Jesaja 28

הוֹי (hoy), ‘wee’: een uitroep van klacht en waarschuwing.

אֲדֹנָי (Adonai), ‘de Heer’.

Het Hebreeuws zegt niet wie de sterke en machtige is die de Heer heeft.

בִּכּוּרָה (bikkurah), ‘eerste vrucht’: een vroeg rijpe vrucht die men meteen opeet.

Hetzelfde woord staat in Hos. 9:10.

שְׁאָר (she'ar), ‘de overgeblevenen’: zij die na het oordeel overblijven.

Yahweh Zelf wordt de kroon van hen die overblijven.

עַל־הַמִּשְׁפָּט (al hammishpat), ‘op het recht’: voor wie zit om recht te spreken.

שֵׁכָר (shekar), ‘sterke drank’: een gegiste drank, anders dan wijn.

בְּלִי מָקוֹם (bli maqom), ‘zonder plaats’: er is geen schone plek meer.

Het Hebreeuws zegt niet wie hier spreekt.

Het zijn waarschijnlijk de priesters en profeten uit vers 7, die de profeet bespotten.

‘Hij’ is in die lezing de profeet.

Ze noemen hem iemand die kleine kinderen onderwijst.

צַו לָצָו (tsav latsav) en קַו לָקָו (qav laqav): de klanken lijken op kinderspraak.

Waarschijnlijk bootsen de spotters zo het onderwijs van de profeet na.

צַו (tsav) betekent ‘gebod’ of ‘bevel’; קַו (qav) is een ‘meetlijn’ of ‘regel’.

זְעֵיר שָׁם (ze'er sham) betekent ‘een beetje daar’.

Zie ook vers 13.

בְּלַעֲגֵי שָׂפָה (bilageh safah), ‘met stamelende lippen’: het woord kan ook ‘spottende lippen’ betekenen.

‘Een andere tong’ is een vreemde taal.

Zie ook 1 Kor. 14:21.

De profeet haalt hier woorden van Yahweh Zelf aan.

Het woord van Yahweh wordt voor hen wat zij zelf spottend zeiden (vers 10): klanken die zij niet begrijpen.

Zo struikelen zij erover.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

אַנְשֵׁי לָצוֹן (anshei latson), ‘mannen van spot’.

חֹזֶה (chozeh), ‘overeenkomst’: letterlijk ‘iets wat men ziet’; het woord staat naast ‘verbond’.

In vers 18 staat het als חָזוּת (chazut).

In de geschreven tekst staan hier andere medeklinkers: שיט (shit) en עבר (avar).

De lezing (qere) is שׁוֹט (shot, ‘gesel’) en יַעֲבֹר (ya'avor, ‘hij trekt voorbij’).

Wij volgen de lezing.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

אֲדֹנָי יֱהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: zie Jes. 3:15.

Vanaf hier spreekt Yahweh zelf.

קַו (qav), ‘meetlijn’: het touw waarmee men een bouwwerk uitmeet.

מִשְׁקֶלֶת (mishqelet), ‘paslood’: een lood aan een touw om te meten of een muur recht staat.

וְכֻפַּר (vechuppar), ‘wordt ontbonden’: het werkwoord is verwant aan כִּפֶּר (kipper), ‘verzoening doen’, letterlijk ‘bedekken’.

Hier betekent het dat het verbond wordt weggenomen.

De betekenis is niet helemaal zeker.

Dit is een gezegde: de schuilplaats van de leugen biedt geen rust.

Een bed dat te kort is en een deken die te smal is geven geen bescherming.

Zie Berg Perazim (Baäl-Perazim?; ligging onzeker): De berg Perazim is waarschijnlijk Baäl-Perazim, in de buurt van Jeruzalem, in het dal van de Refaïeten (2 Samuël 5:20).

De precieze plaats is niet zeker.

Zie Gibeon: Gibeon (el-Jib) lag ongeveer 10 km ten noordwesten van Jeruzalem.

De berg Perazim herinnert aan Baäl-Perazim, waar Yahweh Davids vijanden doorbrak (2 Sam. 5:20).

Het dal bij Gibeon herinnert aan een strijd bij Gibeon (Joz. 10:10–12; zie ook 1 Kron. 14:16).

Nu richt Yahweh Zich tegen Zijn eigen volk.

Daarom noemt de profeet het Zijn ‘vreemde werk’.

מוֹסֵרוֹת (moserot), ‘boeien’: banden of touwen.

Vanaf hier begint een gelijkenis over de landman.

Hij ploegt en zaait niet zonder ophouden, maar doet elk werk op zijn tijd.

קֶצַח (qetsach), ‘zwarte komijn’: een klein zaad, gebruikt als kruid.

כַּמֹּן (kammon), ‘komijn’.

כֻּסֶּמֶת (kussemet), ‘spelt’: een graansoort.

Het Hebreeuws zegt: ‘zijn Elohim’, de Elohim van de landman.

De landman weet wat hij moet doen, omdat hij het geleerd heeft.

Zo past ook Yahweh Zijn handelen aan; zie vers 29.

חָרוּץ (charuts), ‘dorsslede’: een zware slede met scherpe stenen of ijzer, die over het graan wordt getrokken.

Het Hebreeuws is hier moeilijk.

De zin begint met een korte mededeling, ‘broodgraan wordt fijngemalen’.

Wij lezen die als vraag.

De eerste zin kan ook een gewone mededeling zijn: ‘Broodgraan wordt fijngemalen, maar men dorst het niet eindeloos.’

Wij kiezen de vraag.

עֵצָה (etsah), ‘besluit’: bij Yahweh heet de etsah ‘besluit’, bij mensen ‘raad’ (zie 29:15 en 30:1).