Genesis 48

Jasher 56:2 zegt dat Jakob ziek werd en Jozef uit Egypte liet halen.

Jasher 55:35 zegt dat Jakob zeer oud was en dat Efraïm en Manasse bij hem de wegen van Yahweh leerden.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

אל שׁדי (El Shaddai), ‘El Sjaddai’: zie 17:1; 28:3; 35:11.

בלוז (beLuz), ‘in Luz’: dat is Betel, zie 28:19; 35:6.

ונתתי את הארץ הזאת לזרעך אחריך אחזת עולם (venatatti et ha’arets hazzot lezar’akha acharekha achuzzat olam), ‘Ik geef dit land aan je nageslacht na je als blijvend bezit’: zie 35:11–12; 28:13–14.

Jubileeën 45:14 zegt dat Jakob zijn zonen alles vertelde wat hun in Egypte en in de laatste dagen zou overkomen.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

הם אפרים ומנשׁה כראובן ושׁמעון יהיו לי (hem Efrayim uMenasheh kiReuven veShim’on yihyu li), ‘Efraïm en Manasse zullen mij zijn, zoals Ruben en Simeon’: Jakob neemt de twee zonen van Jozef aan, zodat zij elk een deel van het land krijgen en Jozef dubbel erft; zie Joz. 14:4; 1 Kron. 5:1–2.

על שׁם אחיהם יקראו בנחלתם (al shem acheihem yiqqare’u benachalatam), ‘naar de naam van hun broers zullen zij genoemd worden in hun erfdeel’: kinderen van Jozef die nog geboren worden, krijgen hun deel binnen de stammen Efraïm en Manasse.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

Zie Betlehem: Betlehem (Efrata) ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem.

עלי רחל (alai Rachel), ‘Rachel stierf naast mij’: letterlijk ‘op mij’, tot mijn verdriet; zie 35:16–20.

בעוד כברת ארץ (be’od kivrat erets), ‘toen er nog een stuk land te gaan was’: de lengte van die afstand is niet zeker; zie 35:16.

אשׁר נתן לי אלהים בזה (asher natan li Elohim bazzeh), ‘die Elohim mij hier gegeven heeft’: zie 33:5.

Zie 41:51–52.

ועיני ישׂראל כבדו מזקן (ve’einei Yisra’el kavedu mizzoqen), ‘de ogen van Israël waren zwaar van ouderdom’: zie 27:1.

לא פללתי (lo pillalti), ‘ik had niet gedacht’: pallal is ‘oordelen’, ‘een mening vormen’, ‘rekenen op’.

Zie 37:33–35.

שׂכל (sikkel), ‘hij liet kruisen met inzicht’: de wortel (sakhal) betekent ‘doordacht handelen’; Jakob doet dit bewust, zie vers 19.

Het omkeren van de volgorde herhaalt het patroon van 25:23; 27:27–29; 38:27–30.

האלהים אשׁר התהלכו אבתי לפניו (ha’Elohim asher hithallekhu avotai lefanav), ‘de Elohim voor wiens aangezicht mijn vaders gewandeld hebben’: zie 17:1; 24:40.

האלהים הרעה אתי מעודי (ha’Elohim haro’eh oti), ‘de Elohim die mij geweid heeft’: zie Ps. 23:1.

המלאך הגאל אתי (hammal’akh hago’el oti), ‘de boodschapper die mij verlost heeft’: zie 31:11–13; 32:25–31.

וידגו לרב (veyidgu larov), ‘zij mogen zich vermenigvuldigen’: dag is ‘vis’, dus eigenlijk ‘zij zullen wemelen als vissen’.

Zie 1:20.

וירע בעיניו (vayyera be’einav), ‘het was kwaad in zijn ogen’: het beviel Jozef niet; hij is gekrenkt.

מלא הגוים (melo hagoyim), ‘een volheid van volken’: Efraïm krijgt groter gewicht dan Manasse, zie Deut. 33:17.

בך יברך ישׂראל (bekha yevarekh Yisra’el), ‘met jou zal Israël zegenen’: de zegenspreuk blijft in Israël bekend, zie 12:3.

Jasher 56:6–7 zegt dat Jakob alle kinderen van zijn zonen liet roepen en hen zegende, en daarna zijn zonen.

Jasher 56:10–21 geeft Jakobs lange opdracht aan zijn zonen: hoe zij hem dragen moeten, en dat Jozef zijn broers moet vergeven.

שׁכם אחד (Shekhem achad), ‘één Sichem’: shekhem betekent ook ‘schouder’, ‘bergrug’, en dus ‘een bergrug’ of ‘een deel’; Jakob speelt met de naam.

Zie 33:18–19; 34:1–31; Joz. 24:32.

האמרי בחרבי ובקשׁתי (haEmori bechavri uvqashti), ‘de Amoriet met mijn zwaard en mijn boog’: Genesis 34 vertelt dat anders.

Jubileeën 34:2–9 vertelt dat Jakob de Amorieten bij Sichem versloeg, en dat sluit aan bij deze woorden.

Jasher 38:1 vertelt hoe Jakob in een strijd met zijn boog Ihoeri, de koning van Silo, doodde.