Jeremia 22

בֵּית מֶלֶךְ יְהוּדָה (beit melekh Yehudah), ‘het huis van de koning van Juda’: het koninklijk paleis in Jeruzalem.

Jeremia moet er heen om de koning rechtstreeks aan te spreken.

וגר יתום ואלמנה (vegér yatom ve’almanah), ‘de vreemdeling, de wees en de weduwe’: de drie groepen mensen zonder beschermer.

Hun recht staat centraal in Deut. 24:17–21.

לדוד על כסאו (leDavid al kis’o), ‘voor David op zijn troon’: koningen uit het huis van David, die zijn troon bezetten.

Dit is de belofte van 2 Sam. 7:16 als het volk gehoorzaamt.

Wij volgen de voorgelezen tekst (qere) וַעֲבָדָיו (va’avadav), ‘en zijn dienaren’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft het enkelvoud, ‘en zijn dienaar’.

נאם יהוה (ne’um Yahweh), ‘godsspraak van Yahweh’: zie de Uitleg bij Jer. 1:8.

גלעד אתה לי ראשׁ הלבנון (Gil’ad attah li rosh haLevanon), ‘Gilead ben je voor Mij, de top van de Libanon’: Gilead en de Libanon zijn bergachtige, bosrijke streken.

Het paleis is voor Yahweh even kostbaar en indrukwekkend.

In 1 Kon. 7:2 heet een deel van Salomo’s paleis ‘het Libanonwoud-huis’.

וקדשׁתי (veqiddashti), ‘Ik zal wijden’: het werkwoord קָדַשׁ (qadash) betekent ‘heiligen, apart zetten’.

Wie een oorlog begon, wijdde de strijd aan zijn god en zette krijgers apart (zie Jer. 6:4 en Jer. 51:27–28).

Hier zondert Yahweh Zelf de verwoesters af.

Vergelijk de vraag en het antwoord in Deut. 29:23–25 en in 1 Kon. 9:8–9.

Voorbijgangers uit vele volken zien de verwoeste stad.

Zij begrijpen waarom het gebeurd is.

ואל תנדו לו (ve’al tanudu lo), ‘en rouw niet om hem’: het werkwoord נוּד (nud) betekent ‘het hoofd schudden’ of ‘medeleven tonen’.

שׁלם (Shallum), ‘Sjallum’: de naam van Josia’s zoon die na hem koning werd.

Dit is dezelfde man als Joachaz in 2 Kon. 23:30–34.

Hij regeerde drie maanden en Farao Necho voerde hem naar Egypte.

In 1 Kron. 3:15 staat hij ook als Sallum.

הוי (hoy), ‘wee’: de roep van een klaagzang of een bedreiging.

בית מדות (bayit middot), ‘huis van grote maten’: een groot huis.

מתחרה (mitchareh), ‘je wedijvert’: het werkwoord kan ook ‘je jaagt na’ of ‘je strijdt’ betekenen.

Koningschap bestaat uit recht doen, niet uit meer cederhout dan de ander hebben.

היא הדעת אתי (hi hadda’at oti), ‘dat is Mij kennen’: wie het recht van de ellendige en de arme verdedigt, kent Yahweh.

Kennis van Yahweh is hier een daad, geen weten.

המרוצה (hammeritsah), ‘geweld’: van het werkwoord רוּץ (ruts), ‘rennen’.

Het woord komt alleen hier voor.

Het betekent waarschijnlijk ‘gewelddadig optreden’.

De betekenis is niet helemaal zeker.

הוי (hoy), ‘ach’: hetzelfde woord als ‘wee’ in vers 13, hier als kreet van rouw.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

קבורת חמור יקבר (qevurat chamor yiqqaver), ‘Hij zal begraven worden zoals een ezel wordt begraven’: hij krijgt geen begrafenis, het lijk wordt buiten de stad gesleept en weggegooid.

Zie ook Jer. 36:30.

In 2 Kon. 24:6 staat alleen dat Jojakim ‘bij zijn vaderen ging liggen’.

Wij laten de tekst staan en trekken geen conclusies.

Zie Libanon: Libanon is het bergland ten noorden van het land van Israël, langs de oostkust van de Middellandse Zee.

Zie Basan: Basan ligt ten oosten van het meer van Galilea en de Jordaan, in het zuidwesten van het huidige Syrië en het noorden van Jordanië.

Zie Nebo en Pisga: De Nebo en de Pisga liggen in het gebergte Abarim, ten oosten van de Dode Zee, ten westen van Madaba in Jordanië.

De Libanon, Basan en de Abarim liggen ten noorden en ten oosten van het land.

Vanaf de hoogten ziet Jeruzalem haar bondgenoten (‘minnaars’) vernietigd worden.

De Abarim zijn het bergland ten oosten van de Jordaan (Num. 27:12).

בשׁלותיך (beshalvotaikh), ‘in je zorgeloosheid’: toen het je goed ging en je je veilig voelde.

רעיך (re’ayikh), ‘je herders’: een woordspeling.

De medeklinkers kunnen ook ‘je vrienden’ (de bondgenoten) betekenen.

De wind ‘weidt’ de herders: wat zij te bieden hebben, verdwijnt als wind.

Wij vertalen ‘je herders’.

נחנת (nechant), ‘zul je kreunen’: de betekenis is niet helemaal zeker.

Het werkwoord kan ook ‘hoe zul je beklaagd worden’ betekenen.

כניהו (Konyahu), ‘Jojachin’: in de Hebreeuwse tekst staat hier de korte vorm Konjahu.

Het is dezelfde koning als Jojachin in 2 Kon. 24:6.

In Jer. 24:1 heet hij יְכָנְיָהוּ (Yekhonyahu), in Jer. 52:31 יְהוֹיָכִין (Yehoyakhin).

Wij schrijven overal ‘Jojachin’.

Hij was drie maanden koning en werd in 597 voor Christus naar Babel gevoerd (2 Kon. 24:8–15).

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Nebukadnezar voerde Jojachin in 597 voor Christus naar Babel (2 Kon. 24:12–15).

De moeder is de koningin-moeder Nechusjta (2 Kon. 24:8, 24:12, 24:15; Jer. 13:18; 29:2).

Zij werd met haar zoon weggevoerd.

מנשׂאים את נפשׁם (menassim et nafsham), ‘waarnaar zij verlangen’: letterlijk ‘zij tillen hun ziel op’.

העצב (ha’etsev), ‘is een vat’: het woord עֶצֶב (etsev) komt weinig voor.

Het is waarschijnlijk een aarden voorwerp, een pot of beeld.

De betekenis is niet helemaal zeker.

ארץ ארץ ארץ (erets erets erets), ‘land, land, land’: de drievoudige herhaling (vergelijk Jes. 6:3) benadrukt de oproep.

De profeet roept het hele land op.

Dit vers is een uitroep van de profeet en staat zwart.

ערירי (ariri), ‘kinderloos’: Jojachin had volgens 1 Kron. 3:17–18 zonen.

Hier betekent het dat niemand van hen koning van Juda zal worden.