Jeremia 8

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Dit vers zet de toespraak van Jer. 7:21–34 voort.

Het openbreken van graven en het uitspreiden van de beenderen is een diepe schande: wie niet begraven wordt, vindt geen rust (vergelijk Jer. 7:33 en Deut. 28:26).

וּלְכֹל צְבָא הַשָּׁמַיִם (ulekhol tseva hashamayim), ‘het leger van de hemel’: de sterren, aanbeden als goden.

Zie ook 2 Kon. 21:3 en 21:5.

הַמִּשְׁפָּחָה (mishpachah), ‘familie’: hier het hele overgebleven volk.

De overgeblevenen (she’erit) in de ballingschap kiezen liever de dood dan het leven.

Een nieuwe toespraak begint.

Het werkwoord שׁוּב (shuv) betekent zowel ‘zich afkeren’ als ‘terugkeren’; het Hebreeuws speelt daarmee in de verzen 4–6.

In vers 4 staat het twee keer: יָשׁוּב (yashuv) en יָשׁוּב (yashuv).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

שׁוֹבְבָה (shovevah), ‘heeft zich afgekeerd’ en מְשֻׁבָה (meshuvah), ‘afvalligheid’: beide van het werkwoord שׁוּב (shuv), dat ook ‘terugkeren’ betekent.

Het volk heeft zich van Yahweh afgekeerd en keert niet terug.

נִחָם (nicham), ‘heeft berouw’: het werkwoord נָחַם (nacham) in de lijdende vorm.

Bij een mens is dat ‘berouw hebben’; van Yahweh zeggen wij ‘Zich laten rouwen’.

Vier vogels die op vaste tijden trekken.

חֲסִידָה (chasidah), ‘ooievaar’, zoals Lev. 11:19; וְתֹר (tor), ‘tortelduif’ (zoals Hoogl. 2:12); וְסִיס (sis), ‘zwaluw’ (of gierzwaluw); וְעָגוּר (agur), ‘kraanvogel’ (zoals Jes. 38:14).

De vogelnamen zijn niet allemaal zeker.

Het geschreven woord (ketiv) is וסוס (vesus), ‘en paard’; de overlevering (qere) leest וְסִיס (vesis), ‘en zwaluw’.

Wij volgen de lezing.

וְתוֹרַת יְהוָה (vetorat Yahweh), ‘de wet van Yahweh’: תּוֹרָה (torah) is wet en onderwijs.

Het volk beroept zich op de wet.

De ‘wijzen’ zijn de leraren die het volk adviseren.

Wie het woord van Yahweh verwerpt, heeft geen wijsheid.

Dit vers en de verzen 11 en 12 komen bijna woordelijk overeen met Jer. 6:12–15.

Hier begint het met ‘Daarom geef Ik hun vrouwen aan anderen’; in Jer. 6:12 staat ‘Hun huizen gaan over naar anderen’.

Vanaf ‘Want van de kleinste tot de grootste’ is het vers gelijk aan Jer. 6:13.

In Jer. 6:14 staat ‘de breuk van Mijn volk’; hier staat ‘de breuk van de Dochter van Mijn volk’ (בַּת עַמִּי, bat ammi).

Voor de rest is het vers gelijk.

Dit vers is bijna gelijk aan Jer. 6:15.

Verschillen: ‘Schamen zij zich’ (hier הֹבִשׁוּ, hovashu, in Jer. 6:15 hovishu), ‘vernederd worden’ (וְהִכָּלֵם, vehikkalem, in Jer. 6:15 hakhlim) en ‘In de tijd van hun straf’ (בְּעֵת פְּקֻדָּתָם, be’et peqquddatam, in Jer. 6:15 ‘In de tijd dat Ik hen straf’).

Het slot is gelijk: ‘zegt Yahweh’.

Het Hebreeuws is hier moeilijk.

אָסֹף אֲסִיפֵם (asof asifem), ‘Ik wil hen volledig wegnemen’: het werkwoord אָסַף (asaf) betekent ‘bijeenbrengen’ en ook ‘wegnemen’; de herhaling geeft nadruk.

Zo ook Sef. 1:2.

Vanaf hier spreekt het volk, of de profeet namens het volk.

De woorden staan zwart.

Dit vers komt bijna woordelijk terug in Jer. 14:19.

Men had hoop op vrede en genezing, maar in plaats daarvan komt schrik.

Zie Dan: Dan lag in het uiterste noorden van het land, bij een bron van de Jordaan (Tel Dan).

Dan is de noordelijkste stad van het land.

Wie uit het noorden komt, komt eerst langs Dan.

נְחָשִׁים צִפְעֹנִים (nechashim tsif’onim), ‘slangen, giftige slangen’: נָחָשׁ (nachash) is de gewone slang, צִפְעֹנִי (tsif’oni) een giftige slang, zoals in Jes. 11:8.

מַבְלִיגִיתִי (mavligiti), ‘mijn vreugde’: een zeldzaam woord, ongeveer ‘mijn opbeuring’.

Het Hebreeuws van dit vers is onzeker; wij kiezen een korte weergave.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

De profeet hoort het geschreeuw van het volk uit een ver land, de ballingschap.

Het volk vraagt: ‘Is Yahweh niet in Sion?’

Daarop antwoordt Yahweh: ‘Waarom hebben zij Mij geprikkeld met hun gesneden beelden?’

Zijn woorden staan rood.

Een spreekwoord van het volk: de oogst en de zomer zijn voorbij en er is geen redding gekomen.

Het werkwoord נוֹשָׁעְנוּ (nosha’nu), ‘zijn gered’, is van יָשַׁע (yasha), ‘redden’.

הָשְׁבָּרְתִּי (hushbarti), ‘ik ben gebroken’: van dezelfde stam als שֶׁבֶר (shever), ‘breuk’.

Het lijden van het volk breekt ook de profeet.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

הַצֳרִי (hatsori), ‘de balsem’: een geneeskrachtige hars uit Gilead, het bergland ten oosten van de Jordaan (Gen. 37:25).

אֲרֻכַת (arukhat), ‘genezing’: eigenlijk ‘nieuw vlees, herstel’ van een wond.

De telling van de verzen verschilt: Hebr. 8:23 is NL 9:1.

Hebr. 9:1–25 is NL 9:2–26.

De hoofdstukindeling van het Hebreeuws volgt de Masoretische tekst.