Genesis 24

בא בימים (ba bayamim), ‘gekomen in dagen’: een vaste uitdrukking voor hoge leeftijd (zie 18:11).

Abraham was nu ongeveer 140 jaar: hij was 100 bij Isaaks geboorte (zie 21:5) en Isaak was 40 bij zijn huwelijk (zie 25:20).

עבדו זקן ביתו (avdo zeqen beto), ‘zijn dienaar, de oudste van zijn huis’: de man die over alles van Abraham heerst.

ידך תחת ירכי (sim na yadkha tachat yereki), ‘leg toch je hand onder mijn heup’: een plechtig gebaar bij een eed.

Jakob vraagt Jozef hetzelfde (zie 47:29).

Jasher 24:29 noemt hem Eliëzer (zie ook 15:2).

ביהוה אלהי השׁמים ואלהי הארץ (beYHWH Elohei hashamayim ve’Elohei ha’arets), ‘bij Yahweh, de Elohim van de hemel en de Elohim van de aarde’: Abraham laat zweren bij de Elohim die over alles heerst, ook over het land van de Kanaänieten (zie 10:15–19).

ארצי ואל מולדתי (el artsi ve’el moladeti), ‘naar mijn land en naar mijn geboorteland’: het land van Abrahams familie, Aram-Naharaim (zie vers 10; 11:31; 12:1).

מלאכו (mal’akho), ‘zijn engel’: Yahweh zendt Zijn boodschapper voor de dienaar uit (zie vers 40; 16:7).

Abraham haalt Yahwehs belofte aan uit 12:7 (zie ook 15:18).

ונקית משׁבעתי זאת (venikita mishvu’ati zot), ‘dan ben je vrij van deze eed’: Abraham maakt één uitzondering: Isaak mag niet terug naar het land van de familie (zie vers 6), want het beloofde land is voor Isaak en zijn nageslacht (zie 12:1; 26:2–3).

ארם נהרים (Aram Naharayim), ‘Aram-Naharaim’: ‘Aram van de twee rivieren’, het gebied rond de bovenloop van de Eufraat, in het noorden van Mesopotamië (zie Richteren 3:8).

עיר נחור (ir Nachor), ‘de stad van Nachor’: waarschijnlijk Charan (zie 11:31; 27:43), in het zuidoosten van het huidige Turkije, ongeveer 700 km van Hebron.

Jasher 24:34 zegt dat Eliëzer tien kamelen en tien mannen van Abrahams dienaren meenam, en dat Abraham intussen Isaak liet halen uit het huis van Sem en Eber.

הקרה (haqreh), ‘laat treffen’: van de wortel qarah, ‘gebeuren, tegenkomen’.

De dienaar vraagt dat hij vandaag de juiste vrouw tegenkomt.

חסד (chesed), ‘trouw’: trouw aan Abraham en aan Yahwehs belofte aan hem.

הנער (hanna’ar), ‘het meisje’: na’ar betekent meestal ‘jongen’, maar staat in dit hoofdstuk ook voor een meisje (zie vers 28; 55; 57).

De dienaar vraagt een teken en laat Yahweh zelf de vrouw aanwijzen.

Een dorstige kameel kan in één keer tientallen liters drinken, dus tien kamelen water geven is veel werk.

הכחת (hokhachta), ‘U hebt bestemd’: letterlijk ‘U hebt vastgesteld’.

רבקה (Rivqah), ‘Rebekka’: de kleindochter van Nachor en Milka (zie 22:20–23), dus een achternicht van Isaak.

בתולה (betulah), ‘maagd’: een jonge vrouw die nog geen gemeenschap heeft gehad; de tekst zegt het nog eens: ‘geen man had haar gekend’.

Jasher 24:40 zegt dat Rebekka toen tien jaar oud was.

נזם (nezem), ‘neusring’: een ring voor de neus (zie vers 47) of voor het oor (zie 35:4).

בקע משׁקלו (beqa mishqalo), ‘een beqa is zijn gewicht’: een beqa is een halve sjekel (zie Ex. 38:26), ongeveer 6 gram.

De twee armbanden wegen samen tien sjekel, ongeveer 115 gram (zie 23:15).

