Jeremia 25

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

בשׁנה הרבעית (bashanah harvi’it), ‘in het vierde jaar’: het vierde jaar van Jojakim valt in 605 voor Christus, het jaar waarin Nebukadnezar de Egyptenaren bij Karkemis versloeg (Jer. 46:2).

Zijn ‘eerste jaar’ als koning wordt hier hetzelfde jaar genoemd.

De jaartallen komen uit het geheugen en zijn niet gecontroleerd.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Het dertiende jaar van Josia is het jaar van Jeremia’s roeping (Jer. 1:2).

Van daar tot het vierde jaar van Jojakim is 23 jaar.

עבדיו הנבאים (avadav hanevi’im), ‘Zijn knechten, de profeten’: zo noemt Yahweh de profeten ook in Jer. 7:25, 26:5, 29:19, 35:15 en 44:4.

Wij gebruiken ‘knecht’ met kleine letter.

Dit is de samenvatting van wat de profeten steeds zeiden: terugkeren en op de grond blijven wonen.

Zie ook Jer. 18:11, 35:15 en 2 Kon. 17:13.

תכעיסו אותי (taki’su oti), ‘prikkel Mij tot toorn’: zoals in 1 Kon. 14:9 en 2 Kon. 17:17.

נאם יהוה (ne’um Yahweh), ‘godsspraak van Yahweh’: zie de Uitleg bij Jer. 1:8.

יהוה צבאות (Yahweh Tsevaot): zie de Uitleg bij Jer. 2:19.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

משׁפחות צפון (mishpechot tsafon), ‘families van het noorden’: de volken van het noorden die Yahweh oproept.

Zie Jer. 1:15.

Vreugde en blijdschap, bruidegom en bruid, molenstenen en lamp: het gewone dagelijkse leven valt stil.

Vergelijk Jer. 7:34, 16:9 en 33:11.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

שׁבעים שׁנה (shiv’im shanah), ‘zeventig jaar’: zie ook Jer. 29:10 en 2 Kron. 36:21.

Zeventig jaar is de tijd van de macht van Babel.

Zie ook Dan. 9:2.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Chaldea (land van de Chaldeeën): De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

אפקד (efqod), ‘Ik zal straffen’: het werkwoord פָּקַד (paqad); zie Jer. 23:2.

Na de zeventig jaar wordt ook Babel gestraft.

De val van Babel staat in Jer. 50–51.

הכתוב בספר הזה (hakkatuv bassefer hazzeh), ‘alles wat in dit boek geschreven staat’: de rol met woorden over de volken (Jer. 36:2).

Wat Jeremia over de volken heeft geprofeteerd, staat in Jer. 46–51.

עבדו (avedu), ‘zij hebben tot knecht gemaakt’: ook de volken en koningen van Babel worden onderworpen door anderen.

Dit vers is in Jer. 27:7 vergelijkbaar.

כוס היין החמה הזאת (kos hayayin hachemah hazzot), ‘deze beker, de wijn van woede’: een beeld voor het oordeel van Yahweh (zie ook Ps. 75:9 en Jes. 51:17 en 51:22).

Wie ervan drinkt, wankelt en valt.

והתגעשׁו (vehitga’ashu), ‘wankelen’: schudden zoals bij een aardbeving.

והתהללו (vehithollelu), ‘razend worden’: de zin verliezen.

In de verzen 17–26 vertelt Jeremia in de ik-vorm hoe hij de beker aan de volken gaf.

Wij laten open of het een visioen of een symbolische handeling was.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

Jeruzalem en Juda staan als eerste in de lijst.

Zij zijn ook aan de beurt (vers 29).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Askelon: Askelon lag aan de kust van de Middellandse Zee, ten noorden van Gaza.

Zie Gaza: Gaza ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het zuidwesten van het land.

Zie Ekron: Ekron wordt gezocht bij Khirbet el-Muqanna, in de kustvlakte.

Zie Asdod: Asdod lag aan de kust van de Middellandse Zee, tussen Askelon en Jafo.

הערב (ha’erev), ‘het gemengde volk’: het Hebreeuws woord ערב (erev) betekent ‘mengeling’ en wordt voor een gemengde bevolking van vreemdelingen gebruikt (Exod. 12:38).

