Jeremia 38

פַּשְׁחוּר בֶּן־מַלְכִּיָּה (Pashchur ben-Malkiyah), ‘Pashchur, de zoon van Malkia’: dezelfde man die Zedekia eerder naar Jeremia stuurde (Jer. 21:1).

Hij is een andere man dan Pashchur, de zoon van Immer (Jer. 20:1).

Dit woord is bijna gelijk aan Jer. 21:9.

De uitdrukking ‘zijn leven zal hem tot buit zijn’ betekent: hij verliest alles, maar houdt zijn leven.

Het Hebreeuwse woord נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’, betekent hier ‘leven, het zelf’.

Het geschreven woord (ketiv) heeft יִחְיֶה, het qere וְחָיָה.

De betekenis is gelijk: ‘en hij zal leven’.

Wij volgen het qere.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

מְרַפֵּא יְדֵי (merappe yedei), ‘maakt de handen slap’: het werkwoord רָפָה (rafah) betekent ‘slap maken, de moed ontnemen’.

Het beeld is: de handen van de krijgsmannen worden te zwak om te vechten.

Zie ook Ezra 4:4.

Zedekia zegt: ‘de koning is niet in staat iets tegen jullie te doen.’

Hij is zwak tegenover zijn oversten.

Het Hebreeuws gebruikt ‘jullie’ voor de oversten.

בּוֹר (bor), ‘put’: een uitgegraven opslagplaats voor regenwater.

Hier is hij leeg, op de modder na.

Vergelijk Gen. 37:20, waar Jozef in een put wordt geworpen.

Zie Poort van Benjamin (ligging onzeker): De Poort van Benjamin was een stadspoort aan de noordkant van Jeruzalem, op de weg naar het land Benjamin.

De precieze plaats is niet zeker.

עֶבֶד־מֶלֶךְ (Eved-Melekh), ‘Ebed-Melech’: de naam betekent ‘dienaar van de koning’.

וַיָּמָת (vayyamot), ‘en hij zal sterven’: letterlijk ‘en hij is gestorven’, in een vorm die ook een wens of een gevolg kan zijn.

Wij vertalen ‘hij zal sterven’.

שְׁלֹשִׁים אֲנָשִׁים (sheloshim anashim), ‘dertig mannen’: Ebed-Melech heeft hulp nodig om Jeremia uit de modder te trekken.

Sommige oude vertalingen lezen een ander getal.

הָאוֹצָר (ha’otsar), ‘de voorraadkamer’: een opslagplaats in het paleis voor kostbaarheden of voorraden.

Het geschreven woord (ketiv) heeft הַסְּחָבוֹת, met lidwoord, het qere סְחָבוֹת.

De betekenis is gelijk.

Wij volgen het qere.

אַצִּלוֹת יָדֶיךָ (atsillot yadekha), ‘oksels’: letterlijk ‘gewrichten van je handen’.

De lappen worden onder de oksels gelegd, zodat de touwen niet in zijn huid snijden.

Jeremia is gered, maar nog niet vrij.

Hij bleef op de binnenplaats van de wacht, zoals in Jer. 37:21.

מָבוֹא הַשְּׁלִישִׁי (mavo hashelishi), ‘de derde ingang’: een ingang bij het huis van Yahweh.

Waar die lag, is niet bekend.

Jeremia noemt de koning ‘u’, een hoge persoon.

De koning zegt in vers 14 ‘je’ tegen de profeet.

חַי־יְהוָה (chai-Yahweh), ‘zo waar Yahweh leeft’: een eedformule.

De koning zweert bij Yahweh, die ‘ons dit leven (nefesh) heeft gegeven’.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

יָצֹא תֵצֵא (yatso tetse), ‘zeker uitgaan’: ‘uitgaan naar de oversten van de koning van Babel’ betekent zich overgeven.

Zie ook 2 Kon. 24:12, waar Jojachin dat deed.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

De tweede mogelijkheid: als Zedekia niet uitgaat, wordt de stad verbrand en komt hij zelf in de hand van de Chaldeeën.

Vergelijk Jer. 34:2–3 en 2 Kon. 25:4–7.

הִתְעַלֵּל (hit’allel), ‘mishandelen’: het werkwoord betekent ‘iemand ruw behandelen, met hem spotten’.

Zie ook 1 Sam. 31:4.

De rede van Jeremia tot de koning loopt door tot en met vers 23.

Wat Yahweh hem heeft laten zien, brengt hij in zijn eigen woorden; wij zetten het zwart.

הִרְאַנִי יְהוָה (hir’ani Yahweh), ‘Yahweh heeft mij laten zien’: een visioen.

Wat Jeremia ziet, staat in vers 22–23.

Wij zetten dit zwart, omdat Jeremia het beschrijft; de woorden van de vrouwen staan tussen enkele aanhalingstekens.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

אַנְשֵׁי שְׁלֹמֶךָ (anshei shelomekha), ‘de mannen van je vrede’: je vrienden, je bondgenoten.

Zie ook Ps. 41:10 en Obad. 1:7.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zedekia vraagt Jeremia het gesprek geheim te houden.

De zin loopt door tot en met vers 26: ‘Als de oversten horen … dan moet je tegen hen zeggen’.

Jeremia moet de oversten alleen zijn smeekbede melden.

Dat is waar, want hij had de koning dat verzoek gedaan (Jer. 37:20).

וַיַּחֲרִשׁוּ מִמֶּנּוּ (vayacharishu mimmennu), ‘en zij zwegen tegen hem’: het werkwoord חָרַשׁ (charash) betekent ‘zwijgen, zich stil houden’.

Wij nemen aan: zij lieten hem met rust.

Het is niet zeker.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Het laatste deel van het vers (‘Het gebeurde, toen Jeruzalem was ingenomen’) hoort in het Hebreeuws bij het verhaal in Jer. 39:3–14.

Het vers 28 sluit het hoofdstuk af en leidt dat verhaal in.