חסדו ואמתו (chasdo ve’amito), ‘Zijn trouw en Zijn betrouwbaarheid’: chesed is trouw aan een verbond (zie vers 12).

Emet komt van een woord voor ‘vast en betrouwbaar zijn’ (zie vers 48; 49).

לבן (Lavan), ‘Laban’: Rebekka's broer, later de vader van Lea en Rachel (zie 29:16).

ויפתח (vayefatach), ‘en hij maakte los’: letterlijk ‘en hij opende’; de kamelen worden van hun last bevrijd.

Het onderwerp is Laban.

ויישם (vayisem) en ויושׂם (vayusam): Lezing: geschreven staat ‘en hij zette voor’, gelezen wordt ‘en er werd voorgezet’, hier gelezen als ‘er werd voorgezet’.

אלי (ali), ‘misschien’: een korte spelling van ulay (zie vers 5).

התהלכתי לפניו (hithalakhti lefanav), ‘voor wiens aangezicht ik gewandeld heb’: leven in Yahwehs nabijheid en gehoorzaamheid (zie 5:22; 6:9; 17:1).

העלמה (ha’almah), ‘het jonge meisje’: een jonge vrouw van huwbare leeftijd.

In vers 16 staat betulah, ‘maagd’.

לדבר אל לבי (ledabber el libbi), ‘spreken tot mijn hart’: in stilte bidden, in gedachten (zie 1 Samuël 1:13).

ואפנה על ימין או על שׂמאל (ve’ifneh al yamin o al semol), ‘dan kan ik mij naar rechts of naar links wenden’: dan zoek ik elders verder.

מיהוה יצא הדבר (meYHWH yatsa hadavar), ‘van Yahweh is deze zaak uitgegaan’: Laban en Betuël erkennen Yahwehs leiding.

ומגדנת (migdanot), ‘kostbare geschenken’: dure gaven voor de broer en de moeder, de bruidsgave.

ימים או עשׂור (yamim o asor), ‘dagen of tien’: de uitdrukking is onduidelijk.

Yamim kan ‘enkele dagen’ zijn, maar ook ‘een jaar’ (zie Lev. 25:29), en asor kan ‘tien dagen’ of ‘tien maanden’ bedoelen.

Lezing: hier gelezen als ‘een dag of tien’.

מנקתה (menigtah), ‘haar min’: de verzorgster van Rebekka, Debora (zie 35:8).

Jasher 24:42 noemt Debora, de dochter van Us, en zegt dat Rebekka zilver, goud en dienaren meekreeg.

לאלפי רבבה (le’alfe revavah), ‘duizenden van tienduizendtallen’: een zegen met veel nakomelingen (zie 22:17; 15:5).

את שׁער שׂנאיו (shaar sone’av), ‘de poort van zijn haters’: dezelfde woorden als in 22:17.

באר לחי ראי (be’er lachay ro’i), ‘Beër-Lachai-Roï’: de bron waar Hagar Yahweh zag (zie 16:14; 25:11).

De bron lag in de Negev, bij Kades, maar de precieze ligging is onzeker (zie 16:14).

מבוא (mevo), ‘van het komen naar’: de woorden kunnen ook ‘uit de richting van’ betekenen.

De Negev is het dorre zuiden van Kanaän (zie 12:9; 20:1).

לשׂוח (lasuach), ‘mediteren’: een woord dat alleen hier voorkomt; de betekenis is onzeker.

Vertalingen kiezen ‘mediteren, nadenken’ of ‘wandelen’.

Lezing: hier gelezen als ‘mediteren’.

ותפל (vatipol), ‘ze viel’: het werkwoord betekent ‘vallen’; Rebekka stijgt haastig en uit eerbied af.

הצעיף (hatsa’if), ‘de sluier’: Rebekka bedekt zich bij de eerste ontmoeting met haar bruidegom (zie 38:14).

שׂרה אמו (Sarah immo), ‘Sarah, zijn moeder’: Rebekka neemt Sarahs plaats in de tent in.

Isaak was 37 toen Sarah stierf (zie 23:1) en 40 toen hij trouwde (zie 25:20).

Jasher 24:44–45 zegt dat Isaak haar in de tent bracht en veertig jaar oud was.

Jubileeën 19:10 noemt het huwelijk kort.