De betekenis is niet helemaal zeker.

In vers 24 staat naast ערב (Arav), ‘Arabië’, ook weer ערב (erev), ‘het gemengde volk’.

Beide woorden hebben dezelfde medeklinkers.

Zie Edom (Seïr): Edom (Seïr) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

האי (ha’i), ‘het kustland’: letterlijk ‘het eiland’ of ‘de kust’.

Bedoeld zijn de gebieden aan de overkant van de Middellandse Zee.

Zie Dedan (Al-Ula?): Dedan wordt waarschijnlijk gezocht bij Al-Ula, een oase in het noordwesten van Saoedi-Arabië, aan de karavaanroute.

Zie Tema: Tema (nu Tayma) is een oase in het noordwesten van Saoedi-Arabië, op de karavaanroute.

Zie Buz: Buz lag in het noorden van Arabië, bij Dedan en Tema (Jeremia 25:23); de ligging is onzeker.

Dedan en Tema liggen in het noorden van Arabië (Jes. 21:13–14).

Buz is een Arabisch gebied; de ligging is niet zeker (Job 32:2).

Zie Arabië (ongeveer): Arabië is het woestijngebied ten oosten en zuiden van Israël.

De grenzen zijn niet scherp te trekken.

Zie Elam: Elam lag ten oosten van de Tigris, in het zuidwesten van het huidige Iran.

Zie Medië: Madai (Medië) lag in het noordwesten van het huidige Iran.

זמרי (Zimri), ‘Zimri’: een volk of land waarvan de ligging niet bekend is.

Het staat tussen Arabië en Elam.

De betekenis is niet helemaal zeker.

שׁשׁך (Sheshakh), ‘Sjesjak’: een verhulde naam voor Babel.

In een eenvoudige geheimschrift waarbij de eerste letter van het alfabet wordt omgewisseld met de laatste, de tweede met de voorlaatste enzovoort, wordt בבל (Bavel) tot ששך (Sheshakh).

Zie ook Jer. 51:41.

Dat Babel als laatste drinkt, wordt hier met die verhulde naam gezegd.

Dit is uit het geheugen en niet gecontroleerd.

שׁתו ושׁכרו וקיו ונפלו (shetu ushkheru veqi’u venifelu), ‘drink, word dronken, braak en val’: de volgorde van een dronken man.

Het werkwoord קוא (qo) is ‘braken’ (Jes. 19:14).

שׁתו תשׁתו (shetu tishtu), ‘drinken moeten jullie’: het werkwoord wordt herhaald om de nadruk.

Niemand mag de beker weigeren.

בעיר אשׁר נקרא שׁמי עליה (ba’ir asher niqra shemi aleha), ‘in de stad waarover Mijn naam is uitgeroepen’: Jeruzalem.

Wat over de stad bekend is, bepaalt wat ervan wordt verwacht (zie ook Dan. 9:18–19).

יהוה ממרום ישׁאג (Yahweh mimmarom yish’ag), ‘Yahweh brult uit de hoogte’: een beeld van een leeuw (Jer. 25:38; Amos 1:2; Joël 4:16).

ריב ליהוה (riv laYahweh), ‘Yahweh heeft een rechtszaak’: zoals in Hos. 4:1 en Micha 6:2.

Hier zijn alle volken de partij tegen wie Yahweh de rechtszaak voert.

חללי יהוה (challei Yahweh), ‘de gesneuvelden van Yahweh’: wie door Yahweh’s oordeel gedood is.

Vanaf dit vers staan de woorden zwart.

Het is een klaagzang van de profeet over de herders.

Wie hier precies spreekt, Yahweh of de profeet, is niet duidelijk.

Wij kiezen de profeet.

מרעיתם (mar’itam), ‘hun weide’: de herders hadden de kudde moeten weiden; nu verwoest Yahweh de weide zelf.

נאות השׁלום (ne’ot hashalom), ‘de vredige weiden’: weiden waar rust en vrede heersten.

ככפיר סכו (kakkefir suko), ‘als een jonge leeuw Zijn schuilplaats’: Yahweh verlaat Zijn schuilplaats als een leeuw, om te roven.

Zie vers 30.