ‘kuil’: een valkuil voor wild, hier voor Jeremia.

Dit gebed is hard.

Wij laten het zoals het er staat.

Jeremia vraagt dat Yahweh de oordelen laat komen die de profeet zelf heeft aangekondigd.

זְעָקָה (zeaqah), ‘noodkreet’; גְּדוּד (gedud), ‘bende’: een groep rovers of krijgers.

תְּכַפֵּר (tekapper), ‘doe verzoening’: het werkwoord כִּפֶּר (kipper) betekent ‘verzoenen, bedekken’.

Jeremia vraagt dat Yahweh hun schuld niet bedekt.