Spreuken 20

לֵץ (letz), ‘spotter’, en הֹמֶה (homeh), ‘luidruchtig’: wijn en sterke drank worden hier voorgesteld als personen die de drinker bespotten en tot rumoer brengen.

שֹׁגֶה (shoge), ‘dwaalt’: raakt op een dwaalspoor.

Vergelijk Spr. 19:12.

מִתְעַבְּרוֹ (mit’abbero), ‘wie hem tot toorn prikkelt’: wie de koning kwaad maakt, brengt zijn eigen leven in gevaar.

כָּבוֹד (kavod), hier ‘eer’, omdat het om een mens gaat.

אֱוִיל (evil), ‘zot’.

מֵחֹרֶף (mecheref), ‘vanwege de herfst’: het ploegseizoen na de eerste regens.

Het woord kan ook ‘vanwege de kou’ of ‘uit schande’ betekenen.

Het geschreven woord (ketiv) is יִשְׁאַל (yish’al), ‘hij zal vragen’.

De gelezen vorm (qere) is וְשָׁאַל (vesha’al), ‘en hij vraagt’.

Wij volgen het qere.

תְּבוּנָה (tevuna), ‘verstand’.

Wie verstand heeft, haalt de raad uit het hart van een ander omhoog.

חַסְדּוֹ (chasdo), ‘zijn trouw’: de meeste mensen beweren dat zij trouw zijn.

אֱמוּנִים (emunim), ‘betrouwbaarheid’: wie werkelijk betrouwbaar is, is zeldzaam.

בְּתֻמּוֹ (betummo), ‘in zijn onberispelijkheid’; zie Spr. 19:1.

מְזָרֶה (mezareh), ‘drijft uiteen’: het beeld is dat van het wannen van graan, waarbij het kaf wordt weggeblazen.

Zie ook Spr. 20:26.

זִכִּיתִי (zikkiti), ‘ik heb zuiver gemaakt’: de vraag is retorisch.

Niemand kan dat van zichzelf zeggen.

Zie ook 1 Kon. 8:46.

אֶבֶן (even), ‘steen’: de gewichtsstenen waarmee men zilver woog.

‘Een steen en een steen’ en ‘een efa en een efa’ zijn ongelijke gewichten en maten: een lichte om te verkopen, een zware om te kopen.

Een efa is ongeveer 22 liter.

יִתְנַכֶּר (yitnakker), ‘maakt zich kenbaar’: een kind laat door zijn daden zien wat voor mens het is.

Vergelijk Ps. 94:9, waar hetzelfde gezegd wordt.

תִּוָּרֵשׁ (turash), ‘word je arm’: letterlijk ‘word je beroofd van bezit’.

רַע (ra), ‘slecht’: de koper zegt dat de waar slecht is om de prijs te drukken; daarna roemt hij zijn koop.

וּכְלִי יְקָר (keli yaqar), ‘een kostbaar kleinood’: lippen die kennis spreken zijn kostbaarder dan goud en parels.

Wie borg is geworden voor een vreemde, verliest zijn kleed als onderpand.

Dezelfde spreuk staat in Spr. 27:13; zie ook Spr. 11:15.

Het geschreven woord (ketiv) is נכרים (nokrim), ‘vreemden’.

De gelezen vorm (qere) is נָכְרִיָּה (nokriyah), ‘vreemde vrouw’.

Wij volgen het qere.

עָרֵב (arev), ‘zoet’.

Het voordeel van bedrog smaakt eerst zoet, maar daarna is het als kiezel in de mond.

וּבְתַחְבֻּלוֹת (uvetachbulot), ‘bekwaam beleid’: het woord komt van het touwwerk waarmee een schip wordt bestuurd.

Wijze leiding is nodig, ook in oorlog.

רָכִיל (rakil), ‘lasteraar’: iemand die rondloopt en geheimen verspreidt, zoals in Spr. 11:13.

Wij vertalen de laatste regel: ‘Meng je niet met wie zijn lippen wijd openzet’.

Letterlijk: ‘met wie zijn lippen verleidt/openzet’.

Zie ook Exod. 21:17 en Lev. 20:9.

Het geschreven woord (ketiv) is באישון (be’ishon), de gelezen vorm (qere) is בֶּאֱשׁוּן (be’eshun); beide betekenen ‘in het midden’ (letterlijk ‘in de pupil’) van de duisternis.

Wij vertalen ‘in de diepste duisternis’.

Het geschreven woord (ketiv) is מבחלת (mevochelet), ‘verafschuwd’ of ‘met afkeer gekregen’.

De gelezen vorm (qere) is מְבֹהֶלֶת (mevohelet), ‘haastig verkregen’.

Wij volgen het qere.

Vergelijk Spr. 24:29 en Deut. 32:35.

Zie Spr. 20:10 en Deut. 25:13–16.

מִצְעֲדֵי (mitsade), ‘de schreden van’: de stappen die iemand zet.

גָבֶר (gaver), ‘man’: een sterke man; וְאָדָם (adam), ‘mens’.

Zelfs een sterke man ziet zijn eigen weg niet.

יָלַע (yala), ‘overhaast uitroepen’: het werkwoord betekent ook ‘slikken’ en ‘onbezonnen spreken’.

Wie iets ‘heilig’ verklaart, belooft het aan Yahweh en hoort daarna niet te zoeken naar een uitweg.

Zie Lev. 27 en Deut. 23:22–24.

אוֹפָן (ofan), ‘het wiel’: het dorswiel waarmee het graan wordt gedorst.

Zie ook Spr. 20:8.

נִשְׁמַת (nishmat), ‘adem’: de levensadem die Yahweh de mens gaf (Gen. 2:7).

חַדְרֵי בָטֶן (chadre baten), ‘kamers van het binnenste’: het diepste innerlijk, ook de gedachten.

חֶסֶד (chesed), ‘trouw’, en וֶאֱמֶת (emet), ‘waarheid’: dit paar komt ook voor in Ps. 25:10 en Ps. 85:11.

De spreuk is moeilijk.

תַּמְרוּק (tamruq), ‘zuivering’ (het geschreven woord, ketiv, is תַּמְרִיק, tamriq): schoonmaken, poetsen.

Pijnlijke straf kan het kwaad uit iemand wegnemen.